Το καλοκαίρι του 2026 δεν αφήνει πίσω του μόνο υψηλές θερμοκρασίες, καμένες εκτάσεις και προβλήματα από την παρατεταμένη ανομβρία. Αφήνει και έναν ολοένα μεγαλύτερο οικονομικό λογαριασμό που αγγίζει την παραγωγικότητα, τη γεωργία, τον τουρισμό, τις υποδομές, την ενέργεια και τελικά την ίδια την οικονομική ανάπτυξη.
Η πιο πρόσφατη προειδοποίηση έρχεται από τη Morningstar DBRS, η οποία στην τελευταία έκδοση του Climate Risk Navigator επισημαίνει ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι συσσωρεύονται στην Ευρώπη. Για την Ελλάδα το μήνυμα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς η χώρα βρίσκεται στην 5η θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς τις αναμενόμενες απώλειες παραγωγικότητας από τους καύσωνες, με βάση το κλιματικό σενάριο SSP2-4.5. Υψηλότερη έκθεση καταγράφουν μόνο η Μάλτα, η Ανδόρα, η Πορτογαλία και η Ισπανία.
Το κόστος της ζέστης, μάλιστα, δεν αφορά μόνο τις ημέρες κατά τις οποίες οι εργαζόμενοι δυσκολεύονται να εργαστούν σε εξωτερικούς χώρους. Η Morningstar DBRS υπολογίζει την έκθεση των εργαζομένων σε συνδυασμό υψηλής θερμοκρασίας και υγρασίας, μέσω του λεγόμενου δείκτη υγρού θερμομέτρου. Όσο αυξάνεται η θερμική καταπόνηση, μειώνονται οι ώρες αποτελεσματικής εργασίας και η παραγωγή. Για την ελληνική οικονομία αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς σημαντικό μέρος της δραστηριότητας συνδέεται με κατασκευές, γεωργία και τουρισμό, κλάδους στους οποίους η εργασία σε εξωτερικούς χώρους είναι ιδιαίτερα σημαντική.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 5 διαφορετικοί τύποι ψωμιού – Το σοβαρό λάθος στη διαδικασία παραγωγής και συσκευασίας που ανέδειξαν οι έλεγχοι
Η Ελλάδα στην ευρωπαϊκή πεντάδα και για τις πυρκαγιές
Η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική στο μέτωπο των δασικών πυρκαγιών. Η Ελλάδα καταλαμβάνει επίσης την 5η θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς την έκθεσή της στις ζημιές από δασικές πυρκαγιές, πίσω από την Πορτογαλία, το Μαυροβούνιο, την Αλβανία και την Ισπανία. Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο δασικές ή αγροτικές εκτάσεις, καθώς οι πυρκαγιές πλησιάζουν περιοχές με κατοικίες, τουριστικές εγκαταστάσεις, εμπορική δραστηριότητα και δίκτυα μεταφορών.
Και εδώ το οικονομικό αποτύπωμα είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος κατάσβεσης ή την άμεση αποζημίωση των πληγέντων. Μια μεγάλη πυρκαγιά μπορεί να προκαλέσει ζημιές σε κατοικίες, επιχειρήσεις, καλλιέργειες και υποδομές, να δημιουργήσει ανάγκες κρατικής χρηματοδότησης και να επηρεάσει ακόμη και την τουριστική δραστηριότητα. Παράλληλα, αυξάνεται το κόστος ασφάλισης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η ασφάλιση ακινήτων γίνεται δυσκολότερη ή ακριβότερη.
Ένα μέτρο του μεγέθους της φετινής καταστροφής στην Ευρώπη δίνει ανάλυση των Financial Times, σύμφωνα με την οποία σχεδόν 500.000 εκτάρια είχαν καεί μέσα στους δύο πρώτους μήνες της αντιπυρικής περιόδου, ενώ το κόστος αποκατάστασης για τις πέντε περισσότερο πληγείσες χώρες της Ευρωζώνης —μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα— υπολογίστηκε σε 3,1 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό αφορά το σύνολο των πέντε χωρών και δεν μπορεί να αποδοθεί στην Ελλάδα, ενώ οι υπολογισμοί δεν περιλάμβαναν πλήρως τις πιο πρόσφατες ελληνικές πυρκαγιές.
Το πραγματικό κόστος των πυρκαγιών εκτιμάται ότι είναι ακόμη υψηλότερο, καθώς οι υπολογισμοί του κόστους αποκατάστασης δεν περιλαμβάνουν όλες τις απώλειες σε κατοικίες, επιχειρήσεις, καλλιέργειες και υποδομές, ούτε αποτυπώνουν πλήρως πιθανές απώλειες στον τουρισμό ή τις επιπτώσεις στην υγεία από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Για την Ελλάδα, επιπλέον, οι ζημιές από τις πιο πρόσφατες πυρκαγιές βρίσκονταν ακόμη υπό καταγραφή, γεγονός που σημαίνει ότι ο τελικός λογαριασμός του φετινού καλοκαιριού δεν έχει ακόμη κλείσει.
