Μπορεί μια τόσο προσωπική συνήθεια όσο η συχνότητα της εκσπερμάτισης να συνδέεται με τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη; Το ερώτημα απασχολεί τους ερευνητές εδώ και δεκαετίες και τα διαθέσιμα δεδομένα έχουν παρουσιάσει αρκετές μεταβολές με την πάροδο του χρόνου. Μία από τις σημαντικότερες μελέτες προέρχεται από το Health Professionals Follow-Up Study, τη μεγάλη προοπτική μελέτη επαγγελματιών υγείας στις ΗΠΑ. Στην ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο European Urology, οι ερευνητές παρακολούθησαν 31.925 άνδρες από το 1992 έως το 2010. Κατά τη διάρκεια 480.831 ανθρωπο-ετών παρακολούθησης, καταγράφηκαν 3.839 νέες διαγνώσεις καρκίνου του προστάτη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεγάλη γαλακτοβιομηχανία ανακαλεί δημοφιλές παγωτό μετά από καταγγελίες – Είναι η 2η φορά που ανακαλείται το ίδιο προϊόν
Οι συμμετέχοντες είχαν αναφέρει τη μέση συχνότητα εκσπερμάτισης ανά μήνα σε διαφορετικές περιόδους της ζωής τους, μεταξύ άλλων στις ηλικίες 20–29 και 40–49 ετών. Στην καταγραφή περιλαμβάνονταν εκσπερματίσεις από σεξουαλική επαφή, αυνανισμό και νυχτερινές εκσπερματίσεις. Το εύρημα που προσέλκυσε περισσότερο την προσοχή ήταν ότι οι άνδρες που ανέφεραν 21 ή περισσότερες εκσπερματίσεις τον μήνα εμφάνιζαν χαμηλότερη συχνότητα διάγνωσης καρκίνου του προστάτη σε σύγκριση με εκείνους που ανέφεραν 4 έως 7 τον μήνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος δηλητηρίασης από κοτομπουκιές μεγάλου σούπερ μάρκετ – Γιατί τα παρασκευάσματα πουλερικών αποτελούν συχνά δεξαμενή βακτηρίων
Όταν η συχνότητα αφορούσε την ηλικία 20–29 ετών, ο προσαρμοσμένος λόγος κινδύνου ήταν 0,81, που αντιστοιχεί σε περίπου 19% χαμηλότερο κίνδυνο διάγνωσης. Για τη συχνότητα στις ηλικίες 40–49 ετών, ο λόγος κινδύνου ήταν 0,78, δηλαδή περίπου 22% χαμηλότερος. Οι αναλύσεις έλαβαν υπόψη και άλλους παράγοντες, ενώ οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά και τον ρόλο του PSA screening. Υπάρχει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η σχέση δεν φάνηκε να αφορά με τον ίδιο τρόπο όλες τις μορφές του καρκίνου του προστάτη.
Στη μελέτη, η αντίστροφη συσχέτιση αφορούσε κυρίως χαμηλού κινδύνου νόσο, ενώ δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τον υψηλού κινδύνου καρκίνο ή με τη μεταστατική νόσο κατά τη διάγνωση. Επομένως, το εύρημα δεν μπορεί να μεταφραστεί ως «περισσότερες εκσπερματίσεις προστατεύουν από τον επιθετικό καρκίνο του προστάτη».
Η πρώτη μεγάλη μελέτη είχε δώσει ακόμη μεγαλύτερη διαφορά
Η ίδια ερευνητική ομάδα είχε εξετάσει το ζήτημα ήδη από το 2004, επίσης στο πλαίσιο του Health Professionals Follow-Up Study. Εκείνη η ανάλυση περιλάμβανε 29.342 άνδρες και 1.449 περιστατικά καρκίνου του προστάτη.
