Η επιδημία κυκλοσπορίασης που βρίσκεται σε εξέλιξη στις ΗΠΑ θεωρείται η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στη χώρα, με τον αριθμό των κρουσμάτων να αυξάνεται μέρα με τη μέρα. Σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις των αμερικανικών αρχών, έχουν αναφερθεί πάνω από 25.000 κρούσματα, με το μαρούλι να αποτελεί τον κύριο βασικό φορέα της έξαρσης, ενώ η επίσημη διερεύνηση του FDA για τη βασική πολυπολιτειακή έξαρση που συνδέεται με μολυσμένο μαρούλι iceberg περιλαμβάνει σχεδόν 2.000 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά. Το μολυσμένο μαρούλι είχε διανεμηθεί σε γνωστές αλυσίδες εστίασης και λιανεμπορίου, όπως οι Taco Bell, KFC, Pizza Hut, Subway, Trader Joe’s και Walmart, γεγονός που διεύρυνε σημαντικά την έκθεση των καταναλωτών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο 25.000€ στο σουβλατζίδικο που συνδέθηκε με κρούσματα σαλμονέλας – Σέρβιρε εισαγόμενα προϊόντα ως «ελληνικά»
Η αυξημένη προσοχή που έχει στραφεί στο παράσιτο Cyclospora cayetanensis συμπίπτει με τη δημοσίευση μιας νέας επιστημονικής ανασκόπησης στο διεθνές περιοδικό Food Control, η οποία συγκεντρώνει για πρώτη φορά τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με την παρουσία του παρασίτου στην Ευρώπη. Η μελέτη εκπονήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μπάρι Aldo Moro, του Πανεπιστημίου της Πίζας, του Πανεπιστημίου Tor Vergata της Ρώμης και του Νορβηγικού Πανεπιστημίου Επιστημών Ζωής (Norwegian University of Life Sciences) και αξιολόγησε δημοσιευμένες εργασίες από το 1990 έως το 2025.
Η Cyclospora cayetanensis είναι πρωτόζωο παράσιτο που προκαλεί την κυκλοσπορίαση, μια λοίμωξη του εντέρου η οποία μεταδίδεται κυρίως μέσω της κατανάλωσης μολυσμένου νερού ή νωπών τροφίμων, όπως φυλλώδη λαχανικά, αρωματικά βότανα, φρούτα και άλλα προϊόντα που καταναλώνονται χωρίς θερμική επεξεργασία. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν παρατεταμένη υδαρή διάρροια, κοιλιακό άλγος, ναυτία, απώλεια όρεξης, κόπωση και απώλεια βάρους. Η νόσος μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες ή και περισσότερο εάν δεν χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, παρότι η κυκλοσπορίαση θεωρείται ενδημική κυρίως σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, η παρουσία της στην Ευρώπη έχει αυξηθεί σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες. Η ανασκόπηση καταγράφει επιβεβαιωμένα περιστατικά λοίμωξης σε τουλάχιστον 16 ευρωπαϊκές χώρες, τόσο σε ταξιδιώτες που επέστρεψαν από ενδημικές περιοχές όσο και σε άτομα χωρίς ιστορικό ταξιδιού στο εξωτερικό.
Τα περιστατικά χωρίς ταξιδιωτικό ιστορικό συνδέθηκαν κυρίως με την κατανάλωση εισαγόμενων νωπών προϊόντων ή με μολυσμένο νερό. Οι συγγραφείς εντόπισαν συνολικά 11 επιδημίες στην Ευρώπη, οι οποίες περιλάμβαναν τόσο εισαγόμενα όσο και εγχώρια κρούσματα. Οι περισσότερες σχετίζονταν με τρόφιμα φυτικής προέλευσης που καταναλώθηκαν ωμά, γεγονός που δυσχεραίνει την απομάκρυνση του παρασίτου πριν από την κατανάλωση.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) αναφέρει ότι οι περισσότερες επιδημίες κυκλοσπορίασης στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συνδεθεί με νωπά τρόφιμα που καταναλώνονται χωρίς θερμική επεξεργασία, όπως σμέουρα, βασιλικός, αρακάς τύπου snow peas, μαρούλια και κόλιανδρος, τα οποία προέρχονται από ενδημικές περιοχές. Το ECDC επισημαίνει επίσης ότι οι ωοκύστεις της Cyclospora cayetanensis παρουσιάζουν αντοχή στη χλωρίωση και την ιωδίωση του νερού, γεγονός που περιορίζει την αποτελεσματικότητα των συνήθων μεθόδων απολύμανσης.
