Σοβαρή ειδοποίηση για παρουσία ωχρατοξίνης Α σε αλεσμένο καφέ με άρωμα καραμέλας, προέλευσης Ιταλίας, καταχωρίστηκε στις 7 Οκτωβρίου 2026 στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF. Η κοινοποίηση έγινε από τη Φινλανδία και χαρακτηρίστηκε ως «Alert notification», με αξιολόγηση κινδύνου «σοβαρός». Η εργαστηριακή ανάλυση έδειξε συγκέντρωση ωχρατοξίνης Α 6,5 μg/kg, έναντι του ανώτατου επιτρεπτού ορίου των 3,0 μg/kg για τον καβουρδισμένο αλεσμένο καφέ, δηλαδή υπέρβαση κατά 116,7% ή περίπου 2,17 φορές πάνω από το νόμιμο όριο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ |216 κρούσματα σαλμονέλωσης σε τέσσερις χώρες από ντομάτες – Σύνδεση με εισαγωγές από το Μαρόκο
Η νέα ειδοποίηση προστίθεται σε περιστατικά του 2026 που αφορούσαν ωχρατοξίνη Α σε διαφορετικές μορφές καφέ. Τον Ιούλιο, το Βέλγιο κοινοποίησε μέσω RASFF υψηλές συγκεντρώσεις σε μερίδες καφέ, με εργαστηριακό αποτέλεσμα 6,9 μg/kg. Στη Γαλλία δημοσιοποιήθηκαν ανακλήσεις προϊόντων Monoprix Gourmet, Planteurs des Tropiques και Carrefour Sensation.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση μπισκότων λόγω μεταλλικού σύρματος – Πηγές κινδύνου, ανίχνευση και πρόληψη
Η ωχρατοξίνη Α (Ochratoxin A, OTA) είναι μυκοτοξίνη που μπορεί να επιμολύνει γεωργικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων και ο καφές, όταν επικρατούν κατάλληλες συνθήκες για ανάπτυξη μυκήτων και παραγωγή τοξινών. Η παρουσία της συνδέεται με τη διαχείριση της πρώτης ύλης, ιδιαίτερα κατά τη συγκομιδή, την ξήρανση, την αποθήκευση και τη μεταφορά. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), στην επιστημονική αξιολόγηση του 2020, εξέτασε νεότερα δεδομένα που υποδεικνύουν πιθανή άμεση γονοτοξική δράση της ωχρατοξίνης Α, δηλαδή δυνατότητα πρόκλησης βλάβης στο DNA. Επιβεβαίωσε επίσης την καρκινογόνο δράση της στους νεφρούς σε πειραματικά δεδομένα. Η αξιολόγηση κατέληξε ότι η διατροφική έκθεση δημιουργεί ανησυχία για την υγεία σε πολλές ομάδες καταναλωτών.
Σε αντίθεση με την προηγούμενη αξιολόγηση του 2006, η EFSA δεν διατήρησε την προσέγγιση μιας ανεκτής εβδομαδιαίας πρόσληψης ως κύριο εργαλείο χαρακτηρισμού του κινδύνου. Χρησιμοποίησε το περιθώριο έκθεσης (Margin of Exposure, MOE), το οποίο συγκρίνει την εκτιμώμενη ανθρώπινη έκθεση με επίπεδα αναφοράς από τοξικολογικές μελέτες. Η μέθοδος επιτρέπει την αξιολόγηση της ανησυχίας για ουσίες με γονοτοξικό και καρκινογόνο δυναμικό.
Τα ανώτατα επιτρεπτά επίπεδα ωχρατοξίνης Α στον καφέ καθορίζονται σήμερα από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/915, ο οποίος αντικατέστησε το προηγούμενο κανονιστικό πλαίσιο. Τα όρια είχαν αναθεωρηθεί με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1370 και ανέρχονται σε 3 μg/kg για καβουρδισμένους κόκκους και αλεσμένο καβουρδισμένο καφέ και 5 μg/kg για στιγμιαίο καφέ. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να αξιολογούν τη συμμόρφωση των προϊόντων τους με τα ισχύοντα όρια.
