Ριζικά αλλάζει η εικόνα των σχολικών κυλικείων από τη σχολική χρονιά 2026-2027, καθώς τίθεται σε εφαρμογή το νέο, αυστηρότερο πλαίσιο του υπουργείου Υγείας για τα τρόφιμα και τα ποτά που μπορούν να πωλούνται σε μαθητές. Λίγο πριν από το πρώτο κουδούνι, το υπουργείο Υγείας εξέδωσε και ερμηνευτική εγκύκλιο, με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 2026, προκειμένου να αποσαφηνίσει τον τρόπο εφαρμογής του νέου πλαισίου. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, ο κατάλογος των επιτρεπόμενων προϊόντων περιορίζεται «αποκλειστικά» σε όσα πληρούν τις προδιαγραφές του Παραρτήματος Ι, ενώ ζητείται ομοιόμορφη εφαρμογή των νέων κανόνων σε όλη τη χώρα.
Από αύριο στα σχολικά κυλικεία δεν θα υπάρχουν σειρά προϊόντων που μέχρι σήμερα αποτελούσαν συνηθισμένες επιλογές, όπως σοκολάτες, κρουασάν, ντόνατς, πατατάκια, γαριδάκια, παγωτά, αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά, ενώ σημαντικές αλλαγές έρχονται ακόμη και στο κλασικό σχολικό τοστ.
Το νέο καθεστώς προβλέπεται στην υπουργική απόφαση Δ1β/Γ.Π.οικ.21739/2026, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 3060/2.6.2026 και αντικαθιστά το πλαίσιο που ίσχυε από το 2013. Σύμφωνα με το άρθρο 6, στα σχολικά κυλικεία και στους αυτόματους πωλητές μπορούν πλέον να πωλούνται αποκλειστικά προϊόντα που πληρούν τις προδιαγραφές του Παραρτήματος Ι της απόφασης. Το υπουργείο Υγείας ξεκαθαρίζει, δηλαδή, ότι δεν αρκεί ένα τρόφιμο να ανήκει γενικά σε μια «επιτρεπόμενη» κατηγορία, αλλά πρέπει να συμμορφώνεται και με τα συγκεκριμένα όρια που έχουν τεθεί για τη σύσταση, τα σάκχαρα, τα λιπαρά, το νάτριο και, όπου προβλέπεται, το μέγεθος της μερίδας.
Τι βγαίνει από τα σχολικά κυλικεία
Η αλλαγή είναι ουσιαστική, καθώς ο νέος κατάλογος αποκλείει τρόφιμα υψηλής ενεργειακής πυκνότητας και χαμηλής θρεπτικής αξίας. Στην κατηγορία αυτή το υπουργείο εντάσσει ενδεικτικά τις σοκολάτες, τα κρουασάν, τα donuts, τις καραμέλες, τα chips πατάτας, τα γαριδάκια, τα παγωτά, τις γρανίτες, τα αναψυκτικά και τα ενεργειακά ποτά. Παράλληλα, σε προϊόντα όπως οι πίτες, η πίτσα και τα μπισκότα τίθενται περιορισμοί στο μέγεθος της προσφερόμενης μερίδας, ώστε να περιορίζεται η συνολική θερμιδική πρόσληψη των μαθητών.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αλλαγή στα σάντουιτς και τα τοστ. Τα αλλαντικά ουσιαστικά βγαίνουν από το σχολικό κυλικείο. Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι απαγορεύεται η χρήση προϊόντων όπως ζαμπόν, φέτες γαλοπούλας, μπέικον, πάριζα και λουκάνικο, αλλά και παρασκευασμάτων κρέατος όπως κοτομπουκιές, γύρος, σουβλάκι, σνίτσελ και μπιφτέκι, ως συστατικών σε σάντουιτς, πίτες, πίτσα και σαλάτες. Αυτό σημαίνει ότι το κλασικό «τοστ με γαλοπούλα και τυρί», τουλάχιστον με τη μορφή αλλαντικού γαλοπούλας που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, δεν χωρά στο νέο πλαίσιο.
