© Cibum. Απαγορεύεται αυστηρά κάθε αντιγραφή, αναπαραγωγή, αναδημοσίευση ή χρήση, ολική ή μερική. Κάθε παράβαση συνιστά προσβολή πνευματικής ιδιοκτησίας και επισύρει τις προβλεπόμενες από τον νόμο κυρώσεις.

Η Ιταλίδα Emma Morano και η Ισπανίδα María Branyas Morera έζησαν και οι δύο 117 χρόνια, περνώντας από δύο παγκόσμιους πολέμους, μεγάλες επιδημίες και περισσότερο από έναν αιώνα τεράστιων αλλαγών. Γεννήθηκαν σε έναν κόσμο χωρίς τηλεόραση, αντιβιοτικά και εμπορικές αεροπορικές πτήσεις και έζησαν αρκετά ώστε να γνωρίσουν και το Διαδίκτυο και τα smartphones. Ανήκαν στην εξαιρετικά μικρή ομάδα ανθρώπων που ξεπέρασαν τα 110 χρόνια και έφτασαν στην ίδια ακραία ηλικία, έχοντας όμως εντυπωσιακά διαφορετικές καθημερινές διατροφικές συνήθειες.

- Advertisement -

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η καθημερινή συνήθεια που προκαλεί βλάβη στο συκώτι χωρίς σταγόνα αλκοόλ – Έως και 47% αυξημένος κίνδυνος ηπατικής βλάβης

Η Morano γεννήθηκε στην Ιταλία το 1899, ενώ η Branyas γεννήθηκε 8 χρόνια αργότερα, το 1907 στο Σαν Φρανσίσκο από Καταλανούς γονείς και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στην Καταλονία της Ισπανίας όταν ήταν παιδί. Οι ιστορίες τους απέκτησαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της ακραίας ηλικίας που έφτασαν, αλλά και όσων έτρωγαν καθημερινά. Στη μία περίπτωση κυριαρχούσε επί δεκαετίες ένα τρόφιμο που σήμερα δύσκολα θα συνιστούσε κανείς να καταναλώνεται με τον ίδιο τρόπο. Στην άλλη, οι διατροφικές συνήθειες συνδέθηκαν αργότερα με ενδιαφέροντα ευρήματα από την ανάλυση του οργανισμού της.

- Advertisement -

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατάκια: Ανακαλούνται 2.660 συσκευασίες μετά από καταγγελία – Οι κανόνες που εφαρμόζονται στα σύνθετα τρόφιμα

Κανονισμός PPWR για τις συσκευασίες: Οδηγός Πρακτικής Συμμόρφωσης για Επιχειρήσεις – Διαδικτυακό σεμινάριο με την Άννα Λεκατσά

Η Emma Morano και μια διατροφή που δύσκολα θα πρότεινε σήμερα ένας γιατρός

Η Emma Morano γεννήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 1899 στο Civiasco του Πιεμόντε και πέθανε στις 15 Απριλίου 2017, σε ηλικία 117 ετών και 137 ημερών. Υπήρξε ο τελευταίος γνωστός εν ζωή άνθρωπος που είχε γεννηθεί πριν από το 1900 και η καθημερινή διατροφή της έγινε αντικείμενο συζήτησης ήδη πριν από τον θάνατό της. Η πιο γνωστή συνήθειά της ήταν τα αυγά. Η Morano άρχισε να τα καταναλώνει συστηματικά όταν ήταν περίπου 20 ετών, μετά τη διάγνωση αναιμίας. Για πολλές δεκαετίες έτρωγε έως τρία αυγά την ημέρα, συνήθως δύο ωμά και ένα μαγειρεμένο. Σε πολύ μεγάλη ηλικία η ποσότητα περιορίστηκε, καθώς είχε αρχίσει γενικότερα να τρώει λιγότερο.

Τα αυγά, ωστόσο, δεν ήταν ολόκληρη η διατροφή της. Οι καταγραφές για τις συνήθειές της περιλαμβάνουν επίσης ωμό μοσχαρίσιο κρέας, σούπα, γάλα, μπανάνα ή σταφίδες και μπισκότα. Έτρωγε περιστασιακά σοκολάτα και έπινε κάποιες φορές αλκοόλ, μεταξύ άλλων σπιτικό ποτό ή brandy. Φρούτα και λαχανικά δεν είχαν σημαντική θέση στο καθημερινό της διαιτολόγιο.

