Νέα επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Pharmaceuticals αναλύει τις διαφορές στη φλεγμονή, στο μικροβίωμα, στους βιοδείκτες και στις θεραπευτικές προσεγγίσεις μεταξύ IBS και IBD
Νέα επιστημονική ανασκόπηση από ερευνητές του Πανεπιστημίου Πατρών επιχειρεί να ξεκαθαρίσει τις βασικές διαφορές ανάμεσα στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS) και στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (IBD), δύο καταστάσεις που συχνά συγχέονται λόγω κοινών συμπτωμάτων όπως ο κοιλιακός πόνος, το φούσκωμα και οι διαταραχές στις κενώσεις. Η μελέτη δημοσιεύθηκε το 2026 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Pharmaceuticals του MDPI και εξετάζει τον ρόλο του εντερικού μικροβιώματος στις δύο παθήσεις. Οι ερευνητές αναλύουν γιατί το IBS και το IBD έχουν διαφορετική βιολογική βάση, παρότι και τα δύο σχετίζονται με μεταβολές στα βακτήρια του εντέρου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση ελληνικού προϊόντος στις ΗΠΑ λόγω κινδύνου αλλαντίασης – Η λεπτομέρεια που οδήγησε σε υγειονομικό συναγερμό (φωτογραφία)
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου θεωρείται λειτουργική διαταραχή του άξονα εντέρου–εγκεφάλου. Οι ασθενείς εμφανίζουν κοιλιακό άλγος, φούσκωμα, διάρροια ή δυσκοιλιότητα, χωρίς όμως να υπάρχουν εμφανείς βλάβες στον εντερικό ιστό. Αντίθετα, στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, όπως η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, υπάρχει χρόνια φλεγμονή που προκαλεί πραγματική καταστροφή του εντερικού βλεννογόνου, έλκη, στενώσεις και βλάβες στο τοίχωμα του εντέρου. Σύμφωνα με τη μελέτη, και στις δύο περιπτώσεις παρατηρείται δυσβίωση, δηλαδή διαταραχή της φυσιολογικής χλωρίδας του εντέρου. Ωστόσο, στο IBD η διαταραχή αυτή είναι πιο εκτεταμένη και συνοδεύεται από σημαντική μείωση της μικροβιακής ποικιλότητας και έντονη ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Στο IBS οι αλλαγές είναι ηπιότερες και δεν εμφανίζονται σε όλους τους ασθενείς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεταλλικά θραύσματα σε παγωτό γνωστής μάρκας – Αποσύρονται 5 γεύσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί δύο cheesecake ευρωπαϊκής εταιρείας απορρίφθηκαν, παρότι συμμορφώνονται με τη νομοθεσία
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι στο IBD το έντερο εμφανίζει σοβαρή διαταραχή του προστατευτικού φραγμού. Η φλεγμονή επιτρέπει σε βακτήρια και τοξίνες να περνούν στο εντερικό τοίχωμα και να ενεργοποιούν ανοσολογικούς μηχανισμούς που διατηρούν τη χρόνια φλεγμονή. Στο IBS μπορεί να υπάρχει μικρή αύξηση της διαπερατότητας του εντέρου, αλλά χωρίς τις δομικές βλάβες που χαρακτηρίζουν τη νόσο Crohn ή την ελκώδη κολίτιδα. Ένα από τα βασικά σημεία της μελέτης αφορά τον διαφορετικό ρόλο του άξονα εντέρου–εγκεφάλου. Στο IBS, τα μικρόβια του εντέρου επηρεάζουν νευροδιαβιβαστές, τη λειτουργία των νεύρων και την αντίληψη του πόνου. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί ασθενείς εμφανίζουν έντονο κοιλιακό πόνο και δυσφορία χωρίς οργανικές αλλοιώσεις. Στο IBD, ο ίδιος μηχανισμός θεωρείται δευτερογενής και σχετίζεται κυρίως με τις συνέπειες της χρόνιας φλεγμονής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παιδικές εκρήξεις θυμού και επιθετικότητα: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το καλύτερο φάρμακο είναι τα… φρούτα!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψωμί 2.000 ετών βρέθηκε ανέπαφο σε αρχαίο ρωμαϊκό στρατόπεδο στην Ελβετία
Η ανασκόπηση περιγράφει επίσης μηχανισμούς που εμφανίζονται αποκλειστικά ή κυρίως σε κάθε νόσο. Στη νόσο Crohn εντοπίζονται συγκεκριμένα στελέχη βακτηρίων Escherichia coli που διεισδύουν στο εντερικό επιθήλιο και συνδέονται με γενετικές μεταλλάξεις που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού απέναντι στα μικρόβια. Στο IBS, αντίθετα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο φαινόμενο της υπερανάπτυξης βακτηρίων στο λεπτό έντερο (SIBO). Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή αερίων όπως μεθάνιο και υδρόθειο, τα οποία σχετίζονται με δυσκοιλιότητα, διάρροια και κοιλιακό πόνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για τυρί με ακραία επίπεδα Listeria 150 φορές πάνω από το όριο – Οι αρχές διέταξαν καταστροφή και όχι απλή ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί το 90% των ανθρώπων γεννιούνται δεξιόχειρες;
Σημαντικές διαφορές καταγράφονται και στους βιοδείκτες που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη. Η καλπροτεκτίνη κοπράνων και η λακτοφερρίνη είναι αυξημένες στο IBD λόγω της έντονης φλεγμονής και χρησιμοποιούνται διεθνώς για τη διάκριση των φλεγμονωδών νόσων από το IBS, όπου στις περισσότερες περιπτώσεις παραμένουν φυσιολογικές. Η μελέτη εξετάζει και τις διαθέσιμες θεραπείες που στοχεύουν το μικροβίωμα. Στο IBS χρησιμοποιούνται ήδη η δίαιτα χαμηλή σε FODMAP και το αντιβιοτικό rifaximin, ιδιαίτερα σε ασθενείς με διάρροια. Στο IBD οι αντίστοιχες παρεμβάσεις είναι περιορισμένες. Το μόνο προβιοτικό που αναφέρεται στις κατευθυντήριες οδηγίες αφορά την πρόληψη της pouchitis σε ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα μετά από χειρουργική επέμβαση.
Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι η έρευνα στρέφεται πλέον σε πιο στοχευμένες θεραπείες, όπως βακτηριοφάγοι που εξουδετερώνουν συγκεκριμένα παθογόνα βακτήρια, τροποποίηση βακτηριακών μεταβολιτών και γενετική επεξεργασία του μικροβιώματος. Παράλληλα, εξετάζονται νέες παρεμβάσεις για τη μείωση του μεθανίου και του υδρόθειου σε ασθενείς με IBS. Οι ερευνητές καταλήγουν ότι, παρά τη συμμετοχή του μικροβιώματος και στις δύο παθήσεις, το IBS και το IBD αποτελούν διαφορετικές νοσολογικές οντότητες με διαφορετικούς μηχανισμούς, διαφορετική βαρύτητα φλεγμονής και διαφορετικές θεραπευτικές ανάγκες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντομοφαγία: Μπλόκο από τον FDA σε μπάρες και γκρανόλα από έντομα – Υπό αυστηρό έλεγχο τα edible insect products
Την ανασκόπηση υπογράφουν οι Πλούταρχος Πάστρας, Ιωάννα Αγγελετοπούλου, Βασιλική Ψάλτη και Χρήστος Τριάντος από τη Γαστρεντερολογική Κλινική του Τμήματος Εσωτερικής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών. Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/1424-8247/19/5/783.