Δεν απαγορεύεται, πάντως, συνολικά το κρέας πουλερικών. Επιτρέπεται ψητό ή βραστό κοτόπουλο και γαλοπούλα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το κρέας πρέπει να προέρχεται από αυτοτελές κομμάτι, όπως φιλέτο κοτόπουλου, και όχι από ανασχηματισμένο κρέας. Επιπλέον, επειδή στα κυλικεία απαγορεύεται ο χειρισμός ωμού κρέατος, τα προϊόντα πρέπει να φτάνουν προψημένα ή προβρασμένα από εταιρεία τροφίμων ή αδειοδοτημένο παρασκευαστήριο και να συνοδεύονται από τα προβλεπόμενα παραστατικά. Στο κυλικείο μπορεί να απαιτείται μόνο η αναθέρμανσή τους.
Αυγό, τόνος και όσπρια στη θέση των αλλαντικών
Το υπουργείο επιχειρεί να αλλάξει συνολικά το είδος του σχολικού κολατσιού, προκρίνοντας ως εναλλακτικές πηγές πρωτεΐνης το βραστό αυγό, τον τόνο και τα όσπρια. Έτσι, στις ενδεικτικές επιλογές που προτείνει η ίδια η εγκύκλιος περιλαμβάνονται σάντουιτς ολικής άλεσης με ψητό ή βραστό κοτόπουλο, γραβιέρα και ντομάτα, σάντουιτς με φέτα ή ανθότυρο, ντομάτα και πάστα ελιάς, τορτίγια ολικής άλεσης με τόνο, αγγούρι και ελαιόλαδο, αραβική πίτα ολικής άλεσης με βραστό αυγό, κασέρι και μαρούλι, αλλά και σάντουιτς με φυστικοβούτυρο ή ταχίνι και μπανάνα. Για τα παιδιά που παραμένουν στο ολοήμερο σχολείο προτείνονται ακόμη σαλάτες με αυγό, κοτόπουλο, τόνο ή όσπρια.
Αυστηρότερα όρια σε λιπαρά και αλάτι
Νέοι περιορισμοί μπαίνουν και στα κορεσμένα λιπαρά. Για τα απλά αρτοσκευάσματα, όπως κουλούρια, μπάρες και κριτσίνια, η περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά δεν πρέπει να υπερβαίνει το 3%, ενώ για τις πίτες το όριο τίθεται στο 5% και για την πίτσα στο 6%. Στα προϊόντα για τα οποία δεν είναι πρακτικά εφικτό να καθοριστεί αντίστοιχο όριο, όπως ορισμένα μπισκότα, χρησιμοποιείται ως «κόφτης» το μέγεθος της μερίδας. Στα γαλακτοκομικά επιτρέπονται τόσο τα ημι-αποβουτυρωμένα όσο και τα πλήρη προϊόντα, ωστόσο το υπουργείο συστήνει τα ημι-αποβουτυρωμένα ως πρώτη επιλογή.
Παράλληλα, προκρίνονται τυριά με εκ φύσεως χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λιπαρά, όπως ανθότυρο, κατίκι και μυζήθρα. Σημαντική αλλαγή υπάρχει και στις λιπαρές ύλες που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των προϊόντων. Το ελαιόλαδο αποτελεί την πρώτη επιλογή για σάντουιτς και τοστ, ενώ στις σαλάτες επιτρέπεται παρθένο ή εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο έως 30 ml. Αντίθετα, δεν επιτρέπεται η χρήση ζωικών λιπαρών υλών όπως το βούτυρο. Αυστηρό όριο θεσπίζεται και για το νάτριο. Στα αρτοσκευάσματα και τα σνακ προβλέπεται μέγιστη περιεκτικότητα νατρίου 0,5%, ενώ προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι, όπως τα chips πατάτας και άλλων λαχανικών, δεν επιτρέπονται.
«Κόφτης» στη ζάχαρη – Τι γίνεται με γιαούρτια, μπισκότα και smoothies
Το νέο πλαίσιο βάζει στο στόχαστρο και τα πρόσθετα σάκχαρα. Δεν επιτρέπονται προϊόντα αυξημένης περιεκτικότητας σε πρόσθετα σάκχαρα, όπως γλυκά αρτοσκευάσματα, σοκολάτες, παγωτά, γρανίτες, αλείμματα σοκολάτας, μαρμελάδες και αναψυκτικά.
