Μελέτη του ΕΚΠΑ εξετάζει τη θρεπτική αξία και τη χημική σύσταση του ελληνικού μελιού
Νέα επιστημονική μελέτη για το ελληνικό μέλι που εκπονήθηκε από το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας και το Εργαστήριο Χημείας Τροφίμων του ΕΚΠΑ και δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Food Chemistry, είναι μία από τις πιο εκτενείς αναλυτικές έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα για το ελληνικό μέλι, με στόχο την πλήρη καταγραφή της χημικής του σύστασης, τη διάκριση της βοτανικής προέλευσης και την αξιολόγηση της αυθεντικότητας και της θρεπτικής του διάστασης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καλλυντικά: Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για απαγόρευση καρκινογόνων συστατικών – Πώς θα τα αναγνωρίζετε στις ετικέτες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση φθηνού δημοφιλούς κατεψυγμένου ψαριού – Το μισό ήταν… νερό! Δείτε φωτογραφία
Η έρευνα βασίστηκε στην ανάλυση 282 δειγμάτων ελληνικού μελιού, τα οποία προήλθαν από 13 διαφορετικές βοτανικές κατηγορίες και συλλέχθηκαν από διάφορες γεωγραφικές περιοχές της χώρας κατά τα έτη 2019, 2021 και 2022. Τα δείγματα περιλάμβαναν τόσο ανθόμελα όσο και μελιτώματα. Ανθόμελα θεωρούνται τα μέλια που παράγονται από νέκταρ λουλουδιών, ενώ τα μελιτώματα προέρχονται από γλυκές εκκρίσεις που βρίσκονται σε δέντρα ή παράγονται από έντομα που ζουν πάνω σε αυτά. Στην ελληνική παραγωγή, μελιτώματα θεωρούνται κυρίως το πευκόμελο, το μέλι ελάτου, το μέλι δρυός και τα διάφορα μέλια δάσους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πλυντήριο πιάτων: Ποιες ταμπλέτες είναι πιο πιθανό να αφήσουν επικίνδυνα υπολείμματα στα σκεύη; Εργαστηριακό τεστ
Για την ανάλυση των δειγμάτων εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στο ελληνικό μέλι, ο συνδυασμός υγρής χρωματογραφίας υψηλής απόδοσης με φασματομετρία μάζας υψηλής ανάλυσης και φασματομετρία κινητικότητας ιόντων. Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει την ταυτόχρονη ταυτοποίηση, δομική επιβεβαίωση και ποσοτικοποίηση χημικών ενώσεων με πολύ υψηλή ακρίβεια, ακόμη και σε τρόφιμα με ιδιαίτερα σύνθετη σύσταση όπως το μέλι. Μέσω αυτής της μεθοδολογίας καταγράφεται όχι μόνο το μοριακό βάρος των ενώσεων αλλά και η τρισδιάστατη συμπεριφορά τους, γεγονός που αυξάνει σημαντικά την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος τροφικής δηλητηρίασης από σαρδέλες σε κονσέρβα – Άμεση απόσυρση από τα ράφια των σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμα σε DECATHLON, COSMOS SPORΤ, MANGO ΚΑΙ ALE για παραβάσεις των κανόνων ΔΙΕΠΥΥ
Συνολικά ταυτοποιήθηκαν 91 χημικές ενώσεις. Από αυτές, οι 38 ποσοτικοποιήθηκαν με χρήση πιστοποιημένων πρότυπων ουσιών, ενώ για 53 επιπλέον εφαρμόστηκε ειδική ημιποσοτική προσέγγιση ώστε να εκτιμηθούν οι συγκεντρώσεις τους. Οι ενώσεις αυτές περιλαμβάνουν φαινολικά οξέα, φλαβονοειδή, φλαβανόνες και άλλες βιοδραστικές ουσίες, οι οποίες σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία σχετίζονται με αντιοξειδωτική και ευρύτερη βιολογική δράση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διακοπές ρεύματος: Πόση ώρα αντέχουν τα τρόφιμα που συνήθως έχουμε στο ψυγείο μας χωρίς να αλλοιωθούν; (πίνακας)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια πολύ γνωστή σοκολάτα «κέρδισε» την πρώτη θέση (και με διαφορά) για τη «Μειωμένη Συσκευασία της Χρονιάς 2025»;
Η μελέτη δείχνει ότι τα μελιτώματα υπερέχουν καθαρά των ανθόμελων ως προς τον συνολικό πλούτο σε φαινολικές και βιοδραστικές ουσίες. Το μέλι δρυός εμφανίζει τις υψηλότερες και πιο σταθερές συγκεντρώσεις φαινολικών οξέων όπως γαλλικό, πρωτοκατεχουϊκό και σαλικυλικό οξύ. Το συνολικό του φαινολικό φορτίο είναι από τα υψηλότερα όλων των ελληνικών μελιών που αναλύθηκαν. Με βάση τα δεδομένα της μελέτης, κατατάσσεται πρώτο σε ό,τι αφορά ενώσεις που συνδέονται με αντιοξειδωτική και βιολογική δράση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το πολύ γνωστό προϊόν περιποίησης μαλλιών που αναδείχθηκε το χειρότερο σε εργαστηριακό τεστ, λόγω επικίνδυνων ουσιών