Απώλειες στην Ευρώπη (δισ. €, προσαρμοσμένες για τον πληθωρισμό)
Η ξηρασία ο «αόρατος» λογαριασμός
Αν οι πυρκαγιές αποτελούν το πιο ορατό οικονομικό αποτύπωμα του φετινού καλοκαιριού, η ξηρασία μπορεί να αποδειχθεί ένας από τους πιο επίμονους κινδύνους. Η Morningstar DBRS επισημαίνει ότι οι οικονομικές επιπτώσεις μιας μεγάλης ξηρασίας μπορεί να είναι μεγαλύτερες και πιο παρατεταμένες από εκείνες άλλων κλιματικών κινδύνων. Η επίδραση δεν περιορίζεται στη γεωργία, αλλά μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή, τις μεταφορές, την ηλεκτροπαραγωγή και τις τιμές ενέργειας.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εκτίμηση του ΔΝΤ που επικαλείται η Morningstar DBRS, σύμφωνα με την οποία μια ακραία ξηρασία μπορεί να μειώσει βραχυπρόθεσμα την αύξηση του ΑΕΠ κατά σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα. Πρόκειται για διεθνή εκτίμηση και όχι για πρόβλεψη της ζημιάς που θα υποστεί ειδικά η Ελλάδα το 2026, δείχνει όμως το μέγεθος της οικονομικής επίδρασης που μπορεί να έχει ένα ακραίο επεισόδιο ξηρασίας.
Η γεωργία είναι ένας από τους πρώτους τομείς που δέχονται την πίεση. Η παρατεταμένη ζέστη και η έλλειψη νερού μπορούν να μειώσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών και να αυξήσουν το κόστος παραγωγής, ενώ οι συνέπειες μπορούν να περάσουν στην αλυσίδα τροφίμων και τελικά στις τιμές που πληρώνει ο καταναλωτής. Ήδη στην Ευρώπη οι υψηλές θερμοκρασίες, η ξηρασία και οι πυρκαγιές έχουν δημιουργήσει σημαντικές πιέσεις στην αγροτική παραγωγή και έχουν προκαλέσει ανησυχίες για τις φετινές σοδειές.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, οι καιρικοί και κλιματικοί κίνδυνοι προκάλεσαν στην Ελλάδα 26,821 εκατομμύρια ευρώ ζημιές το 2023, με επιπτώσεις στη γεωργία, τον τουρισμό και την κατοικία. Το 2023 ήταν η χειρότερη χρονιά της διαθέσιμης ιστορικής σειράς για τη χώρα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Οργανισμός, όμως το ποσό αυτό αφορά το 2023 και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εκτίμηση για το 2026.
Το φετινό καλοκαίρι, επομένως, αφήνει στην Ελλάδα έναν λογαριασμό που ακόμη διαμορφώνεται. Οι άμεσες ζημιές από τις πυρκαγιές είναι μόνο ένα μέρος του κόστους. Πίσω από αυτές βρίσκονται οι απώλειες παραγωγικότητας από την ακραία ζέστη, η πίεση στη γεωργία από την ξηρασία, οι επιπτώσεις στην υγεία, η επιβάρυνση των υποδομών, οι πιθανές απώλειες στον τουρισμό και οι αυξημένες ανάγκες για πρόληψη, ασφάλιση και αποκατάσταση.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο: ο πραγματικός λογαριασμός του φετινού καλοκαιριού δεν έχει ακόμη υπολογιστεί. Η Morningstar DBRS προειδοποιεί ότι οι ακραίες θερμοκρασίες και η ξηρασία είναι πιθανό να επηρεάζουν την οικονομική ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, ενώ σε βάθος χρόνου το μέγεθος των απωλειών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πόσο αποτελεσματικά θα προσαρμοστεί η οικονομία στις νέες κλιματικές συνθήκες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Νέος συναγερμός για πιθανή δηλητηρίαση παιδιών από γρανίτες – Ανακαλούνται δημοφιλή προϊόντα σε 4 γεύσεις
- Υγρά μαντηλάκια: Γιατί δεν πρέπει να καθαρίζουμε ΠΟΤΕ με αυτά σανίδες κοπής, μαχαίρια και μαγειρικά σκεύη
- Πώς θα καταλάβετε αν έχετε μολυνθεί από τον ιό του Δυτικού Νείλου – Αιχμές για κενά στην πρόληψη από τον ΙΣΑ
