Τι είναι το ραδιενεργό αέριο που δεν φαίνεται ούτε μυρίζει, γιατί αυξάνεται στους κλειστούς χώρους τον χειμώνα, ποιες περιοχές της Ελλάδας εμφανίζουν υψηλότερες τιμές και ποια απλά μέτρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο για την υγεία.
Το ραδόνιο είναι ένα φυσικά ραδιενεργό, άχρωμο, άοσμο και άγευστο αέριο που προκύπτει από τη διάσπαση του ουρανίου και του ραδίου στο υπέδαφος. Όσο το ραδόνιο παραμένει στην ελεύθερη ατμόσφαιρα, διαχέεται γρήγορα σε τέτοια μικρές συγκεντρώσεις που δεν αποτελεί προβληματική πηγή ακτινοβολίας. Το πρόβλημα ξεκινά όταν διεισδύει σε κλειστούς χώρους, όπως κατοικίες και κτήρια, από το έδαφος — μέσα από ρωγμές σε θεμέλια, ανοίγματα γύρω από σωλήνες, καλώδια ή ακόμα και ανοιχτούς πόρους τοίχων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΨΩΜΙ: Ποια είναι τα είδη που δεν ανεβάζουν πολύ το σάκχαρο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο γάλα: «Πόλεμος» ανακοινώσεων, μηνύσεις και απειλές μεταξύ Nestlé και καταναλωτικών οργανώσεων
Ο χειμώνας δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την αύξηση των συγκεντρώσεων ραδονίου στους εσωτερικούς χώρους — λόγω κλειστών παραθύρων, μειωμένου φυσικού αερισμού και του μηχανισμού υποπίεσης που τραβάει αέρα από το έδαφος. Έτσι, η έκθεση στο ραδόνιο συνεχώς για μεγάλο διάστημα — ειδικά όταν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα — αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα. Συγκεκριμένα, μέσα σε κλειστό χώρο, το ραδόνιο μπορεί να συσσωρευθεί και — όταν εισπνέεται — οι ραδιενεργοί του απογόνοι μπορούν να αποθέσουν α-σωματίδια στις κυψελίδες των πνευμόνων. Αυτά τα σωματίδια μπορούν να προκαλέσουν γίνεται DNA βλάβες, αυξάνοντας τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για ρύζι μπασμάτι με καρκινογόνα μηχανέλαια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υποψίες απάτης στα τρόφιμα: Ελληνικό μέλι, ελαιόλαδο και μανταρίνια στην έκθεση της ΕΕ τον Δεκέμβριο
Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) αναγνωρίζει το ραδόνιο ως καθιερωμένο καρκινογόνο παράγοντα που προκαλεί ένα ποσοστό των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα · ανάλογα με τα επίπεδα ραδόνιου και την παρουσία άλλων παραγόντων, μεταξύ 3–14 % των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα παγκοσμίως μπορεί να οφείλεται στο ραδόνιο. Μια μεγάλη μελέτη από 13 ευρωπαϊκές χώρες έδειξε ότι ο σχετικός κίνδυνος για καρκίνο του πνεύμονα αυξάνεται κατά περίπου 8 % για κάθε 100 Bq/m³ αύξηση της συγκέντρωσης ραδονίου σε κατοικίες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μείναμε άφωνοι… Δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα ελέγχων στα πιο γνωστά γλυκά της αγοράς για παρουσία αρσενικού – Δείτε μάρκες
Γιατί ο χειμώνας αυξάνει τις συγκεντρώσεις
Τον χειμώνα τα σπίτια είναι πιο στεγανά: τα παράθυρα και οι πόρτες παραμένουν κλειστά για να διατηρηθεί η θερμότητα, ενώ οι χώροι συχνά αερίζονται λιγότερο. Αυτό έχει δύο άμεσες συνέπειες:
- Λιγότερη ανταλλαγή με καθαρό εξωτερικό αέρα, που σημαίνει ότι το ραδόνιο δε διαχέεται αλλά παραμένει και συγκεντρώνεται σε εσωτερικούς χώρους.
- Ο θερμός αέρας ανεβαίνει προς τα πάνω, δημιουργώντας υποπίεση στο υπόγειο και το ισόγειο. Η υποπίεση αυτή λειτουργεί σαν «αντλία» που τραβάει ραδόνιο από το υπέδαφος προς τα πάνω, ενισχύοντας τη συσσώρευση μέσα στο σπίτι.
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι χειμερινές συγκεντρώσεις είναι σημαντικά υψηλότερες από τις θερινές — για παράδειγμα σε έρευνα στην περιοχή της Πάτρας οι υψηλότερες μέσες τιμές ραδονίου βρέθηκαν τον χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το cibum επιβεβαιώνεται: Στην Ελληνική αγορά επικίνδυνο τρόφιμο, με καρκινογόνο ουσία 700% πάνω από το όριο – Δείτε φωτογραφία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια μπαχαρικά συνδέονται με τους υψηλότερους κινδύνους ασφάλειας τροφίμων – Ευρήματα από τέσσερις επιστημονικές μελέτες
Πώς θα προστατευθείτε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Στα μανταλάκια» 6 εταιρείες για το colpo grosso στο λάδι – Πλάσαραν πάνω από 220 τόνους χρωματισμένου σπορελαίου ως έξτρα παρθένο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντομοφαγία: Προχωρούν οι διαδικασίες έγκρισης στην Ευρώπη – Θα την υιοθετήσουν οι Έλληνες καταναλωτές;
Η προστασία από το ραδόνιο βασίζεται κυρίως στη μείωση της συγκέντρωσής του στους εσωτερικούς χώρους και αυτό μπορεί να επιτευχθεί με σχετικά απλά αλλά συστηματικά μέτρα. Ο επαρκής και τακτικός αερισμός της κατοικίας είναι το πιο άμεσο και αποτελεσματικό μέτρο, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν τα σπίτια παραμένουν κλειστά για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Συνιστάται το σύντομο αλλά έντονο άνοιγμα των παραθύρων (διαμπερής αερισμός) για λίγα λεπτά καθημερινά, ώστε να ανανεώνεται ο αέρας χωρίς να ψύχεται σημαντικά το κτήριο. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται σε υπόγεια, ισόγεια και χώρους που χρησιμοποιούνται συχνά, όπως υπνοδωμάτια και χώροι εργασίας στο σπίτι.