Η συγκεκριμένη διατροφή απέχει αισθητά από τις σημερινές συστάσεις για ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο. Ο Carlo Bava, ο γιατρός που την παρακολουθούσε επί χρόνια, είχε μιλήσει δημόσια για τις ασυνήθιστες διατροφικές επιλογές της. Η περίπτωση της Morano, επομένως, δεν προσφέρεται ως υπόδειγμα διατροφής μόνο και μόνο επειδή η ίδια κατάφερε να φτάσει τα 117. Η ίδια η Morano απέδιδε μέρος της μακροζωίας της και σε μια προσωπική απόφαση. Ο γάμος της ήταν δυστυχισμένος και μετά τον θάνατο του μοναδικού παιδιού της χώρισε από τον σύζυγό της το 1938. Δεν ξαναπαντρεύτηκε και έλεγε αργότερα ότι προτίμησε την ανεξαρτησία της επειδή δεν ήθελε να βρίσκεται υπό την εξουσία κανενός.

Η María Branyas και τα τρία γιαούρτια την ημέρα

Πολύ διαφορετική ήταν η ζωή της María Branyas Morera. Γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1907 στο Σαν Φρανσίσκο, σε οικογένεια καταλανικής καταγωγής. Η οικογένεια επέστρεψε στην Ισπανία το 1915 και η Branyas πέρασε εκεί σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της. Πέθανε στις 19 Αυγούστου 2024 στην Καταλονία, σε ηλικία 117 ετών και 168 ημερών.

Η διατροφή της Branyas βρισκόταν πιο κοντά στο μεσογειακό διατροφικό πρότυπο, ενώ μία καθημερινή συνήθειά της τράβηξε ιδιαίτερα την προσοχή των ερευνητών: στα τελευταία χρόνια της ζωής της κατανάλωνε συστηματικά απλό γιαούρτι. Δημοσιευμένες αναφορές κάνουν λόγο για τρία γιαούρτια την ημέρα, μια συνήθεια που αργότερα εξετάστηκε σε σχέση με το μικροβίωμα του εντέρου της.

Η περίπτωση της Branyas είχε ένα πλεονέκτημα που δεν υπάρχει στην ιστορία της Morano. Πριν πεθάνει δέχθηκε να δώσει βιολογικά δείγματα στους επιστήμονες, επιτρέποντας να μελετήσουν τον οργανισμό της. Η ομάδα του Manel Esteller πραγματοποίησε εκτεταμένη πολυ-ομική ανάλυση, εξετάζοντας μεταξύ άλλων το γονιδίωμα, το επιγονιδίωμα, τις πρωτεΐνες, τους μεταβολίτες και το μικροβίωμά της.

Τι αποκάλυψε το έντερο της Branyas

Στο έντερό της βρέθηκε υψηλή παρουσία βακτηρίων του γένους Bifidobacterium, τα οποία έχουν συνδεθεί με την υγεία του εντέρου και συνήθως μειώνονται όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος. Η συστηματική κατανάλωση γιαουρτιού θεωρήθηκε ένας πιθανός παράγοντας που μπορεί να σχετιζόταν με αυτή την εικόνα, χωρίς να αποδεικνύεται ότι το γιαούρτι ήταν η αιτία.

Τα ευρήματα δεν περιορίστηκαν στο έντερο. Η Branyas είχε εξαιρετικά κοντά τελομερή, ένα χαρακτηριστικό που συμβαδίζει με την προχωρημένη ηλικία, ενώ τμήματα του ανοσοποιητικού της εμφάνιζαν επίσης έντονα σημάδια γήρανσης. Ο οργανισμός της, επομένως, δεν είχε σταματήσει ούτε είχε αποφύγει τις φυσιολογικές βιολογικές μεταβολές που συσσωρεύονται με το πέρασμα των δεκαετιών.

Παράλληλα όμως οι ερευνητές εντόπισαν χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να λειτουργούν προστατευτικά. Κατέγραψαν χαμηλή συστηματική φλεγμονή, ευνοϊκό μεταβολικό και λιπιδαιμικό προφίλ και γενετικά χαρακτηριστικά που έχουν συσχετιστεί με προστασία της καρδιάς και του νευρικού συστήματος. Ορισμένες επιγενετικές μετρήσεις έδειχναν επίσης βιολογική ηλικία μικρότερη από τη χρονολογική της.

