Ο Aμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων επιτρέπει πλέον τον ισχυρισμό «χωρίς τεχνητά χρώματα»
Η πρόσφατη δημοσίευση της καθοδηγητικής επιστολής από τον FDA σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή στον τρόπο με τον οποίο οι παραγωγοί τροφίμων μπορούν να επικοινωνούν τη σύνθεση των προϊόντων τους στο καταναλωτικό κοινό. Σύμφωνα με το πρωτότυπο κείμενο, ο οργανισμός επιτρέπει πλέον στα τρόφιμα που περιέχουν χρώματα προερχόμενα από φυτικές, ζωικές ή ορυκτές πηγές (ουσίες που εξαιρούνται από την υποχρεωτική πιστοποίηση) να φέρουν τη σήμανση «no artificial colors». Η απόφαση αυτή βασίζεται στην αναγνώριση ότι οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται ως «τεχνητά» τα χρώματα που συντίθενται στο εργαστήριο και όχι εκείνα που προέρχονται από τη φύση, ανεξάρτητα από το αν η χρωστική προϋπήρχε φυσικά στο συγκεκριμένο τρόφιμο ή προστέθηκε εκ των υστέρων.
Η μεταβολή της πολιτικής του FDA
Μέχρι πρότινος, η πολιτική του FDA προκαλούσε σύγχυση, καθώς ο οργανισμός θεωρούσε ότι οποιαδήποτε προσθήκη χρώματος σε ένα τρόφιμο το καθιστούσε «τεχνητά χρωματισμένο», ακόμα και αν η χρωστική ήταν φυσικής προέλευσης. Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιούνταν χυμός τεύτλων για να δώσει χρώμα σε ένα προϊόν που δεν περιέχει κανονικά τεύτλα, ο παραγωγός δεν μπορούσε να ισχυριστεί ότι το προϊόν δεν έχει τεχνητά χρώματα. Με τη νέα οδηγία, ο FDA αναγνωρίζει ότι οι χρωστικές που εξαιρούνται από την πιστοποίηση (exempt from certification), όπως αυτές που προέρχονται από φρούτα, λαχανικά ή μέταλλα, μπορούν να υποστηρίξουν τον ισχυρισμό περί απουσίας τεχνητών χρωμάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | FAO και ΠΟΥ καλούν εμπειρογνώμονες για τον μικροβιολογικό κίνδυνο στα βρεφικά γάλατα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση γιαουρτιού από την αγορά – Επαναλαμβανόμενα τα περιστατικά μόλυνσης
Οι ουσίες που εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνουν μια ευρεία γκάμα φυσικών εκχυλισμάτων. Ο FDA διευκρινίζει ότι ο ισχυρισμός «no artificial colors» είναι πλέον αποδεκτός όταν το χρώμα προέρχεται από πηγές που ορίζονται στο άρθρο 21 CFR Part 73. Αυτό περιλαμβάνει συστατικά που οι καταναλωτές αναγνωρίζουν ως φυσικά, προσφέροντας μια πιο ειλικρινή απεικόνιση της φύσης των πρόσθετων ουσιών που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της εμφάνισης των τροφίμων. Η αλλαγή αυτή στοχεύει στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας με τις προσδοκίες των καταναλωτών, οι οποίοι διαχωρίζουν σαφώς τις συνθετικές βαφές από τις φυσικές εναλλακτικές.