Παράλληλα, η στεγανοποίηση ρωγμών στα θεμέλια, στα δάπεδα και γύρω από σωληνώσεις ή καλώδια που έρχονται σε επαφή με το έδαφος μπορεί να περιορίσει τη διείσδυση του ραδονίου από το υπέδαφος.
Ραδόνιο στην Ελλάδα: Επίπεδα και κίνδυνοι
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, υπάρχουν αρκετά επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι το ραδόνιο είναι παρόν σε κατοικίες και μπορεί να αποτελέσει παράγοντα έκθεσης σε ακτινοβολία: Μια μελέτη σε περιοχή με γρανιτικό υπόβαθρο στη Χαλκιδική βρήκε ότι σε ορισμένες κατοικίες οι μέσες ετήσιες δόσεις λόγω ραδονίου ήταν αρκετά υψηλές, με εκθέσεις που μπορεί να είναι αρκετές για ανησυχία. Σε πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, οι μετρήσεις έδειξαν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις ραδονίου τον χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι. Έρευνες σε σχολεία σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας βρήκαν μέγιστες συγκεντρώσεις μέχρι σχεδόν 958 Bq/m³, αν και δεν μπορούν να γενικευθούν άμεσα για όλα τα σπίτια. Μια παλαιότερη εθνική μεγάλη έρευνα που πραγματοποίησε μετρήσεις σε κατοικίες στην Ελλάδα έδειξε ότι η μέση έκθεση του πληθυσμού στο ραδόνιο είναι σχετικά χαμηλή αλλά υπαρκτή, με μερικές περιπτώσεις να παρουσιάζουν σημαντικές δόσεις κατά τη διάρκεια ζωής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Coca-Cola, Pringles, Heinz, και Cheerios μεταξύ χιλιάδων προϊόντων που ανακαλούνται λόγω έκθεσης σε περιττώματα τρωκτικών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καλλυντικά: Οι μάρκες έχουν βάλει στόχο προεφήβους και εφήβους – Γιατί ανησυχούν οι ειδικοί
Σύμφωνα με την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ), στην Ελλάδα, αυξημένα επίπεδα ραδόνιου καταγράφονται κυρίως στις περιφερειακές ενότητες Ξάνθης (145 Bq/m3), Κομοτηνής (123Bq/m3), Καβάλας (123 Bq/m3), Δράμας (104 Bq/m3), Λάρισας (112 Bq/m3), Τρικάλων (103 Bq/m3), Σποράδων (135 Bq/m3) και Λήμνου (105 Bq/m3).
Ορισμένες ανεπίσημες πηγές αναφέρουν επιπλέον υψηλές μετρήσεις σε συγκεκριμένες τοποθεσίες, αλλά τέτοια δεδομένα χρειάζονται επιβεβαίωση με συστηματικές επιστημονικές μετρήσεις και δημοσιευμένες έρευνες. Σε διεθνές επίπεδο, οι κατευθυντήριες οδηγίες συνήθως ορίζουν ένα στόχο αναφοράς περίπου 100 Bq/m³ για εσωτερικούς χώρους. Αυτός ο στόχος βασίζεται στην εκτίμηση κινδύνου, ώστε όταν οι τιμές είναι κάτω από αυτόν ο κίνδυνος για υγεία είναι σχετικά μικρότερος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 1 στα 3 έτοιμα μπιφτέκια που πωλούνται σε μεγάλα σούπερ μάρκετ φέρουν σταφυλόκοκκο ή E. coli – Τι έδειξε εργαστηριακό τεστ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 6 σοβαρές παρενέργειες από την υπερβολική πρωτεΐνη
Κάθε χρόνο εμφανίζονται περίπου 7 000 περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα, από τις οποίες εκτιμάται ότι 5–10 % (~750) πιθανόν σχετίζονται με την έκθεση στο ραδόνιο. Αυτό δείχνει ότι, παρόλο που οι μέσες τιμές στην Ελλάδα μπορεί να είναι κάτω από υψηλά όρια, ο κίνδυνος είναι υπαρκτός, ειδικά όταν πρόκειται για διαρκή έκθεση μέσα σε κατοικίες με περιορισμένο αερισμό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φίμωσαν σελίδα καταναλωτών λόγω καταγγελίας πλούσιου επιχειρηματία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μήλα: 1 στα 3 περιέχει νευροτοξικά φυτοφάρμακα και μόνο το 7% είναι εντελώς «καθαρά» – Έρευνα της PAN Europe
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος δηλητηρίασης από λάθος στην ημερομηνία λήξης τυριού που του «δίνει» παράταση ενός έτους – Πωλούνταν σε μεγάλο σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 5 τύποι ρούχων που δεν πρέπει ΠΟΤΕ να πλένονται μαζί στο πλυντήριο
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
