Η φορμαλδεΰδη χαρακτηρίζεται από τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο ως αποδεδειγμένα καρκινογόνος ουσία για τον άνθρωπο και χρησιμοποιείται κυρίως ως απολυμαντικό και θεραπευτικό μέσο κατά μυκητιάσεων και παρασιτικών λοιμώξεων στα ιχθυοτροφεία.
Η σκωτσέζικη βιομηχανία εκτροφής σολομού βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων, ύστερα από σειρά αποκαλύψεων που αφορούν μαζικούς θανάτους ψαριών, εκτεταμένες περιβαλλοντικές παραβάσεις και τη χρήση μεγάλων ποσοτήτων φορμαλδεΰδης σε λίμνες της Σκωτίας. Τα νέα στοιχεία, που δημοσιοποιήθηκαν από την οργάνωση Animal Equality UK, προκαλούν σοβαρά ερωτήματα για την κατάσταση της εντατικής ιχθυοκαλλιέργειας στη χώρα αλλά και για την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα φυτοφάρμακα που θανατώνουν μαζικά τις μέλισσες ύποπτα και για καρκινογένεση, νευρολογικές και ορμονικές διαταραχές στον άνθρωπο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε σαλμονέλα σε μπαχαρικό ιδιωτικής ετικέτας μεγάλου σούπερ μάρκετ
Σύμφωνα με τα δεδομένα που συγκέντρωσε η οργάνωση μέσω αιτημάτων πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα και επίσημων στοιχείων των σκωτσέζικων αρχών, περισσότεροι από 48 χιλιάδες τόνοι φορμαλδεΰδης διοχετεύθηκαν το 2025 απευθείας στα νερά σκωτσέζικων λιμνών από μονάδες εκτροφής σολομού. Η φορμαλδεΰδη χαρακτηρίζεται από τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο ως αποδεδειγμένα καρκινογόνος ουσία για τον άνθρωπο και χρησιμοποιείται κυρίως ως απολυμαντικό και θεραπευτικό μέσο κατά μυκητιάσεων και παρασιτικών λοιμώξεων στα ιχθυοτροφεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Κάνουν στα κοτόπουλα εμβόλιο COVID;» – Η παραπληροφόρηση στα social για τον εμβολιασμό των πτηνών και η πραγματική εικόνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψάρια: Τα αλιευμένα ή τα εκτρεφόμενα ψάρια είναι πιο υγιεινά και ποιοτικά
Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 40% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Συνολικά, κατά την τελευταία πενταετία, εκτιμάται ότι σχεδόν 176 χιλιάδες κιλά φορμαλδεΰδης έχουν καταλήξει στα νερά της Σκωτίας εξαιτίας της βιομηχανίας εκτροφής σολομού. Η νορβηγική εταιρεία Mowi φέρεται να είναι ο μεγαλύτερος χρήστης της ουσίας, καθώς σύμφωνα με τις καταγγελίες ευθύνεται για το 84% της συνολικής χρήσης το 2025. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη μονάδα του Loch Lochy, όπου, σύμφωνα με τους ακτιβιστές, σημειώθηκε υπέρβαση του ετήσιου επιτρεπόμενου ορίου μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Άνοδος της θερμοκρασίας και ψυγείο: Πώς να οργανώσετε σωστά τα τρόφιμα για να αποφύγετε αλλοιώσεις και τροφικές δηλητηριάσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Τα πρόστιμα για τις λάθος τιμές φέρνουν ηλεκτρονικές ετικέτες σε όλο το δίκτυο
Παράλληλα, αυξάνονται οι ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές παραβάσεις στον κλάδο. Στοιχεία της Scottish Environment Protection Agency δείχνουν ότι το 2025 καταγράφηκαν 103 περιπτώσεις μη συμμόρφωσης σε μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας, έναντι μόλις 30 την προηγούμενη χρονιά. Η αύξηση αγγίζει το 243%, ενώ σχεδόν οι μισές υποθέσεις χαρακτηρίστηκαν σοβαρές. Οι επιθεωρήσεις του Fish Health Inspectorate αποκάλυψαν επίσης δεκάδες παραβιάσεις που σχετίζονται με ελλιπή καταγραφή θανάτων ψαριών, παρατυπίες στη διακίνηση ζώων, ανεπαρκή στοιχεία για φαρμακευτικές αγωγές και αποτυχία αναφοράς πιθανών διαφυγών σολομών από τις εγκαταστάσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μούχλα σε δημοφιλή παιδικά ροφήματα – Αποσύρονται από τα ράφια από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 16 απαγορευμένες ουσίες σε πιπέρι εντόπισε εργαστηριακός έλεγχος – Άμεση ανάκληση
