Ένα κρίσιμο ερώτημα για το ευρωπαϊκό σύστημα ΠΟΠ θέτει νέα επιστημονική μελέτη: κατά πόσο οι προδιαγραφές που χρησιμοποιούνται για την ποιοτική διαφοροποίηση των εξαιρετικά παρθένων ελαιολάδων εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στις σημερινές δυνατότητες της παραγωγής. Τα αποτελέσματα δείχνουν σημαντική απόσταση μεταξύ των θεσπισμένων ορίων και των επιδόσεων που καταγράφονται στην πράξη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πέντε γνωστές κολόνιες και αρώματα ανακαλούνται λόγω χημικού κινδύνου – Ποια προϊόντα αφορά η προειδοποίηση (φωτο)
Μια διαφορετική διάσταση στην πολυσυζητημένη υπόθεση της αυθεντικότητας του ελαιολάδου φέρνει στο προσκήνιο νέα μελέτη για τα ΠΟΠ εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντί να εξετάσει εάν τα προϊόντα συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές τους, θέτει υπό εξέταση τις ίδιες τις προδιαγραφές: παραμένουν σήμερα κατάλληλα και επαρκώς απαιτητικά σημεία αναφοράς για την ποιότητα; Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food Research International, συνδυάζει μετα-ανάλυση επιστημονικών δεδομένων με βιβλιομετρική και κανονιστική αξιολόγηση, εξετάζοντας την εξέλιξη των ΠΟΠ ελαιολάδων στην ΕΕ και τα όρια που προβλέπονται για βασικές παραμέτρους ποιότητας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα ζυμαρικά στην κορυφή της διατροφικής έκθεσης των μικρών παιδιών στην πιθανώς καρκινογόνο Ωχρατοξίνη Α στην Κύπρο
Η μετα-ανάλυση δείχνει καλύτερες επιδόσεις από τα θεσπισμένα όρια
Οι προδιαγραφές ΠΟΠ δεν έχουν μόνο ρόλο συμμόρφωσης. Καλούνται να αποτυπώσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος που συνδέεται με συγκεκριμένη γεωγραφική προέλευση και να συμβάλουν στη διαφοροποίησή του στην αγορά. Και το κεντρικό εύρημα είναι ότι τα ΠΟΠ εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα που έχουν καταγραφεί στην επιστημονική βιβλιογραφία παρουσιάζουν συστηματικά καλύτερες επιδόσεις από τα υφιστάμενα όρια των προδιαγραφών τους. Η έρευνα επικεντρώνεται σε βασικούς αναλυτικούς δείκτες του EVOO, όπως η ελεύθερη οξύτητα, ο αριθμός υπεροξειδίων και οι συντελεστές ειδικής απόσβεσης K232 και K268/270.
79% των ΠΟΠ είχαν καταχωριστεί πριν από το 2010
Σύμφωνα με τη μελέτη, στην ΕΕ είναι σήμερα καταχωρισμένα 115 ΠΟΠ ελαιόλαδα, από τα οποία το 79% είχε καταχωριστεί πριν από το 2010. Η συζήτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ελλάδα, η οποία διαθέτει 19 ελαιόλαδα με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), γεγονός που καθιστά την ενδεχόμενη επικαιροποίηση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών ζήτημα με άμεσο ενδιαφέρον για την ελληνική ελαιοκομία και την προστιθέμενη αξία των πιστοποιημένων προϊόντων της.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν οι ερευνητές από το eAmbrosia, μόνο το 44% των προδιαγραφών των ΠΟΠ ελαιολάδων έχουν τροποποιηθεί μετά την καταχώρισή τους. Στο μεταξύ, η παραγωγή ελαιολάδου έχει αλλάξει σημαντικά. Η επιστημονική γνώση, οι τεχνολογίες επεξεργασίας, οι γεωργικές πρακτικές και οι συνθήκες αποθήκευσης έχουν εξελιχθεί, επιτρέποντας την επίτευξη υψηλότερων ποιοτικών επιδόσεων.
Οι συγγραφείς χαρακτηρίζουν την κατάσταση ως «κρίσιμο χάσμα μεταξύ του κανονιστικού πλαισίου και της πραγματικότητας της παραγωγής» και εκτιμούν ότι τα σημερινά thresholds ενδέχεται να μην αποτυπώνουν πλέον επαρκώς ούτε τις πραγματικές παραγωγικές επιδόσεις ούτε τις σύγχρονες ανάγκες των καταναλωτών. Η διαπίστωση αυτή δεν αποτελεί αμφισβήτηση της αξίας των ΠΟΠ. Αντίθετα, μεταφέρει τη συζήτηση στο πώς μπορεί να ενισχυθεί το σύστημα, ώστε η πιστοποιημένη γεωγραφική προέλευση να συνοδεύεται από προδιαγραφές που αντανακλούν τα σημερινά επιστημονικά και παραγωγικά δεδομένα.
Οι ερευνητές προτείνουν, συνεπώς, την επικαιροποίησή τους με βάση σύγχρονα στοιχεία. Μια τέτοια αναθεώρηση, επισημαίνουν, θα μπορούσε να ενισχύσει τον ρόλο των ΠΟΠ ως δυναμικών δεικτών ποιότητας, να αυξήσει τη διαφοροποίηση των προϊόντων και να υποστηρίξει την καινοτομία και τη βιωσιμότητα στον ευρωπαϊκό ελαιοκομικό τομέα. Η μεγάλη συζήτηση που ανοίγει πλέον δεν είναι αν τα ΠΟΠ ελαιόλαδα περνούν τον πήχη. Είναι αν ο πήχης βρίσκεται ακόμη στο σωστό ύψος.