Προϋποθέσεις σήμανσης
Η νέα οδηγία θέτει αυστηρά όρια για τη χρήση του ισχυρισμού «χωρίς τεχνητά χρώματα», προκειμένου να αποφευχθεί η παραπλάνηση του κοινού. Ο FDA τονίζει ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εάν στο προϊόν έχει προστεθεί οποιαδήποτε ποσότητα πιστοποιημένης χρωστικής (certified color additive), όπως οι γνωστές συνθετικές λίμνες και βαφές (π.χ. FD&C Red No. 40). Επιπλέον, η χρήση του ισχυρισμού πρέπει να είναι ακριβής και να μην υποδηλώνει ψευδώς ότι το τρόφιμο είναι πιο υγιεινό ή ανώτερης ποιότητας μόνο και μόνο λόγω της απουσίας τεχνητών χρωμάτων, αν περιέχει άλλα αμφιλεγόμενα συστατικά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί τα αυγά στην Ελλάδα έχουν μικρότερη διάρκεια ζωής από τα αυγά της Νορβηγίας;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Καθυστέρηση δύο ημερών στην επίσημη ανάκληση γάλακτος από τον ΕΟΦ – Το cibum είχε ενημερώσει από τις 3/2
Ένα κρίσιμο σημείο της οδηγίας είναι ότι οι παραγωγοί οφείλουν να διασφαλίζουν ότι η χρωστική ουσία που χρησιμοποιούν όντως εξαιρείται από την πιστοποίηση. Η ευθύνη για την ορθή σήμανση παραμένει στους κατασκευαστές, οι οποίοι πρέπει να τεκμηριώνουν την προέλευση των χρωστικών τους. Ο FDA διευκρινίζει επίσης ότι η σήμανση αυτή δεν αντικαθιστά την υποχρεωτική αναγραφή του συγκεκριμένου ονόματος της χρωστικής στη λίστα των συστατικών (π.χ. «fruit juice color» ή «annatto extract»), αλλά λειτουργεί ως ένας συμπληρωματικός, εθελοντικός ισχυρισμός που διευκολύνει την αναγνώριση του προϊόντος από τον καταναλωτή. Η βιομηχανία τροφίμων είχε ζητήσει επανειλημμένα αυτή τη διευκρίνιση, καθώς η ζήτηση για προϊόντα «clean label» αυξάνεται σταθερά. Οι εταιρείες που επενδύουν σε φυσικές χρωστικές συχνά αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος παραγωγής και προκλήσεις στη σταθερότητα των χρωμάτων, καθώς οι φυσικές ουσίες είναι πιο ευαίσθητες στο φως και τη θερμότητα σε σχέση με τις συνθετικές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο Γάλα σε όλη την υφήλιο: Δεκάδες δηλητηριάσεις διαψεύδουν τις διαβεβαιώσεις των πολυεθνικών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση 4.380 αιθέριων ελαίων λόγω κινδύνου δηλητηρίασης από τοξική ουσία και ακατάλληλη συσκευασία – Φωτογραφίες
Στην επιστολή του, ο FDA αναφέρει ότι δεν προτίθεται να λάβει μέτρα επιβολής κατά των εταιρειών που χρησιμοποιούν τον ισχυρισμό «χωρίς τεχνητά χρώματα» για προϊόντα που περιέχουν χρωστικές εξαιρούμενες από την πιστοποίηση, υπό την προϋπόθεση ότι η σήμανση δεν είναι παραπλανητική με άλλους τρόπους. Αυτή η «διακριτική ευχέρεια επιβολής» (enforcement discretion) παρέχει τη νομική κάλυψη που χρειαζόταν η αγορά για να προχωρήσει σε αλλαγές στις συσκευασίες των προϊόντων. Είναι μια κίνηση που στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των πρακτικών σήμανσης, αναγνωρίζοντας ότι οι παλιοί ορισμοί δεν αντικατοπτρίζουν πλέον τη σύγχρονη επιστημονική πραγματικότητα ή την καταναλωτική αντίληψη. Η οδηγία υπογραμμίζει επίσης ότι η χρήση του όρου «natural color» (φυσικό χρώμα) παραμένει ένα θέμα που απαιτεί προσοχή, καθώς ο FDA δεν έχει ορίσει επίσημα τον όρο «natural» για τα τρόφιμα με τον ίδιο τρόπο που έχει ορίσει τις χρωστικές. Ωστόσο, η άδεια για τη χρήση του αρνητικού ισχυρισμού («no artificial…») προσφέρει μια ασφαλή οδό για τις εταιρείες να διαφοροποιήσουν τα προϊόντα τους. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται νίκη για την ειλικρινή σήμανση, καθώς απομακρύνει τα εμπόδια που εμπόδιζαν την ορθή ενημέρωση του κοινού σχετικά με τη χρήση συστατικών που προέρχονται από τη φύση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εισαγόμενα στρείδια πίσω από δεκάδες τροφικές δηλητηριάσεις – 5 άνθρωποι νοσηλεύονται
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση έτοιμης σάλτσας ντομάτας, αποκαλύπτει συστημικό πρόβλημα στην ευρωπαϊκή βιομηχανία τροφίμων
Τέλος, η καθοδήγηση του FDA υπενθυμίζει ότι όλες οι χρωστικές ουσίες, ανεξάρτητα από την πηγή τους, πρέπει να είναι ασφαλείς για κατανάλωση και να συμμορφώνονται με τα γενικά πρότυπα ασφαλείας του οργανισμού. Η αλλαγή στη σήμανση δεν επηρεάζει τις απαιτήσεις για την ασφάλεια των συστατικών, αλλά εστιάζει αποκλειστικά στον τρόπο με τον οποίο αυτά παρουσιάζονται στον καταναλωτή.
Φωτογραφία Shutterstock
