Λανθασμένες ανακλήσεις τροφίμων και εργαστηριακά σφάλματα: H υπόθεση της ξανθής σταφίδας που ανακλήθηκε τον Δεκέμβριο λόγω καρκινογόνου ουσίας
Οι λανθασμένες ανακλήσεις τροφίμων αποτελούν ένα υπαρκτό και διαχρονικό πρόβλημα στη διεθνή αλυσίδα ελέγχου τροφίμων. Παρότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί λειτουργούν με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας, τα σφάλματα σε εργαστηριακές αναλύσεις ή σε διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου, ακόμη και όταν δεν γίνονται από πρόθεση, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές αδικίες. Οι συνέπειες πλήττουν άμεσα την οικονομική κατάσταση μιας επιχείρησης, υπονομεύουν τη φήμη της, διαβρώνουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγούν ακόμη και σε απώλεια συνεργασιών ή σε προσωρινή απόσυρση προϊόντων χωρίς ουσιαστικό λόγο. Η πρόσφατη υπόθεση της ξανθής σταφίδας στην Ελλάδα εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο και αναδεικνύει με σαφήνεια πόσο κρίσιμη είναι η ακρίβεια και η επαλήθευση των εργαστηριακών ευρημάτων πριν από δημόσιες ανακοινώσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσο ασφαλή είναι τα αβοκάντο που εισάγονται στην Ελλάδα; Του Νίκου Γδοντέλη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Λάθος στις ημερομηνίες λήξης των προϊόντων Nestlé που ανακαλούνται
Σε συνέχεια του δελτίου Τύπου της 31ης Δεκεμβρίου 2025 για την ανάκληση ξανθής σταφίδας λόγω υπέρβασης ωχρατοξίνης Α, ο ΕΦΕΤ και ειδικότερα η Περιφερειακή Διεύθυνση Αττικής ενημερώθηκαν στις 15 Ιανουαρίου 2026 μέσω του RASFF για την απόσυρση της σχετικής κοινοποίησης. Η απόσυρση πραγματοποιήθηκε κατόπιν ελέγχων από αρμόδια αρχή κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς τα αποτελέσματα της κατ’ έφεση εργαστηριακής εξέτασης του επίσημου δείγματος ήταν συμμορφούμενα και δεν επιβεβαίωσαν την αρχική υπέρβαση. Οι σταφίδες αφορούσαν πρώτη ύλη για το προϊόν με ονομασία πώλησης «Βιο Farma Bio Σταφίδα Ξανθή» σε συσκευασία των 200 γραμμαρίων, το οποίο διακινείται από την εταιρεία ΝΤΙΜΦΙΛ Α.Ε.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρεται απορρυπαντικό πιάτων που προκαλεί εγκαύματα, βλάβες στα μάτια και αλλεργικές αντιδράσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σούπα με ουσία που μέσα σε μόλις 5 λεπτά προκαλεί συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης – Επείγουσα ανάκληση από σούπερ μάρκετ
Υπενθυμίζεται ότι στις 31 Δεκεμβρίου 2025 είχε ανακοινωθεί η διακίνηση στην ελληνική αγορά σταφίδας προέλευσης Αργεντινής, στην οποία είχε διαπιστωθεί παρουσία ωχρατοξίνης Α σε συγκέντρωση άνω των ανώτατων επιτρεπτών ορίων. Το προϊόν είχε ανακληθεί προληπτικά, οι σχετικοί έλεγχοι είχαν τεθεί σε εξέλιξη και οι καταναλωτές είχαν κληθεί να μην το καταναλώσουν. Η υπόθεση συνδέθηκε με ειδοποίηση του RASFF με κωδικό Notification 2025.10371, η οποία είχε υποβληθεί από την Ολλανδία στις 23 Δεκεμβρίου 2025 και αφορούσε βιολογικές μπλε σταφίδες τύπου Thompson προέλευσης Αργεντινής. Στην ειδοποίηση αναφέρονταν επίπεδα ωχρατοξίνης Α έως 45,5 μg/kg, σημαντικά υψηλότερα από το ανώτατο επιτρεπτό όριο των 8 μg/kg, γεγονός που οδήγησε στον χαρακτηρισμό της ως alert και στην άμεση λήψη μέτρων. Η ωχρατοξίνη Α παραμένει μια επικίνδυνη μυκοτοξίνη, με νεφροτοξική και ηπατοτοξική δράση και πιθανή καρκινογόνο επίδραση στον άνθρωπο, γεγονός που δικαιολογεί τα αυστηρά όρια και τους εντατικούς ελέγχους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση συσκευασιών με κατεψυγμένα Nuggets λόγω κινδύνου πνιγμού – Επηρεάζονται δύο μεγάλες αλυσίδες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος τραυματισμού και εγκαυμάτων από κούπα που πωλείται σε μεγάλη αλυσίδα – Σπάει μόλις γεμίζει υγρά!
