Επιστήμονες του Πανεπιστημίου Κάλιαρι παρακολούθησαν για τέσσερα χρόνια ντομάτες βιομηχανικής χρήσης που προορίζονται για σάλτσες και πελτέδες, αναλύοντας εκατοντάδες δείγματα
Μεταξύ των πιο καλλιεργούμενων λαχανικών στην ΕΕ, οι ντομάτες ( Solanum lycopersicum L.) αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 20%, με σχεδόν το ένα τέταρτο να χρησιμοποιείται για μεταποίηση (χυμοί, κονσερβοποίηση, πουρέδες, σάλτσες και κέτσαπ). Τα φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται για την προστασία των καλλιεργειών ντομάτας από παθογόνα, βακτηριακές ασθένειες και έντομα. Όμως ακόμα και όταν οι επεξεργασίες με φυτοφάρμακα πραγματοποιούνται σύμφωνα με ορθές γεωργικές πρακτικές, υπάρχει πιθανότητα αυτές οι ενώσεις να αφήσουν ποσοτικοποιήσιμα υπολείμματα στα προϊόντα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνο βενζόλιο σε σαμπουάν της Unilever: Πληρώνει αποζημίωση 3,6 εκατ. δολάρια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μακαρόνια με κιμά: Το μυστικό των σεφ που αλλάζει για πάντα το αγαπημένο πιάτο – Και δεν είναι αυτό που νομίζετε
Επιπλέον, θα μπορούσαν να εντοπιστούν πολλαπλά υπολείμματα όταν εφαρμόζονται πολλαπλά φυτοφάρμακα και το τοξικολογικό συνεργιστικό ή προσθετικό αποτέλεσμα δεν μπορεί να προβλεφθεί. Παράλληλα οι έλεγχοι για φυτοφάρμακα εκτελούνται σε δείγματα που συλλέγονται στην αγορά ή κατά τη διάρκεια εισαγωγών από ξένες χώρες και όχι σε ντομάτες που προορίζονται για βιομηχανική επεξεργασία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τρίχες, έντομα και άλλα… ανατριχιαστικά σε φαγητά εστιατορίων – Ποια καταστήματα έχουν υψηλότερο ρίσκο σύμφωνα με μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπρόκολο: Η πιο πλήρης ανάλυση μέχρι σήμερα αλλάζει όλα όσα ξέραμε
Συνεπώς, υπάρχει έλλειψη σωρευτικών μελετών αξιολόγησης κινδύνου που να εστιάζουν σε προεπεξεργασμένα βιομηχανικά προϊόντα τόσο από μια συγκεκριμένη περιοχή όσο και σε διάστημα πολλαπλών συνεχόμενων ετών. Μελέτη με τίτλο “Four-Year Monitoring Survey of Pesticide Residues in Tomato Samples: Human Health and Environmental Risk Assessment“, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Xenobiotics, πραγματοποιήθηκε από ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου του Κάλιαρι στην Ιταλία και εστιάζει στην παρουσία και τις επιπτώσεις υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε ντομάτες βιομηχανικής χρήσης, δηλαδή εκείνες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή σαλτσών, πελτέδων και άλλων επεξεργασμένων προϊόντων και στην εκτίμηση Κινδύνου για την Ανθρώπινη Υγεία. Να σημειωθεί ότι η Ιταλία θεωρείται κορυφαίος παραγωγός βιομηχανικής ντομάτας παγκοσμίως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο 4.000 ευρώ σε ιχθυοπωλείο μετά από καταγγελία πελάτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται σχεδόν 1.000.0000 μπουκάλια Prosecco μετά από τραυματισμούς καταναλωτών
Οι ερευνητές συνέλεξαν ντομάτες που είχαν ωριμάσει πλήρως ακολουθώντας τους κανόνες της Οδηγίας 2002/63/ΕΚ, που καθορίζει πώς πρέπει να παίρνονται σωστά δείγματα από αγροτικά προϊόντα. Η συλλογή έγινε κάθε χρόνο, από το 2021 έως το 2024, σε όλα τα χωράφια όπου καλλιεργούνται ντομάτες στις επαρχίες Medio Campidano και Oristano στην Ιταλία. Συνολικά πήραν 360 δείγματα ντομάτας από 1.375 εκτάρια καλλιέργειας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περιττώματα ποντικιών σε McDonald’s – Λουκέτο στο fast food από την Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτό το τσάι έχει τις πιο ισχυρές αντιγηραντικές ιδιότητες – Νέα έρευνα
