Η αθέατη τοξικότητα του καθημερινού μας άρτου και οι κίνδυνοι της χρόνιας έκθεσης σε βιομηχανικά πρόσθετα
Η χρήση χημικών βελτιωτικών στην αρτοποιία, αποτελεί πλέον καθολική πρακτική για τη βιομηχανία τροφίμων αλλά και τους επαγγελματικούς φούρνους, με στόχο τη διασφάλιση της σταθερότητας της ζύμης, την αύξηση του όγκου και την επιμήκυνση της διάρκειας φρεσκάδας των προϊόντων. Δύο επιστημονικές μελέτες, μία από το Ισραήλ (2025) και μία από την Αλγερία (2024), εξετάζουν τη σύσταση αυτών των σκευασμάτων και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία, εστιάζοντας ιδιαίτερα στο πεπτικό σύστημα και τη γενική τοξικότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαδικτυακό Media Training για τη διαχείριση κρίσεων: Η Ελένη Τσαγκά επιστρέφει στις 27 Μαρτίου για να σας θωρακίσει απέναντι στον Τύπο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κοινό στην Ελλάδα τρόφιμο που προκαλεί περισσότερο από το 80% των κρουσμάτων καμπυλοβακτηρίωσης στον άνθρωπο
Σύμφωνα με τη μία μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients, η πλειονότητα των άρτων που διατίθενται στο εμπόριο κατατάσσονται ως προϊόντα υψηλής επεξεργασίας. Η έρευνα κατέδειξε ότι το 84% των δειγμάτων περιείχε πολλαπλά πρόσθετα, με μέσο όρο οκτώ διαφορετικές ουσίες ανά προϊόν. Τα συντηρητικά και οι γαλακτωματοποιητές είναι τα κυρίαρχα συστατικά, καθώς εντοπίστηκαν στο 81% και 76% των περιπτώσεων αντίστοιχα. Το προπιονικό ασβέστιο (E-282) αναδείχθηκε ως το πιο κοινό συντηρητικό, ενώ το στεατοϋλο-2-γαλακτυλικό νάτριο (E-481) ως ο πλέον διαδεδομένος γαλακτωματοποιητής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαμάχη για τη σύνδεση 6 γνωστών πρόσθετων τροφίμων με καρκινογένεση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπαράζ προστίμων σε ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ, ΜΑΣΟΥΤΗΣ, ΑΒ Βασιλόπουλος και ΚΡΗΤΙΚΟΣ τις τελευταίες ημέρες
Η βιβλιογραφική ανασκόπηση της ίδιας μελέτης συνδέει 19 από τα χρησιμοποιούμενα πρόσθετα με αρνητικές επιδράσεις στο εντερικό μικροβίωμα και την πρόκληση φλεγμονών. Συγκεκριμένα, οι γαλακτωματοποιητές SSL, MDGs (E-471) και DATEM (E-472e) έχουν συσχετιστεί με μεταβολές στη μικροβιακή ποικιλότητα του εντέρου και αύξηση προφλεγμονωδών κυτταροκινών. Η κατανάλωση τέτοιων βελτιωτικών θεωρείται παράγοντας κινδύνου για ασθενείς με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (IBD), όπως η νόσος Crohn, καθώς οι ουσίες αυτές μπορούν να διαταράξουν τον εντερικό φραγμό και να ευνοήσουν τη δυσβίωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η νέα λίστα με τα γνωστά αφρόλουτρα, αποσμητικά και άλλα καλλυντικά που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες (μάρκες και φωτογραφίες)
Παράλληλα, η έρευνα που παρουσιάστηκε στο διεθνές συνέδριο ICCAR 2024 εξέτασε την τοξικότητα ενός συγκεκριμένου εμπορικού βελτιωτικού με την ονομασία Expert Plus. Η μελέτη χρησιμοποίησε ως βιολογικό μοντέλο τον σαλίγκαρο Helix aspersa για να αξιολογήσει τις επιπτώσεις σε διάφορες συγκεντρώσεις της ουσίας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η έκθεση σε υψηλές δόσεις προκαλεί σαφή σημάδια τοξικότητας, στα οποία περιλαμβάνονται η δραστική μείωση της πρόσληψης τροφής, η απώλεια βάρους, η αυξημένη θνησιμότητα και η πρόκληση βλαβών σε εσωτερικά όργανα όπως το ηπατοπάγκρεας και οι νεφροί.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χημικός κίνδυνος από κοινά σφουγγάρια μπάνιου – Ανακαλούνται όλες οι παρτίδες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για κρουασάν μετά από παράπονα καταναλωτών – Πωλήθηκαν από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ
Τα βελτιωτικά αυτά περιέχουν συχνά οξειδωτικά μέσα, ένζυμα και γαλακτωματοποιητές που επιτρέπουν στο ψωμί να διατηρείται μαλακό για πολλές ημέρες, διορθώνοντας ταυτόχρονα τις ατέλειες των αλεύρων. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η καθημερινή και αθροιστική έκθεση σε αυτές τις ουσίες μέσω της κατανάλωσης βιομηχανικού ψωμιού χρήζει περαιτέρω παρακολούθησης, καθώς οι μακροχρόνιες επιπτώσεις τους στη βλεννογονική ανοσία παραμένουν αντικείμενο ανησυχίας. Ως εναλλακτική λύση προτείνεται η επιλογή άρτων χαμηλής επεξεργασίας που βασίζονται σε παραδοσιακά συστατικά και φυσικό προζύμι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρόδια με υψηλά επίπεδα επικίνδυνου φυτοφαρμάκου στους πάγκους μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δυσκολεύεστε με άπνοιες στον ύπνο; Αυτές οι τροφές μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων
Το σημαντικότερο στοιχείο που προκύπτει από το σύνολο των επιστημονικών μελετών είναι ότι τα βελτιωτικά αρτοποιίας δεν προκαλούν άμεση θνησιμότητα ή οξεία δηλητηρίαση, αλλά η επικινδυνότητά τους έγκειται στη χρόνια έκθεση του οργανισμού σε αυτά. Η δράση τους είναι έμμεση και σταδιακή, καθώς επηρεάζουν τη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος, πυροδοτούν φλεγμονώδεις αποκρίσεις και διαταράσσουν τις μεταβολικές διεργασίες, γεγονός που σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην κατανάλωση μιας μεμονωμένης φέτας ψωμιού αλλά στη συστηματική και μακροχρόνια πρόσληψή τους μέσω της διατροφής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διάρροια: «Πιες κόκα κόλα, φάε κάτι αλμυρό ή ένα παξιμάδι…» – Γιατί αυτά τα παραδοσιακά κόλπα μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κάνεις κι εσύ τη δίαιτα που σου λέει το ChatGPT; Δες από τι κινδυνεύεις
Σύμφωνα με άλλη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Foods το 2024, συστήνεται στους καταναλωτές να στρέφονται προς προϊόντα αρτοποιίας που ενσωματώνουν λειτουργικά συστατικά και φυσικές εναλλακτικές αντί των παραδοσιακών χημικών βελτιωτικών. Η έρευνα επισημαίνει ότι η χρήση αγροτοβιομηχανικών υποπροϊόντων, όπως οι φυτικές ίνες και οι πολυφαινόλες από φλούδες φρούτων ή όσπρια, καθώς και η εφαρμογή παραδοσιακών τεχνικών όπως το προζύμι, βελτιώνουν σημαντικά το θρεπτικό προφίλ του ψωμιού μειώνοντας τον γλυκαιμικό δείκτη και ενισχύοντας την πεπτικότητα. Η επιλογή αρτοσκευασμάτων με υψηλή περιεκτικότητα σε βιοενεργές ενώσεις και μειωμένη χρήση συνθετικών προσθέτων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την πρόληψη χρόνιων παθήσεων και την προαγωγή της μεταβολικής υγείας, καθιστώντας την ανάγνωση των συστατικών και την προτίμηση σε προϊόντα καθαρής ετικέτας απαραίτητη καθημερινή πρακτική.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Άλατα στο πλυντήριο: Πώς να τα αφαιρέσετε για να έχετε πιο καθαρά ρούχα και συσκευή με λιγότερες βλάβες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να καταψύχετε σωστά τη σούπα ώστε να παραμένει νόστιμη
*Τα συμπεράσματα των παραπάνω μελετών για την επικινδυνότητα ουσιών όπως οι γαλακτωματοποιητές και τα συντηρητικά, προκύπτουν από έναν συνδυασμό δεδομένων που αντλήθηκαν τόσο από πειραματόζωα, (ποντίκια, σαλίγκαροι) όσο και από κλινικές παρατηρήσεις σε ανθρώπους.
Πηγές:
- https://www.researchgate.net/publication/386292573_Evaluation_of_toxic_effects_of_bread-making_additives
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12252189
- https://www.mdpi.com/2304-8158/13/20/3330