Η εξέλιξη αυτή φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον ρόλο και τα όρια των εργαστηριακών αναλύσεων. Οι αναλύσεις τροφίμων είναι απολύτως αναγκαίες για τον εντοπισμό παθογόνων μικροοργανισμών, χημικών ουσιών και άλλων επικίνδυνων παραγόντων, ωστόσο δεν είναι αλάνθαστες. Εσφαλμένες μετρήσεις, διασταυρούμενες μολύνσεις ή ψευδώς θετικά αποτελέσματα μπορούν να οδηγήσουν σε περιττό πανικό και σε σοβαρή ζημιά για επιχειρήσεις που τελικά δεν έχουν διαθέσει επικίνδυνα προϊόντα στην αγορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 6 στα 10 τρόφιμα για βρέφη στα ράφια είναι υπερ-επεξεργασμένα – Πώς θα τα αναγνωρίσετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Νέοι κανόνες για μέλι, χυμούς, μαρμελάδες και διατηρημένα γάλατα – Της Άννας Λεκατσά
Χαρακτηριστικά είναι τα διεθνή παραδείγματα των τελευταίων ετών. Τον Μάιο του 2023 στις Ηνωμένες Πολιτείες, εργαστήριο αναλύσεων του Υπουργείου Υγείας του Νιου Χάμσαϊρ εσφαλμένα διαπίστωσε ότι σαλάτες της εταιρείας lēf Farms με την εμπορική ονομασία “Spice” Packaged Salad Greens ήταν μολυσμένες με E. coli. Όπως διευκρινίστηκε αργότερα, τα αρχικά αποτελέσματα ήταν ανακριβή λόγω μόλυνσης που είχε προκληθεί εντός του ίδιου του εργαστηρίου. Αντίστοιχο περιστατικό σημειώθηκε στη Φινλανδία, όταν Εργαστήριο αναλύσεων τροφίμων παγκόσμιας εμβέλειας, ανακοίνωσε λανθασμένα θετικά αποτελέσματα σαλμονέλας σε κοτόπουλο, καθώς το δείγμα είχε μολυνθεί από θετικό δείγμα αναφοράς που υποβαλλόταν σε επεξεργασία ταυτόχρονα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Nutella: 40 κύβοι ζάχαρης μέσα σε ένα βαζάκι, δηλαδή στο μισό προϊόν! Τι καταγγέλει περιοδικό για την ασφάλεια καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το μεγάλο πλεονέκτημα των φοιτητών του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου: Στην πρώτη γραμμή προστασίας της Δημόσιας Υγείας
Ακόμη πιο πρόσφατο είναι το περιστατικό στον Καναδά, όπου η CFIA διαπίστωσε ότι εργαστηριακό σφάλμα οδήγησε σε εσφαλμένη ανάκληση πράσινων κρεμμυδιών της Church Brothers Farms τον Οκτώβριο του 2024. Αρχικά είχαν ανακληθεί 1.271 κιβώτια προϊόντος, καθώς ένα μόνο δείγμα είχε βρεθεί θετικό για σαλμονέλα. Μετά από ανάλυση αλληλουχίας ολόκληρου του γονιδιώματος και εσωτερική επανεξέταση, αποδείχθηκε ότι είχε σημειωθεί διασταυρούμενη μόλυνση με θετικό στέλεχος ελέγχου του ίδιου του εργαστηρίου. Η ανάκληση ακυρώθηκε και η σχετική ειδοποίηση αφαιρέθηκε, επιβεβαιώνοντας ότι το προϊόν δεν ήταν τελικά μολυσμένο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καφές: Τελικά προκαλεί εξάρτηση; Τι λένε οι πιο πρόσφατες μελέτες;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επεκτείνεται και σε άλλες γεύσεις η ανάκληση σοκολάτας – Φόβοι μόλυνσης όλου του εξοπλισμού της εταιρείας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 20 χρόνια φυλάκισης σε πρώην διευθυντή της Υπηρεσίας Ασφάλειας Τροφίμων λόγω διαφθοράς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το απογευματινό σνακ που αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζυμαρικά: Το συνηθισμένο λάθος που κάνουμε στο μαγείρεμα και επιβαρύνουμε την υγεία μας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να καθαρίσετε και να κάνετε τις μεταλλικές επιφάνειες να λάμπουν σαν καινούργιες