Μετά τη συγκομιδή, οι ντομάτες μεταφέρθηκαν αμέσως στο εργαστήριο και μπήκαν στο ψυγείο στους 4°C, για να διατηρηθούν φρέσκες μέχρι να αναλυθούν — κάτι που έγινε μέσα σε 24 ώρες. Κάθε δείγμα ήταν 5 κιλά ντομάτες, που πρώτα κόπηκαν και ανακατεύτηκαν καλά με ειδικό μηχάνημα ώστε να δημιουργηθεί ένα ομοιογενές μείγμα. Από αυτό το μείγμα, πήραν ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα για χημική ανάλυση. Για λόγους αξιοπιστίας, η ίδια διαδικασία έγινε τρεις φορές για κάθε δείγμα, ώστε να βεβαιωθούν ότι τα αποτελέσματα είναι σταθερά και ακριβή. τα περισσότερα από τα υπολείμματα που βρέθηκαν σε διαφορετικά έτη ήταν μυκητοκτόνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται κονσέρβα που… κοροϊδεύει τον κόσμο! [φωτο] – Καταγγελία της εταιρείας στο ευρωπαϊκό σύστημα AACS
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το εμφιαλωμένο νερό που «καθαρίζει» το συκώτι και μειώνει τη φλεγμονή – Νέα αποκαλυπτική μελέτη διάρκειας 18 μηνών
Τα δεδομένα που ελήφθησαν αποκάλυψαν πολλαπλές μολύνσεις στους περισσότερους αγρούς που εξετάστηκαν κατά τη διάρκεια των ετών. Εντοπίστηκαν υπολείμματα 22 διαφορετικών φυτοφαρμάκων, που αποτελούνται από: 68,2% μυκητοκτόνα, 27,3% εντομοκτόνα και το υπόλοιπο 4,5% ακαρεοκτόνα. Υψηλότερα επίπεδα ανιχνεύθηκαν για το Boscalid το 2022 σε τρεις αγρούς, με μέση τιμή 0,42 mg/kg. Μόλυνση από πολλαπλά υπολείμματα παρατηρήθηκε κάθε χρόνο. Η χαμηλότερη αφθονία ανιχνεύθηκε το 2023 (3,9%) και η υψηλότερη το 2022 (12,3%), με 5 υπολείμματα φυτοφαρμάκων να αποτελούν τον μέγιστο αριθμό ενώσεων που ανιχνεύθηκαν σε ένα δείγμα το 2022. Η μόνη εξαίρεση καταγράφηκε το 2024, όταν το αποδεκτό ημερήσιο όριο για το acetamiprid μειώθηκε από 0,025 σε 0,005 mg/kg σωματικού βάρους, οδηγώντας σε οριακή υπέρβαση του 115% για την παιδική ομάδα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αλλαγή αυτή οφείλεται αποκλειστικά στην αναθεώρηση του ορίου και όχι σε αύξηση της πραγματικής συγκέντρωσης στο τρόφιμο.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, ότι η μακροχρόνια κατανάλωση προϊόντων όπως οι σάλτσες και οι πελτέδες ντομάτας μπορεί να συνεισφέρει μικρές αλλά συνεχείς ποσότητες φυτοφαρμάκων, γι’ αυτό και απαιτούνται πιο ρεαλιστικά μοντέλα εκτίμησης σωρευτικού κινδύνου που να λαμβάνουν υπόψη τα συνεργιστικά φαινόμενα. Ένα ακόμα σημαντικό εύρημα είναι ότι η τοξικότητα των μειγμάτων φυτοφαρμάκων υπερέβαινε ελαφρώς την τοξικότητα από ένα μεμονωμένο φυτοφάρμακο, κάτι που δείχνει πως οι συνδυασμοί δραστικών ουσιών έχουν πιο σύνθετη επίδραση στο περιβάλλον απ’ ό,τι θεωρούνταν ως τώρα.
Συγκρίνοντας όμως τα δεδομένα με τις διαθέσιμες μελέτες παρακολούθησης, η ανάλυση έδειξε λιγότερα δείγματα μολυσμένα με υπολείμματα φυτοφαρμάκων, μειωμένο αριθμό μειγμάτων και μικρότερο αριθμό υπολειμμάτων για κάθε μεμονωμένο δείγμα. Η ανάλυση που έγινε μέσω επικυρωμένη από την EFSA μεθόδου, έδειξε ότι τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων που βρέθηκαν στις ντομάτες βρίσκονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα και δεν προκαλούν ανησυχία για την υγεία των καταναλωτών. Η μακροχρόνια έκθεση (χρόνιος κίνδυνος) κυμαίνεται σε ποσοστά από 0% έως 36% του επιτρεπόμενου ορίου για τους ενήλικες και έως 10% για τα παιδιά, δηλαδή αρκετά κάτω από το όριο ασφαλείας του 100%.
Ο έλεγχος του άμεσου (οξέος) κινδύνου έδειξε επίσης ότι τα επίπεδα φυτοφαρμάκων είναι ασφαλή, αφού όλες οι μετρήσεις ήταν κάτω από το 1, ένδειξη ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την υγεία. Εξαίρεση αποτελεί η ουσία ακεταμιπρίδη, η οποία, με βάση τη νέα αυστηρότερη τιμή ασφαλείας, ξεπέρασε προσωρινά το όριο για παιδιά που καταναλώνουν πολύ μεγάλες ποσότητες ντομάτας (περίπου 180 γραμμάρια την ημέρα). Παρόλα αυτά, για μια συνηθισμένη μερίδα ντομάτας, η έκθεση παραμένει ασφαλής. Γενικά, η μελέτη κατέληξε ότι δεν υπάρχει ούτε βραχυπρόθεσμος ούτε μακροπρόθεσμος κίνδυνος από τα επίπεδα φυτοφαρμάκων που βρέθηκαν, αν και ορισμένες ουσίες συμβάλλουν περισσότερο στην έκθεση των μικρών παιδιών.
