Τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για τα οφέλη του πιο δημοφιλούς χυμού στον κόσμο και τον πραγματικό χρόνο υποβάθμισης της βιταμίνης C από το στύψιμο έως την κατανάλωση
Ο χυμός πορτοκαλιού είναι ο πιο δημοφιλής χυμός παγκοσμίως και αποτελεί διαχρονικά σημείο αναφοράς στη συζήτηση για τη βιταμίνη C, τόσο για τα οφέλη της όσο και για το πόσο γρήγορα χάνεται μετά το στύψιμο. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα έχει αρχίσει να αποδομεί διαδεδομένους μύθους και να δίνει πιο καθαρές, μετρήσιμες απαντήσεις, βασισμένες σε δεδομένα και όχι σε γενικές εντυπώσεις.
Ξεκινώντας από τα βασικά, η βιταμίνη C που περιέχουν τα πορτοκάλια και ο χυμός τους, προσφέρει πολλά οφέλη στην υγεία μας. Πρόσφατη μελέτη εξέτασε συστηματικά τις αλλαγές που συμβαίνουν μέσα στα κύτταρα του αίματος, με στόχο να καταγραφούν οι βιολογικοί μηχανισμοί που ενεργοποιούνται μετά από 60 ημέρες καθημερινής κατανάλωσης ενός συγκεκριμένου προϊόντος: του χυμού πορτοκαλιού. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι μετά από 60 ημέρες συνεχούς κατανάλωσης, σχεδόν 3.800 τμήματα γενετικού υλικού παρουσίασαν αλλαγές στη λειτουργία τους, εκ των οποίων περίπου 1.700 αφορούσαν γονίδια που ρυθμίζουν βασικές λειτουργίες του οργανισμού. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο χυμός πορτοκαλιού μπορεί να επηρεάζει θετικά τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, τον μεταβολισμό των λιπιδίων και τη φλεγμονή, συμβάλλοντας σε καρδιαγγειακά οφέλη και στη διαμόρφωση πιο στοχευμένων διατροφικών συστάσεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα πασίγνωστα αρώματα που βρίσκονται στη λίστα επικίνδυνων προϊόντων RAPEX Δεκεμβρίου – Περιέχουν τοξικές ουσίες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αύξηση σοβαρών λοιμώξεων από λιστέρια στην Ευρώπη (λίστες και γραφήματα)
Παράλληλα, άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση ενός πορτοκαλιού την ημέρα μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη του σχηματισμού έλκους στο στομάχι. Ένα πορτοκάλι περιέχει πάνω από 170 διαφορετικά θρεπτικά συστατικά και περισσότερα από 60 φλαβονοειδή, τα οποία έχουν αποδεδειγμένη αντικαρκινική, αντιφλεγμονώδη και ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Πέρα από την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και την πρόληψη ασθενειών, η καθημερινή κατανάλωση ενός ποτηριού φρεσκοστυμμένου χυμού πορτοκαλιού το πρωί φαίνεται να έχει και νευρογνωστικά οφέλη, καθώς αυξάνει την πνευματική εγρήγορση, βελτιώνει τη συγκέντρωση και μειώνει τους χρόνους αντίδρασης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια κατεψυγμένα τρόφιμα είναι καλύτερα από τα φρέσκα; Τα επιχειρήματα των ειδικών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα PFAS μειώνουν τα αντισώματα των παιδιών – Αποτελέσματα Πανεπιστημιακής Μελέτης
Ο φρέσκος χυμός πορτοκαλιού συνδέεται επίσης με καλύτερη πέψη, καθώς περιέχει φυτικές ίνες που υποστηρίζουν τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος και συμβάλλουν στη ρύθμιση της χοληστερόλης και του σακχάρου στο αίμα. Παράλληλα, αποτελεί σημαντική πηγή ενυδάτωσης, βιταμινών και μετάλλων. Η βιταμίνη C παίζει καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή κολλαγόνου, απαραίτητου για υγιές δέρμα, οστά και μύες. Το κάλιο συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και στην καρδιαγγειακή υγεία, ενώ το ασβέστιο στηρίζει την υγεία των οστών, τη μυϊκή σύσπαση και την πήξη του αίματος. Επιπλέον, τα αντιοξειδωτικά του χυμού προστατεύουν τα κύτταρα από τις ελεύθερες ρίζες και σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο χρόνιων παθήσεων, όπως καρδιακά νοσήματα, διαβήτης και καρκίνος. Σε όλα τα παραπάνω έρχεται να προστεθεί ακόμη μία μελέτη που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες ημέρες, και διαπίστωσε ότι η παραγωγή κολλαγόνου και η ανανέωση των κυττάρων της επιδερμίδας εξαρτώνται άμεσα από τα επίπεδα βιταμίνης C στο αίμα – και αυτά με τη σειρά τους καθορίζονται από την ποσότητα βιταμίνης C που προσλαμβάνουμε καθημερινά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οξύμελο: Μπορεί το μέλι με το ξύδι να ενισχύσει πραγματικά το ανοσοποιητικό σύστημα; Καθηγητής Ιατρικής απαντά
