Όταν ένας άνθρωπος μεγαλύτερης ηλικίας αρχίζει να αλλάζει ξαφνικά τον τρόπο με τον οποίο τρώει, η αλλαγή μπορεί εύκολα να αποδοθεί στην ηλικία, στην όρεξη ή στις καθημερινές συνήθειες. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ορισμένες επίμονες και ασυνήθιστες αλλαγές στη διατροφή μπορεί να συνδέονται και με γνωστικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας.
Η άνοια δεν αποτελεί μία συγκεκριμένη ασθένεια, αλλά έναν γενικό όρο που περιγράφει διαφορετικές μορφές γνωστικής έκπτωσης. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή. Τα προβλήματα μνήμης θεωρούνται ένα από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα που συνδέονται με την άνοια, όμως δεν είναι το μοναδικό στοιχείο που μπορεί να παρατηρηθεί στα αρχικά στάδια. Οι αλλαγές στη συμπεριφορά και στις καθημερινές συνήθειες, μεταξύ αυτών και στον τρόπο με τον οποίο κάποιος τρώει, μπορεί επίσης να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια.
Μια καινούργια διατροφική συνήθεια από μόνη της δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος έχει Αλτσχάιμερ ή κάποια άλλη μορφή άνοιας. Εάν, για παράδειγμα, αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο τρώει αλλά η μνήμη, η κρίση και η καθημερινή λειτουργικότητά του παραμένουν φυσιολογικές, η αιτία μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική, όπως η κατάθλιψη, το άγχος, μια παρενέργεια φαρμάκου ή ακόμη και προβλήματα στα δόντια. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι μια νέα, ασυνήθιστη και επίμονη αλλαγή, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα που δείχνουν ότι έχει επηρεαστεί η καθημερινή λειτουργία του ανθρώπου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φράουλες: Ομαδική αγωγή κατά της μεγαλύτερης εταιρείας στον κόσμο – Κατηγορίες για φυτοφάρμακα και χημικές ουσίες
Όταν το μαγείρεμα γίνεται ολοένα και πιο απλό
Μία από τις αλλαγές που μπορεί να παρατηρήσει πρώτα η οικογένεια αφορά το μαγείρεμα. Ένας άνθρωπος που επί δεκαετίες ετοίμαζε σύνθετα και διαφορετικά γεύματα μπορεί να αρχίσει να επιλέγει πολύ πιο απλά πιάτα και σταδιακά να σταματήσει εντελώς να μαγειρεύει. Η προετοιμασία ενός σύνθετου γεύματος απαιτεί σχεδιασμό και διαδοχή πολλών επιμέρους ενεργειών. Αυτές είναι ακριβώς οι δεξιότητες που μπορεί να επηρεαστούν από την άνοια.
Δυσκολίες στον προγραμματισμό των γευμάτων, στα ψώνια και στην προετοιμασία του φαγητού μπορεί να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις γνωστικής έκπτωσης. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάποιος που σταμάτησε να μαγειρεύει σύνθετα φαγητά έχει άνοια. Η συγκεκριμένη αλλαγή αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν εμφανίζεται μαζί με άλλα σημάδια.
Όταν χάνεται το ενδιαφέρον για το φαγητό
Μια δεύτερη αλλαγή που αναφέρουν οι νευρολόγοι είναι η σταδιακή απώλεια ενδιαφέροντος για το φαγητό. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι οι αλλαγές στον εγκέφαλο μπορεί να επηρεάσουν την όσφρηση. Καθώς μεγάλο μέρος της αντίληψης της γεύσης συνδέεται με την όσφρηση, η μειωμένη όσφρηση μπορεί να κάνει το φαγητό λιγότερο απολαυστικό. Ένας άνθρωπος με άνοια μπορεί να περιγράφει τα γεύματα ως άνοστα ή «επίπεδα».
Παράλληλα, οι άνθρωποι με άνοια διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, η οποία μπορεί επίσης να μειώσει το ενδιαφέρον για δραστηριότητες που προηγουμένως ήταν ευχάριστες, συμπεριλαμβανομένου του φαγητού. Το ίδιο το γεύμα μπορεί επίσης να γίνει δύσκολη διαδικασία. Η χρήση μαχαιροπίρουνων, η ταυτόχρονη συζήτηση και η παραμονή σε ένα περιβάλλον με θόρυβο ή πολλά ερεθίσματα μπορεί να αυξήσουν τη δυσκολία συγκέντρωσης και συμμετοχής στο γεύμα.
Ξεχνά ότι πρέπει να φάει – ή ότι έχει ήδη φάει
Η επίδραση της άνοιας στη μνήμη μπορεί να οδηγήσει σε μία ακόμη σημαντική αλλαγή: το άτομο μπορεί να ξεχνά να φάει ή να μην θυμάται ότι έχει ήδη φάει. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η άνοια μπορεί παράλληλα να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ερμηνεύει τα εσωτερικά σήματα πείνας και κορεσμού. Έτσι, το άτομο μπορεί να δυσκολεύεται να συνδέσει το αίσθημα της πείνας με την ώρα της ημέρας ή με την παρουσία του φαγητού.
Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα η μειωμένη πρόσληψη τροφής. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβεί το αντίθετο και το άτομο να τρώει περισσότερο, καθώς δεν θυμάται ότι έχει ήδη γευματίσει.
