Σπιτικές μαρμελάδες και σάλτσες: Πώς να αποφύγετε τον κίνδυνο αλλαντίασης

Όσα πρέπει να γνωρίζετε για να φτιάχνετε σπιτικές κονσέρβες με ασφάλεια – και να αποφύγετε τον σοβαρό κίνδυνο αλλαντίασης

Πρόσφατα περιστατικά αλλαντίασης μετά από κατανάλωση σπιτικών κονσερβών φέρνουν ξανά στο προσκήνιο έναν σπάνιο αλλά σοβαρό κίνδυνο για την υγεία: την αλλαντίαση που μπορεί να αποβεί μοιραία αν δεν ληφθούν τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα κατά την παρασκευή κονσερβών στο σπίτι.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δημοφιλής σοκολάτα ανακαλείται λόγω καρκινογόνου ουσίας – Δείτε φωτογραφία

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρπούζι με φέτα: Γιατί το πιο αταίριαστο “ζευγάρι” του καλοκαιριού… είναι τέλειο!

Τι είναι η αλλαντίαση;

Η αλλαντίαση προκαλείται από την τοξίνη αλλαντίασης, που παράγεται από το αναερόβιο βακτήριο Clostridium botulinum. Το βακτήριο αυτό υπάρχει στο περιβάλλον ως σπόρος – μια ανθεκτική μορφή που επιβιώνει ακόμη και σε βρασμό. Όταν οι συνθήκες γίνουν αναερόβιες (χωρίς οξυγόνο), οι σπόροι ενεργοποιούνται και αρχίζουν να παράγουν την επικίνδυνη τοξίνη. Γι’ αυτό και τα σπιτικά ή χειροποίητα προϊόντα σε βάζα ή σε κενό αέρος (π.χ. αλλαντικά, καπνιστά ψάρια, λαχανικά σε λάδι ή άλμη) θεωρούνται πιο επικίνδυνα.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταγγελία για εστιατόριο στη Θάσο

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση μπαγκαζιέρας αυτοκινήτου που πωλείται και στην Ελλάδα – Αποκολλάται το καπάκι της οροφής εν κινήσει

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Η αλλαντίαση ξεκινά με κλασικά συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης: ναυτία, διάρροια, έμετος. Ωστόσο, επειδή η τοξίνη προσβάλλει το νευρικό σύστημα, εμφανίζονται σύντομα νευρολογικά συμπτώματα: θολή όραση, ξηροστομία, δυσκολία στην κατάποση ή την ομιλία, μυϊκή αδυναμία και τελικά παράλυση. Ο θάνατος προέρχεται από παράλυση των αναπνευστικών μυών. Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα βρέφη κάτω του 1 έτους, των οποίων το εντερικό μικροβίωμα δεν έχει ωριμάσει – γι’ αυτό δεν πρέπει ποτέ να τους δίνεται μέλι, που μπορεί να περιέχει σπόρους C. botulinum.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εκρηκτική αύξηση 763% στις δηλητηριάσεις παιδιών από θήκες νικοτίνης

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι συμβαίνει στο σώμα όταν παραλείπουμε γεύματα;

Πώς μεταδίδεται;

Οι σπόροι του βακτηρίου βρίσκονται παντού: σε χώμα, ιζήματα, απόβλητα και ορισμένα έντερα ζώων. Λαχανικά όπως καρότα, φασολάκια, σπαράγγια, καλαμπόκι, πιπεριές και ελιές, αν δεν πλυθούν και δεν αποστειρωθούν σωστά, μπορεί να αποτελέσουν πηγή μόλυνσης.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κατακάθι του καφέ, μυστικό όπλο κατά 2 σοβαρών ασθενειών: Επιστήμονες ανακάλυψαν την εκπληκτική επίδραση

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δηλητηριασμένα καρότα έστειλαν στο νοσοκομείο έξι ανθρώπους

