Σοβαρό κίνδυνο καταγράφει το ευρωπαϊκό σύστημα ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων, για παρτίδα σταφυλιών ελληνικής προέλευσης. Η Βουλγαρία δέσμευσε το προϊόν μετά τον εντοπισμό 0,45 mg/kg του εντομοκτόνου, όταν το ισχύον ανώτατο όριο στην ΕΕ για τα σταφύλια είναι 0,08 mg/kg – Πού μπορεί να έγινε το λάθος στο αμπέλι και τι πρέπει να γνωρίζει ο καταναλωτής.
Ελληνικά σταφύλια με το φυτοφάρμακο Acetamiprid σε συγκέντρωση 0,45 mg/kg εντοπίστηκαν στη βουλγαρική αγορά, οδηγώντας σε ευρωπαϊκή ειδοποίηση με χαρακτηρισμό κινδύνου «Serious». Η μέτρηση βρίσκεται πάνω από πέντε φορές υψηλότερα από το ανώτατο όριο των 0,08 mg/kg που ισχύει σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση για επιτραπέζια και οινοποιήσιμα σταφύλια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Δεν έχει τέλος ο Δυτικός Νείλος – Ρεκόρ κρουσμάτων, 30 νεκροί, 32 στις ΜΕΘ, δεύτερη η χώρα μας μετά την Ιταλία
Η ειδοποίηση δημοσιεύτηκε στο RASFF στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, έπειτα από επίσημο έλεγχο στη βουλγαρική αγορά. Χώρα προέλευσης δηλώνεται η Ελλάδα, ενώ οι βουλγαρικές αρχές προχώρησαν σε επίσημη δέσμευση της παρτίδας. Το εργαστηριακό αποτέλεσμα που συνοδεύει την ειδοποίηση είναι 0,45 ± 0,22 mg/kg (ppm), με ημερομηνία ανάλυσης 27 Αυγούστου 2026. Η κεντρική τιμή των 0,45 mg/kg αντιστοιχεί σε περίπου 5,6 φορές το MRL των 0,08 mg/kg. Ακόμη και το κατώτερο άκρο που προκύπτει από την αναφερόμενη εργαστηριακή αβεβαιότητα, 0,23 mg/kg, παραμένει αισθητά υψηλότερο από το όριο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL: Ανακαλεί σοκολάτα μετά τον εντοπισμό απαγορευμένου φυτοφαρμάκου
Γιατί έχει βαρύτητα η συγκεκριμένη ουσία
Το Acetamiprid είναι νεονικοτινοειδές εντομοκτόνο που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση εντόμων σε γεωργικές καλλιέργειες. Η EFSA επανεξέτασε τα τοξικολογικά δεδομένα του και το 2024 πρότεινε σημαντικά αυστηρότερες τιμές αναφοράς για την ανθρώπινη έκθεση, λόγω αβεβαιοτήτων που αφορούν, μεταξύ άλλων, την πιθανή αναπτυξιακή νευροτοξικότητα. Η Αρχή μείωσε τόσο την Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη (ADI) όσο και την Οξεία Δόση Αναφοράς (ARfD) από 0,025 σε 0,005 mg ανά κιλό σωματικού βάρους. Από την επανεκτίμηση προέκυψε πιθανός κίνδυνος για τους καταναλωτές σε 38 από τα τότε ισχύοντα MRLs, με αποτέλεσμα να προταθούν χαμηλότερα όρια για σειρά τροφίμων. Οι αλλαγές πέρασαν στη συνέχεια στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Για τα σταφύλια το MRL του Acetamiprid βρίσκεται πλέον στα 0,08 mg/kg, τόσο για τα επιτραπέζια όσο και για τα οινοποιήσιμα.
Η υπέρβαση ενός MRL, πάντως, δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με δηλητηρίαση όποιου καταναλώσει το τρόφιμο. Το MRL είναι νομοθετικό όριο καταλοίπων και η εκτίμηση του πραγματικού κινδύνου απαιτεί στοιχεία όπως η συγκέντρωση, η ποσότητα τροφίμου που καταναλώθηκε, το σωματικό βάρος και η οξεία ή χρόνια έκθεση. Στη συγκεκριμένη ειδοποίηση, όμως, η ευρωπαϊκή αξιολόγηση του περιστατικού έχει καταχωριστεί στην κατηγορία σοβαρού κινδύνου.