Όταν περιορίζει τη διατροφή του στα ίδια και τα ίδια
Μία ακόμη αλλαγή μπορεί να είναι η έντονη προσκόλληση σε συγκεκριμένα φαγητά. Ένας άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να τρώει επανειλημμένα τα ίδια γεύματα ή να αποφεύγει να δοκιμάσει διαφορετικές επιλογές. Οι ειδικοί εξηγούν ότι η επιλογή του τι θα φάμε προϋποθέτει καθημερινό σχεδιασμό και λήψη αποφάσεων. Όταν η σκέψη και η λήψη αποφάσεων γίνονται πιο δύσκολες, η επιλογή του ίδιου γεύματος κάθε μέρα μειώνει τον αριθμό των αποφάσεων που πρέπει να πάρει κάποιος.
Τα γνώριμα τρόφιμα μπορεί επίσης να δημιουργούν αίσθημα ασφάλειας και προβλεψιμότητας. Η ίδια ακαμψία μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα και σε άλλες καθημερινές συνήθειες, όπως η επιμονή στο ίδιο πρόγραμμα ή ακόμη και στα ίδια ρούχα.
Ξαφνική έντονη επιθυμία για γλυκά
Από τις διατροφικές αλλαγές που περιγράφονται στο δημοσίευμα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ξαφνική στροφή προς τα γλυκά. Η μετατόπιση της προτίμησης προς τα γλυκά είναι μία από τις πιο συχνά αναφερόμενες αλλαγές. Μία πιθανή εξήγηση είναι η βλάβη σε κυκλώματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και τον έλεγχο των παρορμήσεων.
Η αλλαγή αυτή έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με την μετωποκροταφική άνοια (frontotemporal dementia – FTD), μια διαφορετική ομάδα εγκεφαλικών διαταραχών που επηρεάζουν κυρίως τον μετωπιαίο και τον κροταφικό λοβό. Ο μετωπιαίος λοβός συμμετέχει μεταξύ άλλων στη ρύθμιση των παρορμήσεων και των διατροφικών επιλογών. Όταν επηρεάζεται, αυτή η ρύθμιση μπορεί να εξασθενήσει, με αποτέλεσμα να εμφανιστεί πολύ ισχυρότερη έλξη προς γλυκά και αμυλούχα τρόφιμα.
Δεν σημαίνει κάθε αλλαγή άνοια
Το σημαντικότερο μήνυμα των ειδικών είναι ότι καμία από αυτές τις αλλαγές δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση άνοιας. Η απώλεια όρεξης, η αλλαγή στις προτιμήσεις, η κατανάλωση περισσότερων γλυκών ή η απλοποίηση των γευμάτων μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες. Φάρμακα, ψυχολογικοί παράγοντες, προβλήματα στα δόντια, αλλαγές στην όσφρηση και άλλες καταστάσεις μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο τρώει ένας άνθρωπος.
Επομένως, αυτό που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι μία σαφής και επίμονη αλλαγή σε σχέση με τη συνήθη συμπεριφορά του ατόμου, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από προβλήματα μνήμης, κρίσης, προγραμματισμού ή καθημερινής λειτουργικότητας. Σε μια τέτοια περίπτωση, η σύσταση των ειδικών είναι να μην επιχειρείται διάγνωση στο σπίτι. Μια επίμονη αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες αξίζει να αξιολογηθεί από επαγγελματία υγείας, ώστε να διερευνηθεί η πραγματική αιτία.
Πώς μπορεί να γίνει ευκολότερο το γεύμα
Για ανθρώπους που ήδη αντιμετωπίζουν άνοια και δυσκολεύονται με το φαγητό, οι ειδικοί προτείνουν να αποφεύγεται η πίεση για κατανάλωση τροφής. Ένα σταθερό πρόγραμμα γευμάτων και η παρουσία τροφίμων που γνωρίζουν και προτιμούν μπορούν να κάνουν τη διαδικασία πιο εύκολη.
Μικρότερες μερίδες μπορεί επίσης να είναι περισσότερο διαχειρίσιμες όταν η όρεξη είναι περιορισμένη, ενώ σε περίπτωση δυσκολίας με τα μαχαιροπίρουνα μπορούν να χρησιμοποιηθούν τρόφιμα που τρώγονται με τα χέρια. Η παρουσία ενός άλλου ανθρώπου στο γεύμα μπορεί να βοηθήσει επίσης. Όταν το άτομο βλέπει κάποιον να ξεκινά να τρώει, αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως υπενθύμιση μιας γνώριμης διαδικασίας.
Οι ειδικοί συνιστούν ακόμη το τραπέζι να στρώνεται μόνο την ώρα του γεύματος και να αποφεύγονται οι περισπασμοί, όπως η ανοιχτή τηλεόραση. Με αυτόν τον τρόπο το περιβάλλον γίνεται πιο ξεκάθαρο και λιγότερο συγχυτικό για το άτομο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Γάτα «κόβει βόλτες» μέσα στη βιτρίνα του ψυγείου με τα κρέατα σε μεγάλο σούπερ μάρκετ – Καταγγελία καταναλωτή (φωτογραφίες)
- Ανακαλείται Κρητικό Παρθένο Ελαιόλαδο από τα ράφια των σούπερ μάρκετ στις ΗΠΑ – Πρόσθεσαν συστατικό που το έκανε ακατάλληλο για κατανάλωση
- Μπλόκο σε παρτίδες αυγών μετά την ανίχνευση εντομοκτόνου σε δείγμα – Σε εξέλιξη η έρευνα των Αρχών για την προέλευσή τους
- Απίστευτο βίντεο: Εργαζόμενος fast food ψεκάζει τον απορροφητήρα με καθαριστικό πατώντας πάνω στην φριτέζα που τηγανίζει!