Πώς να προστατευθείτε στις σπιτικές κονσέρβες

Πλύσιμο υλικών

• Επιλέξτε φρέσκα υλικά και αφαιρέστε τυχόν χτυπημένα σημεία.
• Πλύνετε πολύ καλά φρούτα και λαχανικά.
• Μην αναμειγνύετε καθαρισμένα τρόφιμα με φλούδες ή αποφάγια.
• Για κρέας/ψάρι, αφαιρέστε τα εντόσθια και ξεπλύντε με καθαρό νερό.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος αλλαντίασης από παστό ψάρι λόγω μη αφαίρεσης των εντοσθίων

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιγότερο αλάτι, ίδια απόλαυση: Πώς απαντά η βιομηχανία στις νέες καταναλωτικές απαιτήσεις

Σωστή αποστείρωση δοχείων

• Ελέγξτε για ραγίσματα στα βάζα.
• Πλύνετε με καυτό νερό και σαπούνι. Ξεπλύνετε καλά και αφήστε να στεγνώσουν ανάποδα.
• Αποστειρώστε σε βραστό νερό ή στον φούρνο (120°C για 20 λεπτά).

Σωστό γέμισμα και σφράγισμα

• Γεμίστε με το μείγμα όσο πιο ζεστό γίνεται (ιδανικά βραστό).
• Αφήστε ~2 cm απόσταση από το χείλος.
• Αφαιρέστε τις φυσαλίδες αέρα και καθαρίστε τα χείλη του βάζου πριν το κλείσιμο.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κομμάτια πλαστικού σε έτοιμο μείγμα για ζύμη

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ποιες χώρες έκανε συστάσεις η ΕΕ για ελλιπείς επιθεωρήσεις στα γαλακτοκομικά και κινδύνους για τη δημόσια υγεία;

Θερμική επεξεργασία (αποστείρωση)

• Είναι η πιο κρίσιμη φάση: η θερμότητα καταστρέφει τα βακτήρια και τους σπόρους.
• Η διάρκεια και η θερμοκρασία εξαρτώνται από το είδος τροφίμου:
  • Όξινα τρόφιμα (ντομάτες, φρούτα, τουρσιά): αρκεί απλή βράση.
  • Μη όξινα τρόφιμα (κρέας, ψάρι, λαχανικά): απαιτούν θερμοκρασία >100°C ➜ χρειάζεται χρήση χύτρας πίεσης.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτό πρέπει να έχετε πάντα στην τσάντα σας για τα τσιμπήματα από σφήκες ή μέλισσες, σύμφωνα με μελισσοκόμο

Μετά τη σφράγιση: ψύξη & αποθήκευση

• Αφήστε τα βάζα να κρυώσουν αργά (ή όπως προτείνει ο κατασκευαστής).
• Ελέγξτε το κενό στο εσωτερικό: το καπάκι πρέπει να παραμένει «κολλημένο».
• Φυλάξτε σε δροσερό, σκοτεινό μέρος. Αναγράψτε ημερομηνία παραγωγής.
• Καταναλώστε τα παλαιότερα πρώτα. Οι κονσέρβες λαχανικών διατηρούνται 15–18 μήνες.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι κρυμμένοι κίνδυνοι τροφικής δηλητηρίασης μέσα στο ψυγείο και πώς θα προστατευθείτε

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εννέα απίθανα σημεία στο σπίτι γεμάτα βακτήρια και πώς να τα καθαρίσετε

Προσοχή σε μη έγκυρες πληροφορίες

Αποφύγετε:

• Οδηγίες από αναξιόπιστες πηγές ή κακομεταφρασμένα εγχειρίδια.
• Δεύτερο χέρι εξοπλισμό χωρίς πιστοποιήσεις.
• «Συνταγές της γιαγιάς» χωρίς επαρκή αποστείρωση.

Ορισμένα τρόφιμα που μοιάζουν με κονσέρβες, δεν είναι ράφιου αλλά ψυγείου. Αν συντηρηθούν λάθος, ενέχουν υψηλό κίνδυνο αλλαντίασης.

Για τις παραδοσιακές, πολύ γλυκές μαρμελάδες, η υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη αποτρέπει την ανάπτυξη μικροβίων, γι’ αυτό και δεν απαιτείται αποστείρωση υπό πίεση – όμως απαιτείται σωστό βράσιμο.