Για επεξεργασμένα φρούτα, γαλακτοκομικά προϊόντα, φυτικά επιδόρπια και φυτικά ροφήματα, η διάθεση επιτρέπεται μόνο όταν δεν περιέχουν πρόσθετα σάκχαρα. Επιτρέπεται, αντίθετα, η παρασκευή ροφήματος από φρέσκο γάλα και φρούτα χωρίς πρόσθετη ζάχαρη. Δεν επιτρέπονται τα αντίστοιχα έτοιμα τυποποιημένα ροφήματα ούτε η χρήση έτοιμης σκόνης για την παρασκευή τους.
Οι προδιαγραφές γίνονται ακόμη πιο συγκεκριμένες για ορισμένες κατηγορίες. Στα επιδόρπια γιαουρτιού, τα φυτικά επιδόρπια και τα απλά αρτοσκευάσματα τίθεται μέγιστη περιεκτικότητα ολικών σακχάρων 12,5%, ενώ στις κρέμες το ανώτατο όριο είναι 17%. Σε μπάρες δημητριακών και μπισκότα, όπου δεν έχει τεθεί αντίστοιχο ανώτατο ποσοστό, ο περιορισμός γίνεται μέσω του μεγέθους της μερίδας.
Τι ισχύει για τους χυμούς – Απαγορεύονται καφές και αναψυκτικά
Αλλαγές υπάρχουν και στα ποτά. Οι χυμοί με πρόσθετα σάκχαρα, όπως τα φρουτοποτά και τα νέκταρ, δεν επιτρέπονται. Οι στυμμένοι φυσικοί και οι συσκευασμένοι φυσικοί χυμοί μπορούν να πωλούνται, αλλά η προσφερόμενη μερίδα δεν μπορεί να ξεπερνά τα 250 ml. Μάλιστα, το υπουργείο ενθαρρύνει τη βιομηχανία να διαθέσει μικρότερες ατομικές συσκευασίες των 150 έως 200 ml.
Απόλυτη είναι η πρόβλεψη για αναψυκτικά, καφέ και ενεργειακά ποτά: δεν επιτρέπεται η πώλησή τους στους μαθητές στα σχολικά κυλικεία όλων των βαθμίδων. Το νερό ορίζεται ουσιαστικά ως η βασική επιλογή ενυδάτωσης, ενώ τα σχολεία καλούνται να εξασφαλίζουν επαρκή σημεία καθαρού πόσιμου νερού, ώστε οι μαθητές να μπορούν να γεμίζουν παγούρια ή ποτήρια.
Φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης σε πρώτο πλάνο
Ένας από τους κεντρικούς στόχους της αλλαγής είναι η αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών. Η εγκύκλιος επισημαίνει ότι μόλις ένα στα τρία παιδιά ηλικίας 6 έως 9 ετών στην Ελλάδα καταναλώνει καθημερινά φρούτα και μόλις ένα στα πέντε λαχανικά. Για τον λόγο αυτό, το νέο πλαίσιο καθιστά υποχρεωτική τη διαθεσιμότητα ποικιλίας τροφίμων πλούσιων σε διαιτητικές ίνες.
Συστήνεται τα προσφερόμενα αρτοσκευάσματα να είναι ολικής άλεσης, ενώ προβλέπεται η διάθεση ολόκληρων φρέσκων φρούτων, κατά προτίμηση σε εμφανή και εύκολα προσβάσιμα σημεία. Ενθαρρύνεται επίσης η διάθεση ατομικής φρουτοσαλάτας έτοιμης προς κατανάλωση, καθώς και σαλατών λαχανικών που μπορούν να συνδυάζονται με αυγό, τόνο, κοτόπουλο ή όσπρια.