Πώς μπορεί να φτάσει τόσο ψηλά το υπόλειμμα στο σταφύλι
Για τον αμπελουργό, τον γεωπόνο και την επιχείρηση τυποποίησης, μια τέτοια μέτρηση στρέφει την έρευνα πρωτίστως στο ιστορικό φυτοπροστασίας της συγκεκριμένης παρτίδας. Υψηλά κατάλοιπα μπορούν να προκύψουν από υπερδοσολογία του φυτοπροστατευτικού προϊόντος, μεγαλύτερο αριθμό εφαρμογών από τον επιτρεπόμενο, εφαρμογή πολύ κοντά στη συγκομιδή, λανθασμένο υπολογισμό της συγκέντρωσης του ψεκαστικού διαλύματος ή μη τήρηση του απαιτούμενου χρονικού διαστήματος μεταξύ τελευταίας εφαρμογής και συγκομιδής (pre-harvest interval – PHI).
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν επίσης το ημερολόγιο ψεκασμών, το συγκεκριμένο εμπορικό σκεύασμα και η περιεκτικότητά του σε δραστική ουσία, η δόση ανά στρέμμα ή εκτάριο, ο όγκος ψεκαστικού υγρού, οι ημερομηνίες επεμβάσεων και συγκομιδής, καθώς και η ταυτοποίηση του αγροτεμαχίου από το οποίο προήλθε η παρτίδα. Υπάρχει και ένα κρίσιμο επιχειρησιακό ζήτημα: η αλλαγή των ευρωπαϊκών MRLs απαιτεί επικαιροποίηση των προγραμμάτων φυτοπροστασίας. Μια πρακτική που είχε σχεδιαστεί με παλαιότερα όρια δεν μπορεί να συνεχίζεται μηχανικά όταν το αποδεκτό επίπεδο καταλοίπων έχει μειωθεί.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής
Ο καταναλωτής δεν μπορεί να διαπιστώσει την παρουσία Acetamiprid από την εμφάνιση, τη μυρωδιά ή τη γεύση του σταφυλιού. Ούτε υπάρχει οικιακή μέθοδος που να πιστοποιεί ότι ένα προϊόν με υπερβολικά κατάλοιπα έγινε ασφαλές μετά το πλύσιμο. Το καλό ξέπλυμα των σταφυλιών κάτω από τρεχούμενο νερό πριν από την κατανάλωση παραμένει η ενδεδειγμένη πρακτική χειρισμού φρέσκων φρούτων. Δεν συνιστάται η χρήση σαπουνιού, απορρυπαντικών ή άλλων οικιακών καθαριστικών στα τρόφιμα.
Ωστόσο, το πλύσιμο δεν αποτελεί εγγύηση απομάκρυνσης των φυτοφαρμάκων σε επίπεδο που καθιστά ασφαλή μια μη συμμορφούμενη παρτίδα. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από τη δραστική ουσία, τον τρόπο εφαρμογής, τον χρόνο που μεσολάβησε και το εάν το κατάλοιπο βρίσκεται μόνο στην επιφάνεια ή έχει εισχωρήσει στους φυτικούς ιστούς. Εάν μια συγκεκριμένη παρτίδα ανακληθεί ή δοθεί επίσημη οδηγία να μην καταναλωθεί, το πλύσιμο δεν αποτελεί εναλλακτική της απόσυρσης.
Τι πρέπει να ελέγξει άμεσα μια επιχείρηση
Σε επίπεδο παραγωγής και εμπορίας, η εργαστηριακή ανάλυση πριν από τη διάθεση μιας παρτίδας αποκτά ιδιαίτερη αξία όταν έχουν χρησιμοποιηθεί δραστικές ουσίες με χαμηλά MRLs ή όταν το προϊόν προορίζεται για εξαγωγή. Η ιχνηλασιμότητα πρέπει να επιτρέπει την ταχεία σύνδεση παρτίδας – παραγωγού – αγροτεμαχίου – ημερομηνίας συγκομιδής – εφαρμογών φυτοπροστασίας. Αν αυτή η αλυσίδα έχει κενά, η επιχείρηση δυσκολεύεται να απομονώσει την πηγή μιας υπέρβασης και το πρόβλημα μπορεί να επεκταθεί σε περισσότερες παρτίδες από όσες πραγματικά αφορά.