Η παρουσία ωχρατοξίνης Α στον καφέ έχει αναλυθεί σε σημαντικό αριθμό επιστημονικών μελετών. Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Food Additives & Contaminants συγκέντρωσε στοιχεία από 40 μελέτες και 3.256 δείγματα καφέ, εντοπίζοντας τη μυκοτοξίνη σε 1.778 από αυτά, ποσοστό 54,6%. Αν και σύμφωνα με τους ερευνητές, η περιεκτικότητα του καφέ σε OTA δεν είναι τοξική για τους καταναλωτές παγκοσμίως, θα πρέπει να ληφθούν προληπτικά μέτρα, όπως η αναστολή της ανάπτυξης μυκήτων και η μείωση της ανάπτυξης μυκήτων που παράγουν OTA.
Η επίδραση των συνθηκών αποθήκευσης και επεξεργασίας εξετάστηκε σε μελέτη του 2025, επίσης στο Food Additives & Contaminants. Οι ερευνητές διερεύνησαν πώς η θερμοκρασία, η σχετική υγρασία και ο χρόνος αποθήκευσης επηρεάζουν την παραγωγή ωχρατοξίνης Α από τον Aspergillus niger. Σε συγκεκριμένες πειραματικές συνθήκες καβουρδίσματος καταγράφηκε μείωση της μυκοτοξίνης κατά 76,4%. Το εύρημα επιβεβαιώνει ότι η θερμική επεξεργασία μπορεί να περιορίσει την επιμόλυνση, χωρίς όμως να εγγυάται την εξάλειψή της.
Επίσης πρόσφατη μελέτη στο περιοδικό eFood εξέτασε εναλλακτικές τεχνολογίες απομάκρυνσης της ωχρατοξίνης Α από πράσινους κόκκους καφέ, χρησιμοποιώντας μη θερμικό πλάσμα και νερό ενεργοποιημένο με πλάσμα. Στα πειραματικά δείγματα καταγράφηκαν μειώσεις από 37,66% έως 51,80%, αποτελέσματα που απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση πριν από ενδεχόμενη βιομηχανική εφαρμογή. Για τις επιχειρήσεις καφέ, τα διαθέσιμα δεδομένα υποστηρίζουν τον συνδυασμό ελέγχου προμηθευτών, κατάλληλων συνθηκών αποθήκευσης, αντιπροσωπευτικής δειγματοληψίας και εργαστηριακών αναλύσεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Σούπερ μάρκετ: Κινητοποιήσεις το Σάββατο με αίτημα την κατάργηση του ΦΠΑ στα τρόφιμα – Τα 100 καταστήματα και οι ώρες που θα βρεθούν διαδηλωτές
- 70 τρόφιμα στο μικροσκόπιο για τον εντοπισμό της τοξίνης που σκότωσε μητέρα και κόρη – Για πιθανή εγκληματική ενέργεια κάνει λόγο η Εισαγγελέας
- Συσκευασμένο ποπ κορν στη μεγαλύτερη κατηγορία επικινδυνότητας λόγω μόλυνσης από επικίνδυνο βακτήριο
- 3 ελληνικά μπαρ στα 50 καλύτερα του κόσμου για το 2026 – Το ένα στην 5η θέση της παγκόσμιας κατάταξης
- Ο αμφιβληστροειδής μπορεί να αναδομεί κατεστραμμένες συνδέσεις – Η νέα επιστημονική ανακάλυψη που δίνει ελπίδες για θεραπεία της τύφλωσης
- Συναγερμός στην Ευρώπη για ελληνική τοστιέρα με κίνδυνο ηλεκτροπληξίας, εγκαυμάτων και πυρκαγιάς – Σε ποιες δημοφιλείς πλατφόρμες πωλείται (Φωτο)
- Πρέπει να πλένουμε τα φρούτα και τα λαχανικά πριν τα βάλουμε στο ψυγείο;
- Περιττώματα ποντικών σε σπίτι, αυλή και αποθήκη: Πώς θα τα αναγνωρίσετε και τι πρέπει να κάνετε για να προστατευτείτε