Προσοχή σε αλλεργίες και δυσανεξίες
Το νέο πλαίσιο δεν αφορά μόνο τη διατροφική αξία αλλά και την ασφάλεια των μαθητών. Οι υπεύθυνοι των κυλικείων οφείλουν, πριν από την πώληση μη προσυσκευασμένων τροφίμων, να παρέχουν πληροφορίες για ουσίες ή προϊόντα που προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες. Για τα προσυσκευασμένα προϊόντα οι σχετικές πληροφορίες πρέπει να βρίσκονται στη συσκευασία ή στην ετικέτα, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Παράλληλα, επιτρέπονται προϊόντα που χαρακτηρίζονται «χωρίς γλουτένη» ή «χωρίς λακτόζη», με μία βασική προϋπόθεση: πρέπει και αυτά να συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές του Πίνακα Ι ως προς το μέγεθος της μερίδας και την περιεκτικότητα σε σάκχαρα, λιπαρά και νάτριο.
Ούτε delivery μέσα στο σχολείο
Η εγκύκλιος κλείνει και ένα πιθανό «παράθυρο» παράκαμψης των περιορισμών. Υπενθυμίζει ότι οι μαθητές δεν μπορούν να βγαίνουν αυθαίρετα από το σχολείο κατά τη διάρκεια του ωραρίου για να αγοράσουν τρόφιμα από εξωτερικά καταστήματα. Ταυτόχρονα, απαγορεύεται ρητά η παραγγελία και η διανομή τροφίμων ή ροφημάτων από εξωτερικές επιχειρήσεις εστίασης και υπηρεσίες delivery μέσα στον σχολικό χώρο.
Έρχονται έλεγχοι στα κυλικεία
Το υπουργείο Υγείας ζητεί την άμεση εφαρμογή των νέων διατάξεων από την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Οι αρμόδιες υπηρεσίες υγειονομικού ελέγχου καλούνται να πραγματοποιήσουν τους προβλεπόμενους ελέγχους, με ιδιαίτερη έμφαση στην τήρηση του νέου καταλόγου τροφίμων και στην προσαρμογή όλων των σχολικών κυλικείων. Το άρθρο 6 της υπουργικής απόφασης ορίζει ότι επιτρέπονται μόνο τα προϊόντα που συμμορφώνονται με τον Πίνακα Προδιαγραφών και αποκλείει τη διάθεση όσων δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του Παραρτήματος. Η απόφαση προβλέπει επίσης ότι το νέο καθεστώς εφαρμόζεται ώστε το σχολικό έτος 2026-2027 να ξεκινήσει με τις νέες προδιαγραφές.
Πίσω από την αλλαγή βρίσκεται η προσπάθεια αντιμετώπισης της παιδικής παχυσαρκίας και αναμόρφωσης του διατροφικού περιβάλλοντος μέσα στα σχολεία. Το ίδιο το υπουργείο επισημαίνει ότι ευρωπαϊκά δεδομένα έδειχναν πως η Ελλάδα υστερούσε στην προώθηση υγιεινών επιλογών στα σχολεία, καθώς η πλειονότητα των κυλικείων δεν διέθετε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, ενώ σημαντικό ποσοστό εξακολουθούσε να πουλά γλυκίσματα και αναψυκτικά.
Οι νέες προδιαγραφές αποτελούν μέρος της Εθνικής Δράσης κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας και, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, βασίζονται σε επιστημονική γνωμοδότηση της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής, στις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, στις εθνικές διατροφικές συστάσεις για παιδιά και εφήβους και στα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα για τη διατροφή των παιδιών στην Ελλάδα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι από τη φετινή σχολική χρονιά αλλάζει στην πράξη το «μενού» του σχολικού κυλικείου. Η λογική του νέου συστήματος μετακινείται από το απλό ερώτημα «ποια είδη επιτρέπεται να πωλούνται» σε ένα αυστηρότερο μοντέλο, στο οποίο ελέγχεται και η πραγματική διατροφική σύνθεση του κάθε προϊόντος. Για τους επαγγελματίες των κυλικείων αυτό σημαίνει επανέλεγχο προμηθευτών, ετικετών και συνταγών. Για τους μαθητές σημαίνει ότι αρκετές από τις πιο συνηθισμένες επιλογές των προηγούμενων ετών είτε εξαφανίζονται είτε αντικαθίστανται από προϊόντα που πληρούν συγκεκριμένα διατροφικά κριτήρια.