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν και τα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν έπειτα από παρέμβαση της Information Commissioner’s Office, η οποία υποχρέωσε την Animal and Plant Health Agency να δώσει στη δημοσιότητα εκθέσεις που μέχρι πρότινος παρέμεναν απόρρητες για λόγους προστασίας των εμπορικών συμφερόντων των εταιρειών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που απαγορεύει τη διαφήμιση προϊόντων κρέατος – Η αντίδραση της βιομηχανίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ξεκινά «σαφάρι» ελέγχων της ΑΑΔΕ με AI, drones και tablet – Πάνω από 50.000 έλεγχοι το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος
Οι εκθέσεις αυτές περιγράφουν περιστατικά μαζικής θνησιμότητας που συγκλονίζουν ακόμη και ειδικούς του κλάδου. Σε χερσαία εγκατάσταση της Mowi το 2021, περισσότεροι από 100 χιλιάδες σολομοί πέθαναν από ασφυξία ύστερα από διακοπή της παροχής οξυγόνου. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στο ίδιο σημείο, διαρροή υδρόθειου προκάλεσε τον θάνατο άνω του ενός εκατομμυρίου ψαριών μέσα σε διάστημα περίπου δέκα ωρών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΟΠΕΚΕΠΕ: Τα «τοστάκια» με τα 50ευρα από τις παράνομες επιδοτήσεις – Το συγκλονιστικό βίντεο της ΕΛ.ΑΣ
Παρόμοια περιστατικά καταγράφηκαν και σε μονάδα της Bakkafrost, η οποία μάλιστα έφερε πιστοποίηση καλής μεταχείρισης ζώων από τη RSPCA. Το 2022 περίπου 600 χιλιάδες σολομοί πέθαναν εξαιτίας συσσώρευσης υδρόθειου, ενώ λίγους μήνες αργότερα το πρόβλημα επαναλήφθηκε οδηγώντας στον θάνατο ακόμη 1,5 εκατομμυρίου ψαριών. Σύμφωνα με τα έγγραφα που δόθηκαν στη δημοσιότητα, δεν επιβλήθηκαν κυρώσεις για κανένα από τα συγκεκριμένα περιστατικά.
Η Animal Equality UK δημοσίευσε επίσης βίντεο από τη μονάδα Fiunary της Scottish Sea Farms, στα οποία εμφανίζονται σολομοί με ανοιχτές πληγές, σοβαρές παραμορφώσεις, τύφλωση και εκτεταμένες προσβολές από θαλάσσιες ψείρες. Οι εικόνες αναζωπύρωσαν τη συζήτηση γύρω από τις συνθήκες διαβίωσης των ψαριών στις βιομηχανικές μονάδες εκτροφής και ενίσχυσαν τις πιέσεις προς τις αρχές για αυστηρότερους ελέγχους. Η διευθύντρια της Animal Equality UK, Abigail Penny, υποστήριξε ότι τα επίσημα στοιχεία αποκαλύπτουν ένα σύστημα που απέχει πολύ από την εικόνα της «βιώσιμης και αυστηρά ρυθμιζόμενης» βιομηχανίας που προβάλλει ο κλάδος. Όπως σημείωσε, οι δεκάδες παραβάσεις και οι περίπου δώδεκα εκατομμύρια θάνατοι ψαριών μέσα σε έναν χρόνο συνιστούν σαφή ένδειξη βαθιάς κρίσης.
Από την πλευρά της, η ένωση Salmon Scotland, που εκπροσωπεί τις εταιρείες του κλάδου, απορρίπτει τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι οι εικόνες και τα στοιχεία παρουσιάζονται αποσπασματικά και χωρίς το απαραίτητο πλαίσιο. Οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας επιμένουν ότι οι σκωτσέζικες μονάδες λειτουργούν με από τα υψηλότερα πρότυπα ευζωίας διεθνώς και υπόκεινται σε συνεχείς κτηνιατρικούς και περιβαλλοντικούς ελέγχους.
Ωστόσο, η δημόσια πίεση εντείνεται. Περιβαλλοντικές οργανώσεις, επιστήμονες και τοπικές κοινότητες ζητούν πλέον την αναστολή της περαιτέρω επέκτασης των μονάδων εκτροφής σολομού στη Σκωτία και μια συνολική επανεξέταση του μοντέλου εντατικής ιχθυοκαλλιέργειας που εφαρμόζεται στα φιόρδ και τις λίμνες της χώρας.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