Το πευκόμελο ακολουθεί πολύ κοντά. Παρουσιάζει υψηλές συγκεντρώσεις flavanonols όπως η taxifolin και σημαντικά επίπεδα quinic acid και άλλων φαινολικών ενώσεων. Έχει σταθερό και πλούσιο μεταβολικό προφίλ και θεωρείται από τα πιο «γεμάτα» μέλια χημικά. Το μέλι ελάτου και γενικότερα τα μελιτώματα (δάσους, βανίλιας) παρουσιάζουν επίσης υψηλή πολυπλοκότητα και αυξημένο αριθμό βιοδραστικών ενώσεων σε σχέση με τα περισσότερα ανθόμελα. Από τα ανθόμελα, το θυμαρίσιο ξεχωρίζει ως το πιο θρεπτικό με βάση τη μελέτη, καθώς εμφανίζει υψηλότερες συγκεντρώσεις συγκεκριμένων φλαβονοειδών (όπως apigenin, chrysin και pinobanksin) σε σύγκριση με άλλα ανθόμελα, αλλά συνολικά παραμένει χαμηλότερα από τα μελιτώματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσα ωμέγα-3 χρειάζεστε πραγματικά καθημερινά για την καρδιά και τον εγκέφαλο;
Οι παραπάνω ενώσεις συνδέονται συνολικά με αυξημένη αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση. Το υψηλό φαινολικό φορτίο συμβάλλει στη μείωση του οξειδωτικού στρες και στην προστασία των κυττάρων. Φαινολικά οξέα όπως το γαλλικό, το πρωτοκατεχουϊκό και το σαλικυλικό οξύ σχετίζονται με καρδιοπροστατευτικές, αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Ενώσεις όπως η taxifolin και το quinic acid έχουν μελετηθεί για τη συμβολή τους στην αγγειακή και μεταβολική λειτουργία, ενώ φλαβονοειδή όπως η apigenin, η chrysin και η pinobanksin συνδέονται με νευροπροστατευτική δράση, ρύθμιση της φλεγμονής και ευρύτερη κυτταρική προστασία.
Για τη συνολική αξιολόγηση των δεδομένων εφαρμόστηκαν προηγμένες στατιστικές και χημειομετρικές μέθοδοι, καθώς και μοντέλα μηχανικής μάθησης. Τα μοντέλα αυτά κατόρθωσαν να ταξινομήσουν τα δείγματα στις σωστές βοτανικές κατηγορίες με πολύ υψηλά ποσοστά ακρίβειας, αποδεικνύοντας ότι κάθε ελληνικό μέλι διαθέτει διακριτή και μετρήσιμη χημική ταυτότητα. Η μελέτη εντάσσεται στο σύγχρονο ευρωπαϊκό πλαίσιο που δίνει έμφαση στην αυθεντικότητα, την ιχνηλασιμότητα και την ορθή επισήμανση του μελιού. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το ελληνικό μέλι, και ιδιαίτερα τα μελιτώματα, διαθέτουν τεκμηριωμένο χημικό και θρεπτικό προφίλ που μπορεί να ελεγχθεί εργαστηριακά και να χρησιμοποιηθεί για την επιβεβαίωση της δηλωμένης προέλευσης.
Σύμφωνα με τους ερευνητές το ελληνικό μέλι δεν αποτελεί απλώς ένα γενικό προϊόν με την ένδειξη «μέλι», αλλά διαθέτει σαφή και επαναλήψιμη χημική ταυτότητα που συνδέεται άμεσα με τη βοτανική του προέλευση, όπως το πεύκο, το έλατο ή το θυμάρι. Η χημική αυτή υπογραφή προκύπτει από την παρουσία και τις συγκεντρώσεις συγκεκριμένων ενώσεων και επιτρέπει τη σαφή διάκριση μεταξύ των επιμέρους ποικιλιών. Αντίθετα, τα περισσότερα εισαγόμενα μείγματα μελιού αποτελούνται από συνδυασμό προϊόντων διαφορετικών χωρών, δεν διαθέτουν καθαρή βοτανική προέλευση και, ως αποτέλεσμα, δεν παρουσιάζουν διακριτό και αναγνωρίσιμο χημικό αποτύπωμα. Στα ελληνικά μέλια ανιχνεύεται πλούτος βιοδραστικών ουσιών, όπως φαινολικά οξέα και φλαβονοειδή, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την taxifolin στο πευκόμελο και το γαλλικό οξύ στο μέλι δρυός, σε συγκεντρώσεις που επιτρέπουν την αξιόπιστη διάκριση των ποικιλιών και συνδέονται με αντιοξειδωτική και ευρύτερη βιολογική δράση.
Πηγή: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814626000130
Αναφορά: Panagiotis-Loukas P. Gialouris, Eleni S. Nastou, Dafni A. Preza-Mayo-Kataki, Reza Aalizadeh, Marilena E. Dasenaki, Nikolaos S. Thomaidis,
Exploring the chemical profile of Greek honey varieties via liquid chromatography coupled to trapped ion mobility spectrometry and high-resolution mass spectrometry: from metabolomic fingerprint to varietal discrimination, Food Chemistry, 2026, 147855, ISSN 0308-8146,
https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2026.147855.
(https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814626000130)