Αυτός ο συνδυασμός παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη μελέτη της γήρανσης. Στα 117 της χρόνια, η Branyas έφερε εμφανή βιολογικά σημάδια ακραίας ηλικίας, αλλά συγχρόνως διατηρούσε χαρακτηριστικά που ενδέχεται να την προστάτευσαν από ορισμένες από τις ασθένειες που εμφανίζονται συχνότερα στους ηλικιωμένους. Μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής της δεν είχε επιβαρυνθεί από σοβαρή χρόνια νόσο.

Αυγά και γιαούρτι: τι μπορούμε πραγματικά να συμπεράνουμε

Η σύγκριση με τη Morano δυσκολεύει την αναζήτηση ενός συγκεκριμένου τροφίμου που θα μπορούσε να εξηγήσει τα 117 χρόνια. Η Ιταλίδα είχε επί δεκαετίες τα αυγά ως σταθερό μέρος της καθημερινότητάς της και κατανάλωνε ελάχιστα φρούτα και λαχανικά. Η Branyas είχε διαφορετικό διατροφικό προφίλ και ξεχώριζε για τη συστηματική κατανάλωση γιαουρτιού.

Ακόμη και η σχέση του γιαουρτιού με τα Bifidobacteria χρειάζεται προσοχή. Το γεγονός ότι η Branyas έτρωγε καθημερινά γιαούρτι και είχε ένα ασυνήθιστα ευνοϊκό μικροβίωμα δεν αποδεικνύει ότι το πρώτο προκάλεσε το δεύτερο. Μελέτες για την κατανάλωση γιαουρτιού έχουν δείξει ότι οι μεταβολές στα Bifidobacteria δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους.

Το ίδιο πρόβλημα υπάρχει με τα αυγά της Morano. Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος καταναλώνει μια τροφή επί δεκαετίες και φτάνει σε ακραία ηλικία δεν αποδεικνύει ότι η τροφή παρέτεινε τη ζωή του. Εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι μπορεί να είχαν παρόμοιες συνήθειες χωρίς να πλησιάσουν ποτέ τα 100, πόσο μάλλον τα 117 χρόνια.

Οι δύο γυναίκες αποτελούν επίσης χαρακτηριστικές περιπτώσεις της λεγόμενης «μεροληψίας επιβίωσης». Γνωρίζουμε λεπτομερώς τις συνήθειές τους ακριβώς επειδή επέζησαν περισσότερο από σχεδόν ολόκληρο τον ανθρώπινο πληθυσμό. Αν κοιτάξουμε μόνο τους ελάχιστους ανθρώπους που έφτασαν σε τέτοιες ηλικίες, είναι εύκολο να αποδώσουμε υπερβολική σημασία σε κάποια ιδιαιτερότητα της ζωής τους.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι ξεπερνούν τα 110

Η γενετική αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις περιπτώσεις ακραίας μακροζωίας. Η ανάλυση της Branyas έδειξε ότι διέθετε έναν ασυνήθιστο συνδυασμό χαρακτηριστικών που πιθανόν ευνόησαν την ανθεκτικότητά της. Η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή καπνίσματος, οι κοινωνικές σχέσεις και το περιβάλλον μπορούν να επηρεάζουν την υγεία, αλλά δεν αρκούν για να εξηγήσουν από μόνα τους τα 117 χρόνια.

Υπάρχει τέλος και ο παράγοντας της πιθανότητας. Για να ζήσει ένας άνθρωπος 117 χρόνια πρέπει επί περισσότερο από έναν αιώνα να αποφύγει ή να επιβιώσει από λοιμώξεις, καρδιαγγειακά επεισόδια, καρκίνους, ατυχήματα και πολλές άλλες αιτίες πρόωρου θανάτου. Τα αυγά της Morano και το γιαούρτι της Branyas είναι δύο ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες εξαιρετικά μακρών ζωών, όχι δοκιμασμένες συνταγές για να τις επαναλάβει κάποιος. Περισσότερο ενδιαφέρον έχει ο συνδυασμός γενετικής, μεταβολισμού, ανοσοποιητικού, μικροβιώματος, τρόπου ζωής και τύχης που επέτρεψε σε δύο γυναίκες με τόσο διαφορετικές συνήθειες να φτάσουν στην ίδια, εξαιρετικά σπάνια ηλικία.