Οι ερευνητές είχαν βρει ότι οι άνδρες που ανέφεραν 21 ή περισσότερες εκσπερματίσεις τον μήνα, σε σύγκριση με όσους ανέφεραν 4–7, είχαν χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Όταν εξετάστηκε η συνολική συχνότητα σε όλη τη διάρκεια της ζωής, ο σχετικός κίνδυνος ήταν 0,67, δηλαδή περίπου 33% χαμηλότερος. Η μελέτη, ωστόσο, δεν βρήκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τον προχωρημένο καρκίνο. Η νεότερη ανάλυση, με περίπου μία επιπλέον δεκαετία παρακολούθησης και πολύ περισσότερα περιστατικά, έδωσε μικρότερο μέγεθος συσχέτισης. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν αξιολογείται η αξιοπιστία του ευρήματος: το αποτέλεσμα παρέμεινε, αλλά η εκτιμώμενη επίδραση μειώθηκε καθώς αυξήθηκαν τα διαθέσιμα δεδομένα. Δεν πρόκειται, επομένως, για μια περίπτωση όπου η σχέση γίνεται ολοένα ισχυρότερη όσο συσσωρεύονται στοιχεία.
Οι έρευνες δεν έδειχναν πάντα προς την ίδια κατεύθυνση
Η ιστορία της συγκεκριμένης υπόθεσης είναι πιο σύνθετη από έναν απλό τίτλο του τύπου «η εκσπερμάτιση μειώνει τον καρκίνο». Μια μετα-ανάλυση του 2002 είχε καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα, καθώς είχε εντοπίσει συσχέτιση μεταξύ αυξημένης σεξουαλικής δραστηριότητας και υψηλότερου κινδύνου καρκίνου του προστάτη. Οι ίδιοι οι ερευνητές σημείωναν, ωστόσο, σημαντική ετερογένεια μεταξύ των μελετών και ότι ο μηχανισμός της συγκεκριμένης σχέσης παρέμενε ασαφής.
Τα επόμενα χρόνια, τα δεδομένα άρχισαν να μετατοπίζονται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2018 εξέτασε τη σχέση σεξουαλικής δραστηριότητας και καρκίνου του προστάτη και κατέληξε ότι η μεγαλύτερη συχνότητα εκσπερμάτισης συνδεόταν με χαμηλότερο κίνδυνο, χωρίς όμως να προκύπτει μια απλή, γραμμική σχέση του τύπου «όσο περισσότερες, τόσο καλύτερα».
Ακόμη πιο πρόσφατα, μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 και περιέλαβε 29 μελέτες και 315.193 συμμετέχοντες κατέληξε επίσης σε στατιστικά σημαντική αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ υψηλότερης συχνότητας εκσπερμάτισης και καρκίνου του προστάτη, με συνολικό odds ratio 0,83 (95% CI 0,77–0,90). Η ίδια ανάλυση, ωστόσο, δεν βρήκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ της συχνότητας σεξουαλικής επαφής ή του αριθμού σεξουαλικών συντρόφων και του καρκίνου του προστάτη.
Αυτό ενισχύει την εικόνα ότι υπάρχει μια επαναλαμβανόμενη στατιστική συσχέτιση ειδικά με την εκσπερμάτιση. Δεν αποδεικνύει όμως ότι η εκσπερμάτιση είναι η αιτία της χαμηλότερης συχνότητας καρκίνου.
Γιατί δεν μπορούμε να πούμε ότι «η εκσπερμάτιση προλαμβάνει τον καρκίνο»
Το βασικό πρόβλημα είναι ο σχεδιασμός των περισσότερων διαθέσιμων ερευνών. Πρόκειται κυρίως για παρατηρητικές μελέτες. Οι ερευνητές παρατηρούν τι συμβαίνει σε ανθρώπους με διαφορετικές συνήθειες και στη συνέχεια εξετάζουν αν αυτές οι συνήθειες σχετίζονται με την εμφάνιση μιας νόσου. Αυτό είναι διαφορετικό από μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, όπου οι συμμετέχοντες θα κατατάσσονταν τυχαία σε διαφορετικές ομάδες και θα παρακολουθούνταν για να διαπιστωθεί εάν μια συγκεκριμένη παρέμβαση προκαλεί πραγματικά διαφορά.
Υπάρχει επίσης το ζήτημα της αυτοαναφερόμενης συχνότητας. Οι άνδρες κλήθηκαν να θυμηθούν και να δηλώσουν πόσο συχνά εκσπερμάτιζαν σε διαφορετικές περιόδους της ζωής τους. Όσο μεγαλύτερο είναι το χρονικό διάστημα που καλείται κάποιος να ανακαλέσει, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η πιθανότητα σφάλματος ανάκλησης.