Το κεντρικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: σε πόση ώρα καταστρέφεται η βιταμίνη C στον χυμό πορτοκαλιού; Η απάντηση της επιστήμης είναι σαφής και απέχει πολύ από τους δημοφιλείς ισχυρισμούς περί «εξαφάνισης σε 30 λεπτά». Μελέτες δείχνουν ότι ο φρέσκος χυμός χάνει βιταμίνη C με την πάροδο του χρόνου, αλλά όχι άμεσα μετά το στύψιμο. Δεν παρατηρούνται ουσιαστικές απώλειες μέσα στην πρώτη ώρα, όταν ο χυμός διατηρείται στο ψυγείο, ανεξάρτητα από το είδος του πορτοκαλιού ή τη μέθοδο στύψιμου. Οι σημαντικές απώλειες εμφανίζονται κυρίως μετά από 24 ώρες αποθήκευσης, όπου η μέση μείωση φτάνει περίπου το 38% σε σχέση με την αρχική τιμή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | To ελληνικό σούπερ μάρκετ που χρέωνε τον πάγο μαζί με το καθαρό βάρος προϊόντος – Πρόστιμο από την Περιφέρεια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένοι ηλιόσποροι αποσύρονται από τα ράφια – Ανιχνεύτηκε τοξίνη πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια
Η βιταμίνη C, λοιπόν, δεν εξαφανίζεται απότομα αλλά υποβαθμίζεται σταδιακά. Ο χρόνος αποθήκευσης είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας, περισσότερο από το είδος του πορτοκαλιού. Η μέθοδος έκθλιψης επηρεάζει το αρχικό επίπεδο βιταμίνης C, αλλά όχι τον ρυθμό απώλειας μέσα στην πρώτη ώρα. Στατιστικές αναλύσεις δείχνουν ότι αμέσως μετά το στύψιμο υπάρχουν διαφορές μεταξύ χειροκίνητου στίφτη, αποχυμωτή και αργόστροφου αποχυμωτή, όμως αυτές οι διαφορές γίνονται ουσιαστικές μετά από 24 ώρες. Αν ο στόχος είναι η μέγιστη βιταμίνη C αμέσως μετά το στύψιμο, η χειροκίνητη έκθλιψη δίνει τα υψηλότερα επίπεδα. Αν όμως το ζητούμενο είναι η καλύτερη διατήρηση μετά από 24 ώρες στο ψυγείο, ο αργόστροφος αποχυμωτής υπερέχει.
Άλλη μελέτη επιβεβαιώνει ότι η θερμοκρασία είναι καθοριστικός παράγοντας. Σε συνθήκες ψυγείου, γύρω στους 5 βαθμούς Κελσίου, απαιτούνται περίπου 15 ημέρες για να χαθεί το 50% της βιταμίνης C. Αντίθετα, σε θερμοκρασία δωματίου το ίδιο ποσοστό μπορεί να χαθεί μέσα σε 2 έως 3 ημέρες, ενώ σε υψηλότερες θερμοκρασίες η καταστροφή επιταχύνεται ακόμη περισσότερο. Ο ισχυρισμός ότι ο χυμός χάνει όλη τη βιταμίνη C σε λίγα λεπτά δεν επιβεβαιώνεται από καμία σοβαρή μελέτη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τσουχτερό πρόστιμο σε εστιατόριο για 29 τροφικές δηλητηριάσεις πελατών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χριστουγεννιάτικα γλυκά: Ανάκληση λόγω επικίνδυνων χρωστικών – Τι πρέπει να προσέχει ο καταναλωτής
Ακόμη και στους έτοιμους χυμούς πορτοκαλιού, τα δεδομένα δείχνουν ότι η βιταμίνη C διατηρείται σε ικανοποιητικά επίπεδα όταν τηρούνται σωστά οι συνθήκες αποθήκευσης και οι χρόνοι κατανάλωσης. Η σύσταση είναι ότι πρέπει να αγοράζονται 3 έως 4 εβδομάδες πριν από την ημερομηνία λήξης και να καταναλώνονται εντός 1 εβδομάδας από το άνοιγμα.
Συνολικά, δεν υπάρχει ένα μαγικό χρονικό όριο στο οποίο η βιταμίνη C «εξαφανίζεται». Η απώλεια ξεκινά μεν αμέσως λόγω οξείδωσης, αλλά είναι αργή και προβλέψιμη. Μέσα στην πρώτη ώρα η μείωση είναι ελάχιστη όταν ο χυμός διατηρείται κρύος και σε κλειστό δοχείο. Σε 24 ώρες στο ψυγείο, η απώλεια κυμαίνεται περίπου στο 30 έως 40%. Για μέγιστο όφελος, ο χυμός πορτοκαλιού καλό είναι να καταναλώνεται όσο το δυνατόν συντομότερα μετά το στύψιμο, χωρίς όμως τον αβάσιμο φόβο ότι χάνει τη διατροφική του αξία μέσα σε λίγα λεπτά. Επίσης καλό είναι να πίνουμε τον χυμό επί τόπου ή έστω σχετικά σύντομα γιατί αλλιώς πικρίζει και πιθανόν να αποτελέσει πόλο έλξης για βακτήρια που βλάπτουν την υγεία μας. Επίσης, δεν πρέπει να τον βράσουμε γιατί χάνονται όλα τα θρεπτικά συστατικά ειδικά μόλις η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 100 βαθμούς Κελσίου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το μυστικό στο ψήσιμο, για κρέας τόσο ζουμερό που λιώνει στο στόμα
Πηγές:
- https://www.researchgate.net/publication/314247334_Degradation_Kinetics_of_Vitamin_C_in_Orange_and_Orange_Juice_during_Storage
- https://www.researchgate.net/publication/361551084_Vitamin_C_content_in_orange_juices_obtained_by_different_methods
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11985409/#:~:text=The%20study%20also%20found%20that:%20*%20Ready%2Dto%2Ddrink,C%20in%20their%20original%20containers%20when%20appropriate.