Η ανασκόπηση δείχνει ότι η Cyclospora δεν περιορίζεται στον άνθρωπο. Μελέτες από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ανιχνεύσει το παράσιτο ή γενετικό του υλικό σε πρωτεύοντα θηλαστικά, οστρακοειδή, επιφανειακά νερά, λύματα, έδαφος και νωπά αγροτικά προϊόντα. Τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν ότι η επιμόλυνση του περιβάλλοντος και της τροφικής αλυσίδας μπορεί να συμβεί σε διαφορετικά στάδια της παραγωγής, της άρδευσης, της συγκομιδής και της διακίνησης των τροφίμων.
Ωστόσο τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα παραμένουν αποσπασματικά. Η συχνότητα της λοίμωξης διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών, ενώ τα αποτελέσματα των επιμέρους μελετών δεν μπορούν πάντοτε να συγκριθούν λόγω διαφορετικών διαγνωστικών μεθόδων, διαφορετικών πρωτοκόλλων δειγματοληψίας και περιορισμένης επιτήρησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, η Cyclospora δεν περιλαμβάνεται στις εξετάσεις ρουτίνας για ασθενείς με γαστρεντερίτιδα, με αποτέλεσμα περιστατικά να μην διαγιγνώσκονται.
Η μελέτη αποδίδει την αυξανόμενη παρουσία του παρασίτου στην Ευρώπη σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Η διεθνοποίηση της αγοράς τροφίμων έχει αυξήσει την κυκλοφορία νωπών προϊόντων από περιοχές όπου η κυκλοσπορίαση είναι ενδημική. Η αύξηση των διεθνών ταξιδιών και της μετανάστευσης διευκολύνει την εισαγωγή περιστατικών, ενώ η ανεπαρκής επεξεργασία λυμάτων σε ορισμένες περιοχές μπορεί να συμβάλει στη διασπορά των ωοκύστεων στο περιβάλλον.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις πιθανές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις ενδέχεται να ευνοήσουν την επιβίωση και τη σπορογένεση των ωοκύστεων στο περιβάλλον, κυρίως στις μεσογειακές περιοχές, χωρίς ωστόσο να χαρακτηρίζουν την Ευρώπη ως ενδημική περιοχή για το παράσιτο. Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της ανασκόπησης αφορά τις εργαστηριακές διαγνωστικές μεθόδους.
Αν και οι σύγχρονες μοριακές τεχνικές έχουν βελτιώσει σημαντικά την ανίχνευση της Cyclospora cayetanensis, εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη ανάπτυξης και εφαρμογής τυποποιημένων πρωτοκόλλων για την ανάλυση τροφίμων, νερού και περιβαλλοντικών δειγμάτων. Η έλλειψη κοινών μεθοδολογικών προτύπων δυσκολεύει τη σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών χωρών και εργαστηρίων. Οι ερευνητές υπενθυμίζουν ότι η μικροσκοπική εξέταση παρουσιάζει περιορισμένη ευαισθησία, ιδιαίτερα όταν ο αριθμός των παρασίτων είναι μικρός, ενώ η εφαρμογή μοριακών τεχνικών, όπως η PCR, μπορεί να αυξήσει σημαντικά την αξιοπιστία της διάγνωσης τόσο σε κλινικά όσο και σε περιβαλλοντικά δείγματα.
Η ανασκόπηση επισημαίνει επίσης ότι η ενίσχυση της επιτήρησης προϋποθέτει τη συστηματική καταγραφή των περιστατικών, την ευρύτερη εφαρμογή διαγνωστικών εξετάσεων για Cyclospora cayetanensis σε ασθενείς με παρατεταμένη διάρροια και τη στενότερη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών δημόσιας υγείας, εργαστηρίων, φορέων ασφάλειας τροφίμων και ερευνητικών ιδρυμάτων.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ο συνολικός κίνδυνος εξάπλωσης της κυκλοσπορίασης στην Ευρώπη παραμένει περιορισμένος. Η καταγραφή όμως εγχώριων περιστατικών, η παρουσία του παρασίτου σε περιβαλλοντικά δείγματα και τρόφιμα, καθώς και οι αλλαγές στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, τονίζουν την ανάγκη συνεχούς επιτήρησης της Cyclospora cayetanensis στο πλαίσιο της ασφάλειας των τροφίμων και της προστασίας της δημόσιας υγείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
