Τα στοιχεία δείχνουν ότι το μικροβίωμα και το έντερο μπορεί να έχουν μεγαλύτερο ρόλο στον αυτισμό από ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα
Ο Αυτισμός (ASD) είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που συχνά συνοδεύεται από προβλήματα στο πεπτικό σύστημα και ανισορροπία στη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου. Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες στρέφουν το βλέμμα τους σε έναν «δίαυλο επικοινωνίας» που ονομάζεται άξονας μικροβίωμα–έντερο–εγκέφαλος (MGB axis). Πρόκειται για ένα δίκτυο αμφίδρομης επικοινωνίας, όπου τα μικρόβια του εντέρου μπορούν να επηρεάσουν τον εγκέφαλο και αντίστροφα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνική εταιρεία εμπλέκεται στη διανομή δημοφιλούς καραμέλας με ακραίες ποσότητες χρωστικών ουσιών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σαρωτική επιδημία σαλμονέλας από αυγά μεγάλων σουπερμάρκετ – Δεκάδες κρούσματα
Νέα ανασκόπηση μελετών που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients παρέχει μια ολοκληρωμένη επισκόπηση του άξονα MGB στο πλαίσιο της ASD, σκιαγραφώντας βασικές οδούς και μηχανισμούς επικοινωνίας, εξετάζοντας στοιχεία αλλοίωσης της μικροχλωρίδας του εντέρου στην ASD, διερευνώντας σχετιζόμενη γαστρεντερική παθολογία (δυσβίωση, διαρρέον έντερο, ανοσοποιητική ενεργοποίηση, λειτουργικές γαστρεντερικές διαταραχές) και συζητώντας τρέχουσες και μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις (προβιοτικά, πρεβιοτικά, μεταμόσχευση μικροχλωρίδας κοπράνων, αντιβιοτικά και διατροφικές παρεμβάσεις). Η μελέτη έγινε στο πλαίσιο Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Τρόφιμα, Διατροφή και Μικροβίωμα», στο Εργαστήριο Υγιεινής και Προστασίας Περιβάλλοντος, Τμήμα Ιατρικής, του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για τα ψάρια μεγάλης εταιρείας που οδήγησαν στο νοσοκομείο 5 ανθρώπους
Τι δείχνει η έρευνα
Οι μελέτες αποκαλύπτουν ότι τα παιδιά και οι ενήλικες με αυτισμό εμφανίζουν συχνά δυσβίωση, δηλαδή ανισορροπία στη χλωρίδα του εντέρου. Αυτό σημαίνει λιγότερα «καλά» βακτήρια όπως τα Bifidobacterium και τα Firmicutes, και περισσότερα δυνητικά επιβλαβή, όπως τα Clostridia και τα Enterobacteriaceae. Η ανισορροπία αυτή συνδέεται με το λεγόμενο «διαρρέον έντερο», μια κατάσταση όπου το εντερικό τοίχωμα γίνεται πιο διαπερατό, αφήνοντας ουσίες να περνούν στο αίμα. Παράλληλα, αλλάζουν και τα μικροβιακά μεταβολικά προϊόντα, όπως τα λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας (SCFAs) και οι λιποπολυσακχαρίτες (LPS), που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Συμπτώματα και σύνδεση με τη συμπεριφορά
Δεν είναι τυχαίο ότι γαστρεντερικές διαταραχές είναι πολύ συχνές στον αυτισμό. Οι δυσκολίες αυτές φαίνεται να σχετίζονται με την ένταση των συμπεριφορικών συμπτωμάτων, ενισχύοντας την ιδέα ότι το έντερο παίζει ρόλο-«κλειδί» στην εξέλιξη της διαταραχής.
Τι δοκιμάζουν οι επιστήμονες
Διάφορες θεραπείες που στοχεύουν στη βελτίωση της εντερικής υγείας έχουν αρχίσει να μελετώνται:
- Προβιοτικά και πρεβιοτικά: μπορούν να επαναφέρουν την ισορροπία της μικροβιακής χλωρίδας, να ενισχύσουν το εντερικό φράγμα και να μειώσουν τη φλεγμονή. Τα αποτελέσματα δείχνουν μικρές αλλά θετικές βελτιώσεις σε πεπτικά και συμπεριφορικά συμπτώματα.
- Μεταμόσχευση μικροβιώματος (FMT/MTT): σε πρώιμες δοκιμές, βελτίωσε τόσο την πέψη όσο και ορισμένες εκφάνσεις συμπεριφοράς.
- Αντιβιοτικά όπως η βανκομυκίνη έδειξαν προσωρινά οφέλη σε περιπτώσεις υπερανάπτυξης βακτηρίων του τύπου Clostridiales.
- Διατροφικές παρεμβάσεις (δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες, χωρίς γλουτένη ή κετογονική δίαιτα) φαίνεται να επηρεάζουν θετικά το μικροβίωμα και τα συμπτώματα.
Τι σημαίνουν όλα αυτά
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το μικροβίωμα και το έντερο μπορεί να έχουν μεγαλύτερο ρόλο στον αυτισμό από ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Αν και χρειάζονται μεγαλύτερες και πιο αυστηρές μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, είναι σαφές ότι θεραπείες που στοχεύουν στο έντερο ίσως ανοίξουν νέους δρόμους για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων με ASD.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2072-6643/17/18/2984
Αναφορά: Πετρόπουλος Ανδρέας, Ελισάβετ Σταυροπούλου, Χριστίνα Τσιγάλου και Ευγενία Μπεζιρτζόγλου. 2025. “Μικροβίωμα Άξονας Εντέρου-Εγκέφαλου και Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος: Μηχανισμοί και Θεραπευτικές Προοπτικές” Nutrients 17, αρ. 18: 2984. https://doi.org/10.3390/nu17182984
