Τι δείχνουν τα δεδομένα RASFF και η διεθνής βιβλιογραφία για μικροβιολογικούς, χημικούς και τοξικολογικούς κινδύνους στα μπαχαρικά
Τα μπαχαρικά αποτελούν καθημερινό συστατικό της διατροφής, καταναλώνονται σε μικρές ποσότητες αλλά με μεγάλη συχνότητα και διακινούνται μέσω ιδιαίτερα σύνθετων και παγκοσμιοποιημένων αλυσίδων εφοδιασμού. Παρά τη χαμηλή δοσολογία κατανάλωσης, η συγκέντρωση τοξικών, μικροβιολογικών ή χημικών επιβαρύνσεων σε αυτά τα προϊόντα έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να δημιουργήσει ουσιαστικούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ιδίως σε περιπτώσεις χρόνιας έκθεσης ή ευάλωτων πληθυσμών. Οι συνεχείς ανακλήσεις και προειδοποιήσεις που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά αποτυπώνουν με σαφήνεια ότι τα μπαχαρικά δεν αποτελούν «χαμηλού ρίσκου» κατηγορία τροφίμων, αλλά προϊόντα που συγκεντρώνουν επαναλαμβανόμενα σοβαρές παραβάσεις ασφάλειας και νομιμότητας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για ρύζι μπασμάτι με καρκινογόνα μηχανέλαια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μείναμε άφωνοι… Δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα ελέγχων στα πιο γνωστά γλυκά της αγοράς για παρουσία αρσενικού – Δείτε μάρκες
Στα ελληνικά ράφια έχουν εντοπιστεί επανειλημμένα μπαχαρικά με υπερβάσεις αφλατοξινών, απαγορευμένων χρωστικών όπως Sudan I, Sudan IV και ροδαμίνη Β, αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης σε επίπεδα πολλαπλάσια των ανώτατων ορίων, καθώς και βαρέα μέταλλα όπως μόλυβδος και νικέλιο σε συγκεντρώσεις που ξεπερνούν ακόμη και κατά χιλιάδες φορές τα επιτρεπτά όρια. Παράλληλα, καταγράφονται σοβαρά περιστατικά μικροβιακής μόλυνσης με Salmonella, αλλά και περιπτώσεις νοθείας, διασταυρούμενης επιμόλυνσης και παρουσίας αδήλωτων αλλεργιογόνων. Μάλιστα οι ανακλήσεις αυτές αφορούν προϊόντα που διανέμονται σε δεκάδες χώρες, συχνά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, πριν εντοπιστούν από τους ελέγχους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το cibum επιβεβαιώνεται: Στην Ελληνική αγορά επικίνδυνο τρόφιμο, με καρκινογόνο ουσία 700% πάνω από το όριο – Δείτε φωτογραφία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δεκάδες τροφικές δηλητηριάσεις από συμπλήρωμα διατροφής που προωθείται ως superfood
Το επαναλαμβανόμενο αυτό μοτίβο επιβεβαιώνεται και θεσμικά από τα δεδομένα του Rapid Alert System for Food and Feed, το οποίο καταγράφει σταθερά τα μπαχαρικά και τα αποξηραμένα αρωματικά φυτά μεταξύ των πιο προβληματικών κατηγοριών τροφίμων. Οι ειδοποιήσεις δεν περιορίζονται σε έναν τύπο κινδύνου, αλλά καλύπτουν όλο το φάσμα: μικροβιολογικούς, χημικούς, τοξικολογικούς και κινδύνους απάτης. Η συχνότητα και η σοβαρότητα των περιστατικών δείχνουν ότι τα προβλήματα, διατρέχουν ολόκληρη την αλυσίδα, από την καλλιέργεια και τη συγκομιδή έως την επεξεργασία, την αποθήκευση, τη συσκευασία και τη διανομή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε τρία σουβλατζίδικα σε μία ημέρα μετά από αιφνιδιαστικούς ελέγχους
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σκόνη αλευριού: Ο ύπουλος κίνδυνος για άσθμα και ρινίτιδα και το παράδειγμα της Βρετανίας