Χρειάζεται επίσης έλεγχος των υπόλοιπων φορτίων που συνδέονται με το ίδιο αγροτεμάχιο ή το ίδιο πρόγραμμα ψεκασμών. Μία μη συμμορφούμενη ανάλυση δεν αποδεικνύει ότι ολόκληρη η ελληνική παραγωγή ή ακόμη και όλη η παραγωγή ενός προμηθευτή έχει το ίδιο πρόβλημα. Αποτελεί όμως επαρκή λόγο για στοχευμένη διερεύνηση της συγκεκριμένης αλυσίδας παραγωγής και διακίνησης.
Το δύσκολο ερώτημα για την ελληνική αλυσίδα
Η ειδοποίηση από τη Βουλγαρία αφορά συγκεκριμένο εύρημα και δεν επιτρέπει γενίκευση για τα ελληνικά σταφύλια. Θέτει όμως πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα για την παρτίδα: ποιος ήταν ο παραγωγός, σε ποια περιοχή καλλιεργήθηκε, ποιο φυτοπροστατευτικό προϊόν χρησιμοποιήθηκε, πότε έγινε η τελευταία εφαρμογή, πότε συγκομίστηκαν τα σταφύλια, ποιος τα τυποποίησε και εάν προϊόν της ίδιας προέλευσης κατευθύνθηκε σε άλλες αγορές.
Η συνέχεια της διερεύνησης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Η Ελλάδα έχει ήδη σημειωθεί στην κοινοποίηση για follow-up, ενώ η Βουλγαρία έχει ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες. Μέχρι στιγμής, από τα στοιχεία της ειδοποίησης δεν προκύπτει αριθμός καταναλωτών που νόσησαν ούτε καταγεγραμμένα συμπτώματα. Προκύπτει όμως ένα εργαστηριακό αποτέλεσμα που απέχει σημαντικά από το σημερινό ευρωπαϊκό όριο και μια παρτίδα ελληνικού προϊόντος που σταμάτησε σε επίσημο έλεγχο άλλου κράτους-μέλους. Και αυτό μεταφέρει το βάρος πλέον στην ιχνηλασιμότητα: να εντοπιστεί γρήγορα πού παράχθηκε η παρτίδα, τι εφαρμογές έγιναν στο αμπέλι και εάν άλλα σταφύλια με το ίδιο ιστορικό έχουν ήδη φτάσει στην αγορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ευρωπαϊκός συναγερμός για δημοφιλές αφρόλουτρο μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
- Έρχεται το «κρέας» από… όσπρια! Νέα τεχνική μετατρέπει φακές, φασόλια και ρεβίθια σε τρόφιμα με υφή κρέατος
- Αυγά: Γιατί είναι προτιμότερο να τα διατηρούμε στο ψυγείο με την αρχική χάρτινη συσκευασία τους;
- Μπανάνες: Γιατί το χρώμα δεν είναι το μοναδικό κριτήριο για την επιλογή τους – Τα 5 σημάδια που πρέπει να ελέγχετε πριν τις αγοράσετε
- Καφές και πρωτεΐνη: Τι συμβαίνει στον οργανισμό όταν τα συνδυάζουμε;
- Καρκίνος του προστάτη: Ποια λιπαρά συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου – Τι έδειξε μελέτη 30 ετών
- Μπορεί η κατανάλωση χυμού γκρέιπφρουτ κατά τη λήψη φαρμάκων να είναι θανατηφόρα; Η προειδοποίηση των ειδικών
- Το κόλπο των 45 δευτερολέπτων για να απολαύσετε κρεμμύδι στη χωριάτικη σαλάτα χωρίς να μυρίζει η αναπνοή σας
