Νέα μελέτη αποκαλύπτει μεταβολές στις πηγές τροφιμογενών νοσημάτων, με τα φυτικά προϊόντα να εμπλέκονται ολοένα συχνότερα σε επιβεβαιωμένες επιδημίες
Για πολλά χρόνια τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης θεωρούνταν ο κυριότερος «ύποπτος» στις περισσότερες τροφιμογενείς επιδημίες. Ωμά αυγά, πουλερικά, χοιρινό κρέας, γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα βρέθηκαν επανειλημμένα στο επίκεντρο ερευνών για κρούσματα σαλμονέλας, καμπυλοβακτηριδίου και άλλων παθογόνων μικροοργανισμών. Ωστόσο, μια νέα γερμανική ανάλυση που καλύπτει ολόκληρη τη δεκαετία 2015-2024 δείχνει ότι η εικόνα αρχίζει να αλλάζει. Αν και τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης εξακολουθούν να ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό επιβεβαιωμένων επιδημιών, τα φυτικά τρόφιμα εμφανίζουν αυξητική τάση ως οχήματα μετάδοσης τροφιμογενών νοσημάτων, γεγονός που προκαλεί προβληματισμό στις αρχές ασφάλειας τροφίμων.
Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία που συγκέντρωσαν το γερμανικό Ομοσπονδιακό Γραφείο Προστασίας Καταναλωτών και Ασφάλειας Τροφίμων (BVL) και το Ινστιτούτο Robert Koch. Συνολικά αναλύθηκαν 3.021 τροφιμογενείς επιδημίες που διερευνήθηκαν στη Γερμανία κατά την περίοδο 2015 έως 2024. Από αυτές, μόνο το 9,9% διέθετε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ώστε να προσδιοριστεί με βεβαιότητα το τρόφιμο που προκάλεσε τη νόσο και να εξεταστούν οι συνθήκες επιμόλυνσης. Παρότι το ποσοστό αυτό φαίνεται μικρό, οι συγκεκριμένες υποθέσεις προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις μακροχρόνιες τάσεις στην ασφάλεια τροφίμων.
Τα φυτικά προϊόντα κερδίζουν έδαφος στις επιδημίες
Στο σύνολο της δεκαετίας, τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης συνδέθηκαν με το 56,6% των επιβεβαιωμένων επιδημιών, ενώ τα φυτικά τρόφιμα με το 19,5%. Ωστόσο, οι ερευνητές εντόπισαν μια αξιοσημείωτη μεταβολή τα τελευταία χρόνια. Το 2023, για πρώτη φορά, τα φυτικά τρόφιμα συνδέθηκαν με 53% των επιβεβαιωμένων επιδημιών, ξεπερνώντας τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης που αντιστοιχούσαν στο 32%. Αν και το 2024 η εικόνα επανήλθε σε πιο παραδοσιακά επίπεδα, με τα ζωικά προϊόντα να ευθύνονται για μεγαλύτερο ποσοστό επιδημιών, η ανοδική πορεία των φυτικών τροφίμων θεωρείται σημαντική και χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η τάση αυτή μπορεί να σχετίζεται με πολλούς παράγοντες. Η αυξημένη κατανάλωση φυτικών τροφίμων, η διεύρυνση της αγοράς προϊόντων φυτικής προέλευσης, αλλά και περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η επιμόλυνση αρδευτικών υδάτων ενδέχεται να συμβάλλουν στην εμφάνιση περισσότερων περιστατικών. Παράλληλα, προϊόντα όπως τα φρούτα, τα μούρα και τα λαχανικά καταναλώνονται συχνά χωρίς θερμική επεξεργασία, γεγονός που αυξάνει τη σημασία των μέτρων πρόληψης σε όλα τα στάδια της αλυσίδας παραγωγής.
Η ανάλυση αποκάλυψε επίσης ότι ορισμένοι μικροοργανισμοί εξακολουθούν να συνδέονται στενά με συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων. Τα κρούσματα από Campylobacter συνδέθηκαν συχνότερα με νωπό γάλα και προϊόντα πουλερικών, ενώ η Salmonella εμφανίστηκε κυρίως σε χοιρινό κρέας και αυγά. Τα περιστατικά από νοροϊό συνδέθηκαν συχνά με φρούτα, μούρα και προϊόντα αρτοποιίας, ενώ τα περιστατικά ισταμίνης αφορούσαν κυρίως ψάρια και θαλασσινά.
Τα λάθη που εξακολουθούν να προκαλούν επιδημίες
Η μελέτη δεν περιορίστηκε μόνο στον εντοπισμό των τροφίμων που εμπλέκονταν στις επιδημίες, αλλά εξέτασε και τους παράγοντες που οδήγησαν στην εμφάνισή τους. Η ανεπαρκής θερμική επεξεργασία αναδείχθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες στα περιστατικά καμπυλοβακτηριδίου, ενώ οι μολυσμένοι χειριστές τροφίμων συνδέθηκαν συχνά με επιδημίες νοροϊού. Παράλληλα, η διασταυρούμενη επιμόλυνση παρέμεινε βασικός παράγοντας σε πολλές επιδημίες σαλμονέλωσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι περίπου τα δύο τρίτα των καταγεγραμμένων σφαλμάτων χειρισμού τροφίμων εντοπίστηκαν σε εστιατόρια, επιχειρήσεις μαζικής εστίασης και καταστήματα take away. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι η εκπαίδευση προσωπικού και η εφαρμογή αυστηρών κανόνων υγιεινής εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για την πρόληψη τροφιμογενών νοσημάτων.
Παρά τις νέες προκλήσεις, οι ερευνητές καταγράφουν και σημαντικές επιτυχίες. Οι επιδημίες που σχετίζονται με το νωπό γάλα και τα αυγά μειώθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας, εξέλιξη που αποδίδεται σε στοχευμένα προγράμματα ελέγχου, βελτιωμένα μέτρα υγιεινής και αποτελεσματικότερη ενημέρωση των καταναλωτών. Η αύξηση όμως των περιστατικών που συνδέονται με φυτικά τρόφιμα δείχνει ότι οι στρατηγικές ασφάλειας τροφίμων θα πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες διατροφικές τάσεις και στους αναδυόμενους κινδύνους της σύγχρονης αλυσίδας τροφίμων.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από το German Federal Office of Consumer Protection and Food Safety (BVL) σε συνεργασία με το Robert Koch Institute και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Consumer Protection
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Υδροκυάνιο σε ψωμί μεγάλης αλυσίδας – Οι νέοι έλεγχοι ανέτρεψαν τα αρχικά ευρήματα
- Ανάκληση σχεδόν 2,8 τόνων γιαουρτιού – Είχε καταγραφεί σειρά παραβάσεων σε επιθεώρηση της εταιρείας
- Sinsay: Ανακαλεί δημοφιλές αξεσουάρ λόγω σοβαρού χημικού κινδύνου (φωτογραφία)
- PFAS και πολλαπλή σκλήρυνση: Νέα έρευνα εντοπίζει ισχυρή συσχέτιση στις γυναίκες
- Διαβήτης τύπου 2: Αν έχεις αυτήν την ομάδα αίματος διατρέχεις 28% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης – Ανασκόπηση μελετών
- Γιατί δεν πρέπει να βάζουμε το καρπούζι στην κατάψυξη;
- Πού θα κολυμπήσετε με ασφάλεια από Πειραιά μέχρι Ανάβυσσο και Ανατολική Αττική – Χάρτες από τους επαναληπτικούς ελέγχους του ΠΑΚΟΕ
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
