Δικαστική απόφαση καταλογίζει ευθύνες σε δημόσιους φορείς για καθυστερήσεις στην παροχή κρίσιμων στοιχείων
Μετά από επτά χρόνια δικαστικών συγκρούσεων, η βιομηχανία τροφίμων Tiger Brands προχωρά για πρώτη φορά σε συγκεκριμένες κινήσεις αποζημίωσης θυμάτων της επιδημίας λιστερίωσης που συγκλόνισε τη χώρα το 2017 και το 2018, προκαλώντας περισσότερα από 1.000 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 216 θανάτους. Η πηγή της επιδημίας εντοπίστηκε στο polony, ένα ευρέως καταναλισκόμενο αλλαντικό τύπου μορταδέλας που παραγόταν από την Enterprise Foods, θυγατρική της Tiger Brands, στο εργοστάσιο του Πολόκουανε. Ωστόσο, η ανάκληση δεν περιορίστηκε μόνο στο polony.Η Tiger Brands απέσυρε συνολικά σειρά έτοιμων προς κατανάλωση αλλαντικών και επεξεργασμένων κρεατοσκευασμάτων, μεταξύ των οποίων λουκάνικα τύπου frankfurter, smoked Russians και άλλα προϊόντα ψυχρής κοπής που παράγονταν στις εγκαταστάσεις της Enterprise Foods.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Mercosur: Μπαράζ απορρίψεων στα σύνορα της ΕΕ – Κρέατα σε κακή κατάσταση, καρκινογόνες τοξίνες σε τρόφιμα και σαλμονέλα σε κοτόπουλα
Η Tiger Brands είναι η μεγαλύτερη εταιρεία τροφίμων της Νότιας Αφρικής. H ιστορία της ξεκινά από το 1921 και σήμερα διαθέτει δεκάδες γνωστά εμπορικά σήματα σε κατηγορίες όπως επεξεργασμένα τρόφιμα, δημητριακά, αρτοσκευάσματα, γαλακτοκομικά προϊόντα, ποτά και είδη καθημερινής διατροφής. Τα προϊόντα της διατίθενται σε πολλές χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, ενώ η εταιρεία είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο του Γιοχάνεσμπουργκ. Μεταξύ των πιο γνωστών θυγατρικών και εμπορικών της σημάτων συγκαταλέγονται οι Enterprise Foods, Albany, Jungle Oats, KOO και All Gold.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση κρέμας γάλακτος λόγω μόλυνσης από επικίνδυνο μικρόβιο
Η πρόταση συμβιβασμού, προβλέπει την καταβολή αποζημιώσεων σε όσους αποδείξουν ή συμφωνηθεί ότι υπέστησαν ζημία σύμφωνα με τον Νόμο Προστασίας Καταναλωτών της Νότιας Αφρικής. Η προσφορά αφορά συγκεκριμένα πρόσωπα που μολύνθηκαν από το στέλεχος ST6 του βακτηρίου Listeria monocytogenes, καθώς και συγγενείς θυμάτων που απεβίωσαν ή φρόντισαν ασθενείς. Ωστόσο, η εταιρεία διευκρινίζει ότι η πρόταση δεν συνιστά παραδοχή νομικής ευθύνης. Ο διευθύνων σύμβουλος της Tiger Brands, Τιάαρτ Κρούγκερ, χαρακτήρισε την εξέλιξη σημαντικό βήμα στη διαδικασία επίλυσης της υπόθεσης, σημειώνοντας ότι είχαν προηγηθεί έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις προς άτομα με επείγουσες ιατρικές ανάγκες. Το επόμενο στάδιο αφορά την ταυτοποίηση των δικαιούχων και τον προσδιορισμό των ποσών αποζημίωσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα Α2: Η νέα παγκόσμια τάση που τελικά δεν είναι αυτό που νομίζουν πολλοί καταναλωτές
Παρά το γεγονός ότι η δικαιοσύνη δεν έχει ακόμη αποφανθεί οριστικά για την ευθύνη της εταιρείας, τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια ενισχύουν τη σύνδεση της επιδημίας με το εργοστάσιο της Enterprise Foods. Έρευνες του Εθνικού Ινστιτούτου Μεταδοτικών Νοσημάτων (NICD), σε συνδυασμό με αναλύσεις DNA, κατέδειξαν ότι το στέλεχος ST6 που εντοπίστηκε σε εκατοντάδες ασθενείς ήταν γενετικά ταυτόσημο με δείγματα που βρέθηκαν σε εξοπλισμό του εργοστασίου και σε επεξεργασμένα τρόφιμα. Καθοριστική θεωρείται η εμφάνιση νέων εργαστηριακών στοιχείων το 2024, τα οποία προήλθαν από την Εθνική Υπηρεσία Εργαστηρίων Υγείας (NHLS) και απέκλεισαν άλλες πιθανές πηγές μόλυνσης πέραν της εγκατάστασης στο Πολόκουανε.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατοκροκέτες: Περισσότερες από 129.000 συσκευασίες (294 τόνοι) αποσύρθηκαν από την αγορά λόγω κινδύνου για τους καταναλωτές