Οι επιστημονικές μελέτες που ακολουθούν τεκμηριώνουν τα παραπάνω και αναδεικνύουν τα μπαχαρικά ως κατηγορία με διαχρονικά υψηλό προφίλ κινδύνου, κάτι που ήδη αποτυπώνεται στις ανακλήσεις και στις ευρωπαϊκές ειδοποιήσεις. Η εκτενής ανάλυση των δεδομένων RASFF για την περίοδο 1999–2023 σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο food control, δείχνει ότι τα βότανα και τα μπαχαρικά αντιστοιχούν στο 6,2% όλων των ειδοποιήσεων, με σαφή αύξηση μετά το 2020 και κορύφωση το 2021. Οι κυρίαρχοι κίνδυνοι παραμένουν η Salmonella spp., οι μυκοτοξίνες και τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, με συγκεκριμένα προϊόντα και χώρες προέλευσης να επανεμφανίζονται σταθερά στις ειδοποιήσεις. Μετά το 2020 η εικόνα γίνεται πιο «στοχευμένη» ανά χώρα και κίνδυνο: Salmonella σε πιπέρι από Βραζιλία, καθώς και οξείδιο του αιθυλενίου και πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε μπαχαρικά από την Ινδία, συχνά ως απορρίψεις στα σύνορα. Η ανάλυση καταλήγει ότι το βασικό πρόβλημα στα μπαχαρικά παραμένει η συχνή μικροβιολογική επιμόλυνση, με ανάγκη ενισχυμένων ελέγχων σε εισαγωγές υψηλού ρίσκου και στοχευμένης παρακολούθησης συγκεκριμένων μπαχαρικών και κινδύνων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Κατασχέθηκαν 2,4 τόνοι γαύρου και σαρδέλας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Στα μανταλάκια» 6 εταιρείες για το colpo grosso στο λάδι – Πλάσαραν πάνω από 220 τόνους χρωματισμένου σπορελαίου ως έξτρα παρθένο
Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Food Safety για την περίοδο 2000–2022 επιβεβαιώνει την ίδια εικόνα, εστιάζοντας στον υψηλό αριθμό σοβαρών ειδοποιήσεων και απορρίψεων συνόρων και αναδεικνύοντας την Ινδία, τη Βραζιλία και άλλες τρίτες χώρες ως βασικές πηγές προβληματικών παρτίδων. Ταυτόχρονα, η ανασκόπηση στο Foods του MDPI αποκαλύπτει ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ειδοποιήσεων σχετίζεται με απάτη και νοθεία, με μη εγκεκριμένες χρωστικές, υποκατάσταση πρώτων υλών και αδήλωτα αλλεργιογόνα να αποτελούν επαναλαμβανόμενα ευρήματα, όπως ακριβώς καταγράφεται και στις ευρωπαϊκές ανακλήσεις των τελευταίων ετών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ραδόνιο: Ο αόρατος κίνδυνος που κρύβεται στο σπίτι κυρίως τον χειμώνα και προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα – Πώς θα προστατευθείτε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καλλυντικά: Οι μάρκες έχουν βάλει στόχο προεφήβους και εφήβους – Γιατί ανησυχούν οι ειδικοί
Άλλη μελέτη στο Frontiers in Microbiology συμπληρώνει την εικόνα από μικροβιολογική σκοπιά, δείχνοντας ότι πολλά από τα πιο διαδεδομένα μπαχαρικά μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς Salmonella, Listeria και E. coli, με παθογόνα που επιβιώνουν για μήνες σε συνθήκες χαμηλής υγρασίας. Η ιεράρχηση κινδύνου που προτείνεται για προϊόντα όπως το κύμινο, το τζίντζερ και τα πιπέρια εξηγεί γιατί τα ίδια μπαχαρικά επανεμφανίζονται τόσο συχνά σε ειδοποιήσεις και ανακλήσεις. Τα ευρήματα αυτά συνδέονται άμεσα με τα πραγματικά περιστατικά της αγοράς, όπου μπαχαρικά με μικροβιακή επιβάρυνση, τοξικές ουσίες ή βαριά μέταλλα φτάνουν στον καταναλωτή και αποσύρονται εκ των υστέρων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντομοφαγία: Προχωρούν οι διαδικασίες έγκρισης στην Ευρώπη – Θα την υιοθετήσουν οι Έλληνες καταναλωτές;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 1 στα 3 έτοιμα μπιφτέκια που πωλούνται σε μεγάλα σούπερ μάρκετ φέρουν σταφυλόκοκκο ή E. coli – Τι έδειξε εργαστηριακό τεστ
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τις ανακλήσεις, τα δεδομένα RASFF και τις επιστημονικές μελέτες είναι ότι όντως τα μπαχαρικά αποτελούν κατηγορία τροφίμων με διαχρονικά υψηλό προφίλ κινδύνου, όπου η ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη και εξαρτάται άμεσα από την προέλευση, τις πρακτικές παραγωγής, την επεξεργασία και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε κάθε στάδιο της αλυσίδας.
