Τι αποκαλύπτει το «χόμπιτ» της Ινδονησίας για την εξέλιξή μας
Ένα από τα πιο επίμονα μυστήρια της ανθρώπινης εξέλιξης φαίνεται πως πλησιάζει σε απάντηση. Παρότι η δεξιοχειρία χαρακτηρίζει περίπου το 90% των ανθρώπων σε κάθε εποχή και κοινωνία, κανένα άλλο πρωτεύον δεν εμφανίζει τόσο έντονη προτίμηση στο ένα χέρι. Εδώ και δεκαετίες, οι επιστήμονες αναζητούσαν την αιτία πίσω από αυτό το σχεδόν καθολικό ανθρώπινο γνώρισμα.
Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PLOS Biology, συνδέει τη δεξιοχειρία με δύο θεμελιώδεις σταθμούς της ανθρώπινης εξέλιξης: την όρθια βάδιση και τη σημαντική αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου. Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Thomas A. Püschel και τη Rachel M. Hurwitz, ανέλυσε δεδομένα από 2.025 άτομα που ανήκαν σε 41 είδη πιθήκων και μαϊμούδων. Με τη βοήθεια εξελικτικών μοντέλων Bayesian, οι επιστήμονες εξέτασαν παράγοντες όπως η χρήση εργαλείων, η διατροφή, το περιβάλλον, η κοινωνική οργάνωση, η σωματική μάζα και το μέγεθος του εγκεφάλου.
Αρχικά, ο άνθρωπος έμοιαζε να αποτελεί εξαίρεση σε σχέση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα. Όταν όμως στο μοντέλο προστέθηκαν δύο κρίσιμοι παράγοντες —το μέγεθος του εγκεφάλου και η αναλογία μήκους χεριών και ποδιών, που συνδέεται με τη δισποδική βάδιση— η ανθρώπινη ιδιαιτερότητα έπαψε να θεωρείται εξελικτική ανωμαλία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η πορεία προς τη δεξιοχειρία ξεκίνησε όταν οι πρώτοι ανθρώπινοι πρόγονοι άρχισαν να περπατούν όρθιοι, απελευθερώνοντας τα χέρια για πιο σύνθετες και εξειδικευμένες κινήσεις. Αργότερα, η διεύρυνση του εγκεφάλου φαίνεται πως ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτή την προτίμηση, οδηγώντας στη σχεδόν καθολική δεξιοχειρία του σύγχρονου ανθρώπου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παιδικές εκρήξεις θυμού και επιθετικότητα: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το καλύτερο φάρμακο είναι τα… φρούτα!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψωμί 2.000 ετών βρέθηκε ανέπαφο σε αρχαίο ρωμαϊκό στρατόπεδο στην Ελβετία
Οι ερευνητές επιχείρησαν επίσης να εκτιμήσουν τον βαθμό δεξιοχειρίας σε εξαφανισμένα ανθρώπινα είδη. Τα πρώιμα ομοειδή, όπως ο Ardipithecus και ο Australopithecus, φαίνεται πως εμφάνιζαν ήπια προτίμηση προς το δεξί χέρι, αντίστοιχη με αυτή που παρατηρείται σήμερα σε πολλούς πιθήκους. Με την εμφάνιση του γένους Homo, όμως, η τάση αυτή έγινε πιο έντονη σε είδη όπως ο Homo erectus, ο Homo ergaster και οι Νεάντερταλ, πριν κορυφωθεί στον Homo sapiens.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γαλακτοκομικά: Τι θα συμβεί στο σώμα σου αν σταματήσεις να τα καταναλώνεις – Οφέλη και κρυφοί κίνδυνοι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παιδικά αντηλιακά: Ύποπτα φίλτρα, συντηρητικά και ερεθιστικές ουσίες σε 6 από τα 11 γνωστά προϊόντα της αγοράς που εξετάστηκαν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο Homo floresiensis, το μικρόσωμο ανθρώπινο είδος που ανακαλύφθηκε στην Ινδονησία και έγινε γνωστό ως «χόμπιτ». Σε αντίθεση με τον σύγχρονο άνθρωπο, το είδος αυτό εμφάνιζε πιο αδύναμη προτίμηση προς τη δεξιοχειρία. Οι επιστήμονες συνδέουν το γεγονός αυτό με τον μικρότερο εγκέφαλό του και με έναν τρόπο μετακίνησης που συνδύαζε την όρθια βάδιση με την αναρρίχηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εξιχνιάστηκε υπόθεση κλοπής κρεάτων που προορίζονταν για μπάρμπεκιου – Ο κλέφτης ήταν… μια πεινασμένη αλεπού!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συσκευή δοκιμής για μπαταρίες (!) δίνει «δακτυλικό αποτύπωμα» στον καφέ και αποκαλύπτει τα μυστικά της γεύσης του
Όπως επισημαίνει ο Δρ. Püschel, πρόκειται για την πρώτη μελέτη που εξετάζει όλες τις βασικές θεωρίες γύρω από τη δεξιοχειρία μέσα σε ένα ενιαίο εξελικτικό πλαίσιο. Παρά τα νέα ευρήματα, αρκετά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν γιατί διατηρείται η αριστεροχειρία στον ανθρώπινο πληθυσμό, αλλά και ποιον ρόλο έπαιξαν ο πολιτισμός και η κοινωνική εξέλιξη στη διαμόρφωση αυτής της ισχυρής προτίμησης προς το δεξί χέρι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψάρι: Πώς θα αναγνωρίσετε αν είναι φρέσκο σε 5 βήματα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Είναι οι γλυκοπατάτες πιο υγιεινές από τις «κλασικές» πατάτες;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τέλος οι πωλήσεις προϊόντων κάνναβης από περίπτερα και μίνι μάρκετ