Η σημασία των συγκεκριμένων στοιχείων αναδείχθηκε και σε πρόσφατη δικαστική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Γιοχάνεσμπουργκ. Στις 17 Απριλίου 2026, το δικαστήριο διέταξε την NHLS και το NICD να παραδώσουν στους ενάγοντες εμπιστευτικά ιατρικά δεδομένα που κρίθηκαν αναγκαία για την προώθηση της ομαδικής αγωγής κατά της Tiger Brands. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι πληροφορίες είναι ουσιώδεις τόσο για τις διαπραγματεύσεις συμβιβασμού όσο και για την απόδειξη των ισχυρισμών σε ενδεχόμενη δίκη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση δημητριακών με σοκολάτα λόγω επιμόλυνσης (φωτογραφία) – Ειδοποίηση μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου RASFF
Ο δικαστής Στιούαρτ Γουίλσον επέκρινε έντονα τη στάση της NHLS και του NICD κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, επισημαίνοντας ότι οι δύο δημόσιοι φορείς κατέθεσαν εκτενή ένσταση λίγες ώρες πριν από την ακρόαση, παρά το γεγονός ότι είχαν αρχικά δηλώσει πως δεν αντιτίθενται στο αίτημα. Η καθυστερημένη παρέμβαση προκάλεσε αναβολές, επιπλέον δικονομικές ενέργειες και αυξημένο κόστος τόσο για τους ενάγοντες όσο και για την Tiger Brands. Παρότι η Εθνική Υπηρεσία Εργαστηρίων Υγείας (NHLS) και το Εθνικό Ινστιτούτο Μεταδοτικών Νοσημάτων (NICD) είχαν αρχικά δηλώσει ότι δεν αντιτίθενται στην αποκάλυψη των στοιχείων, κατέθεσαν εκτενή ένσταση λίγες ώρες πριν από την ακροαματική διαδικασία, ζητώντας τροποποιήσεις στους όρους διάθεσης και χρήσης των εμπιστευτικών πληροφοριών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εκτεταμένη μούχλα σε ψωμί σίκαλης μεγάλης αρτοβιομηχανίας – Οι Αρχές έδωσαν στη δημοσιότητα αποκρουστικές φωτογραφίες
Το Ανώτατο Δικαστήριο του Γιοχάνεσμπουργκ επέκρινε τη στάση των δύο δημόσιων φορέων λόγω της καθυστερημένης παρέμβασής τους, η οποία προκάλεσε πρόσθετο κόστος και καθυστερήσεις στη διαδικασία. Στην απόφαση που εκδόθηκε στις 27 Μαΐου 2026, το δικαστήριο καταδίκασε την NHLS και το NICD (δείτε παρακάτω τη δικαστική απόφαση) να καταβάλουν τα δικαστικά έξοδα των εναγόντων και της Tiger Brands σε αυξημένη κλίμακα, κρίνοντας ότι δεν τήρησαν τις υποχρεώσεις διαφάνειας και συνεργασίας που επιβάλλονται σε δημόσιους φορείς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ |Ανακαλούνται παγάκια σε συσκευασία του 1 Kg από μεγάλη αλυσίδα – Μολύνθηκαν με εντερόκοκκο
Οι δικηγόροι που εκπροσωπούν τα θύματα, μεταξύ των οποίων οι Richard Spoor Inc. και LHL Attorneys, υποστηρίζουν ότι η πρόταση συμβιβασμού αποτελεί αποτέλεσμα πολυετούς επιστημονικής έρευνας και συστηματικής συλλογής αποδεικτικών στοιχείων. Σύμφωνα με τους ίδιους, ούτε οι πραγματογνώμονες της Tiger Brands κατόρθωσαν να αμφισβητήσουν πειστικά τη σύνδεση του εργοστασίου με την επιδημία. Η διαδικασία της ομαδικής αγωγής εξελίσσεται σε δύο στάδια. Το πρώτο αφορά την απόδοση ή μη ευθύνης στην εταιρεία. Εφόσον διαπιστωθεί υπαιτιότητα, θα ακολουθήσει δεύτερη φάση κατά την οποία θα υπολογιστούν οι αποζημιώσεις για κάθε θύμα ή οικογένεια ξεχωριστά. Η έγκριση της πρότασης συμβιβασμού θα πρέπει να περάσει από το Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο θα εξετάσει αν το πλαίσιο είναι δίκαιο και αν η μεθοδολογία υπολογισμού των αποζημιώσεων ανταποκρίνεται στις πραγματικές ζημίες των δικαιούχων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση έτοιμης σαλάτας από μεγάλο σούπερ μάρκετ λόγω μόλυνσης από τοξικό “διαβολόχορτο”
Παρά τις τελευταίες εξελίξεις, εκτιμάται ότι σημαντικός αριθμός πιθανών θυμάτων παραμένει εκτός διαδικασίας. Πολλοί προέρχονταν από φτωχές ή απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, ενώ ορισμένοι ενδέχεται να απεβίωσαν χωρίς να διαγνωστούν ποτέ επίσημα με λιστερίωση. Το υπουργείο Υγείας της Νότιας Αφρικής έχει δεσμευθεί να διευκολύνει την πρόσβαση σε νοσοκομειακά αρχεία προκειμένου να εντοπιστούν πρόσθετοι δικαιούχοι. Η υπόθεση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες και πιο σύνθετες ομαδικές αγωγές στην ιστορία της Νότιας Αφρικής, ενώ η έκβασή της αναμένεται να επηρεάσει τόσο το πλαίσιο εταιρικής ευθύνης στη βιομηχανία τροφίμων όσο και τα δικαιώματα των καταναλωτών σε περιπτώσεις μαζικών τροφιμογενών επιδημιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 32,5 τόνοι ζυμαρικών σε δεκάδες χιλιάδες συσκευασίες που διακινήθηκαν σε πολλαπλές αγορές λιανικής