Παράλληλα, η συχνότητα εκσπερμάτισης συνδέθηκε στη μελέτη του 2016 με ορισμένα χαρακτηριστικά του τρόπου ζωής, όπως η σωματική δραστηριότητα, ο δείκτης μάζας σώματος, η κατανάλωση θερμίδων και αλκοόλ και άλλοι παράγοντες. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και όταν οι ερευνητές κάνουν στατιστικές προσαρμογές, δεν είναι εύκολο να αποκλειστεί πλήρως η επίδραση παραγόντων που συνδέονται ταυτόχρονα με τη σεξουαλική δραστηριότητα και την υγεία.
Υπάρχει βιολογική εξήγηση;
Οι επιστήμονες έχουν προτείνει διάφορες πιθανές εξηγήσεις, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί ένας συγκεκριμένος μηχανισμός που να αποδεικνύει ότι η συχνή εκσπερμάτιση προστατεύει από τον καρκίνο του προστάτη. Μία από τις υποθέσεις είναι ότι η συχνότερη εκσπερμάτιση μπορεί να μειώνει τον χρόνο παραμονής ορισμένων δυνητικά επιβλαβών ουσιών μέσα στον προστάτη. Άλλες θεωρίες αφορούν ορμονικούς ή ανοσολογικούς μηχανισμούς. Πρόκειται όμως για υποθέσεις που χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση και όχι για αποδεδειγμένες εξηγήσεις.
Το συμπέρασμα των ερευνών
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι άνδρες που αναφέρουν συχνότερες εκσπερματίσεις έχουν, σε αρκετές μελέτες, χαμηλότερη πιθανότητα να διαγνωστούν με καρκίνο του προστάτη, ιδιαίτερα με χαμηλότερου κινδύνου νόσο. Η μεγάλη μελέτη του Harvard έδειξε περίπου 19%–22% χαμηλότερη συχνότητα διάγνωσης στην υψηλότερη κατηγορία, ενώ νεότερη μετα-ανάλυση έχει επίσης βρει αντίστροφη συσχέτιση. Ωστόσο, η επιστημονική εικόνα δεν δικαιολογεί τον ισχυρισμό ότι η συχνή εκσπερμάτιση προλαμβάνει τον καρκίνο του προστάτη ούτε ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος «αριθμός εκσπερματίσεων» που πρέπει να επιδιώκει ένας άνδρας για να προστατευτεί.
Με άλλα λόγια, η έρευνα έχει βρει μια ενδιαφέρουσα και επαναλαμβανόμενη συσχέτιση, αλλά η αιτιώδης σχέση παραμένει ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα. Για την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη, η συζήτηση με γιατρό για τους τεκμηριωμένους παράγοντες κινδύνου και τον κατάλληλο προληπτικό έλεγχο παραμένει πολύ σημαντικότερη από την προσπάθεια επίτευξης μιας συγκεκριμένης συχνότητας εκσπερμάτισης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Φρούτα και λαχανικά: «Παραγωγοί» που είχαν πεθάνει χρόνια πριν και πλαστά παραστατικά – Τι έδειξαν κρατικοί έλεγχοι σε 41 μεγάλους διανομείς
- Lidl: Ξεκινά μεταφορές με αυτόνομο ηλεκτρικό φορτηγό χωρίς οδηγό στη Γερμανία (βίντεο)
- Κουνουπίδι: Αν πετάτε αυτά τα μέρη το λαχανικού, κάνετε μεγάλο λάθος
- Ομαδική αγωγή κατά της Neutrogena της Johnson & Johnson και συμβιβασμός 4,7 εκατ. δολάρια
- Βούτυρο στο ψυγείο: Το συνηθισμένο λάθος στην αποθήκευση που μπορεί να αλλοιώσει γεύση και ποιότητα
- 5 τρόφιμα που ΔΕΝ πρέπει να μαγειρεύετε ποτέ κατευθείαν από την κατάψυξη
