Τι υπόσχονται, τι αποδεικνύει η επιστήμη και τι παραμένει αναπάντητο
Τα συμπληρώματα κολλαγόνου έχουν γίνει από τα πιο δημοφιλή προϊόντα στην αγορά θρεπτικών συμπληρωμάτων, με υποσχέσεις που εκτείνονται από βελτίωση του δέρματος και των αρθρώσεων έως αύξηση μυϊκής μάζας και ενίσχυση του μεταβολισμού. Το κολλαγόνο είναι η πιο άφθονη πρωτεΐνη του ανθρώπινου σώματος, αποτελώντας τον δομικό ιστό του δέρματος, των οστών, του χόνδρου και των συνδετικών ιστών των μυών. Η λογική πίσω από τη συμπληρωματική χορήγησή του είναι πως η κατανάλωση υδρολυμένου κολλαγόνου παρέχει στον οργανισμό τα αμινοξέα γλυκίνη, προλίνη και υδροξυπρολίνη που χρειάζεται για να συνθέσει το δικό του. Αυτή η λογική δεν είναι λανθασμένη, αλλά η πορεία από το συμπλήρωμα στο αποτέλεσμα είναι πολύ λιγότερο άμεση από ό,τι υποδηλώνει η αγορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικό προϊόν με 7(!) φυτοφάρμακα πάνω από τα όρια ασφαλείας – Η λίστα του ΥΠΑΑΤ με τα μη συμμορφούμενα φρούτα και λαχανικά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γαρίδες: Στο μικροσκόπιο ερευνητών η ποιότητά τους σε ιχθυοπωλεία και σουπερμάρκετ
Η κεντρική αδυναμία του κολλαγόνου ως πρωτεΐνης είναι η χαμηλή περιεκτικότητά του σε απαραίτητα αμινοξέα. Ενώ η πρωτεΐνη ορού γάλακτος παρέχει περίπου 13,9 γραμμάρια απαραίτητων αμινοξέων ανά μερίδα, το κολλαγόνο αποδίδει μόλις 7,7 γραμμάρια. Αυτό το έλλειμμα έχει άμεσες συνέπειες για τη σύνθεση μυϊκής πρωτεΐνης. Μετα-ανάλυση 78 μελετών που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Translational Sports Medicine διαπίστωσε ότι το κολλαγόνο υστερεί σημαντικά έναντι της πρωτεΐνης ορού γάλακτος στην υποστήριξη της μυϊκής ανάπτυξης, κυρίως γιατί δεν φτάνει το κατώφλι λευκίνης που απαιτείται για τη μεγιστοποίηση της μυϊκής σύνθεσης. Τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη από το Πανεπιστήμιο McMaster σε ηλικιωμένους άνδρες κατέληξε πως η πρωτεΐνη κολλαγόνου είχε ελάχιστο αναβολικό δυναμικό σε σύγκριση με πρωτεΐνες υψηλότερης βιολογικής αξίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κωνσταντίνος Αντωνίου – Γευσήνους: «Η οργανωμένη εστίαση αποτελεί στρατηγικό εργαλείο φιλοξενίας»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ένας νεκρός και επτά νοσηλείες από μολυσμένο τυρί – Αναστέλλεται η άδεια του τυροκομείου
Τι λέει η έρευνα για τους συνδετικούς ιστούς
Εδώ η εικόνα είναι πιο ενδιαφέρουσα, αν και ακόμα ατελής. Το κολλαγόνο είναι πλούσιο σε γλυκίνη και προλίνη, αμινοξέα που η πρωτεΐνη ορού γάλακτος δεν περιέχει σε επαρκείς ποσότητες, και αυτά είναι ακριβώς τα δομικά συστατικά των συνδετικών ιστών στους μύες, τους τένοντες και τον χόνδρο. Η θεωρία ότι το κολλαγόνο υποστηρίζει την αναδόμηση αυτών των ιστών μετά από άσκηση φαίνεται λογική. Ωστόσο, τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη σε 45 νέους αθλητές που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Medicine & Science in Sports & Exercise, και η οποία μέτρησε άμεσα τους ρυθμούς σύνθεσης μυϊκής συνδετικής πρωτεΐνης με σταθερούς ισοτοπικούς ιχνηθέτες, διαπίστωσε ότι η λήψη 30 γραμμαρίων κολλαγόνου μετά από άσκηση δύναμης δεν αύξησε σημαντικά τη σύνθεση συνδετικής πρωτεΐνης σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο. Τα αποτελέσματα ίσχυαν τόσο για μυϊκές ίνες όσο και για συνδετικό ιστό μυών και δέρμα. Σημαντικό εύρημα ήταν ότι η κατανάλωση κολλαγόνου αύξησε τα επίπεδα αμινοξέων στο αίμα, αλλά αυτή η αύξηση δεν μεταφράστηκε σε μετρήσιμη αύξηση της πρωτεϊνικής σύνθεσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο ποιοτικός ύπνος ξεκινά από το έντερο – Τι πρέπει να κάνετε για να κοιμάστε σαν πουλάκι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το απλό κόλπο για επαναφέρετε τη φρεσκάδα στο μπαγιάτικο ψωμί με προζύμι
Υπάρχουν ωστόσο δύο τομείς όπου η έρευνα για το κολλαγόνο είναι πιο υποσχόμενη. Ο πρώτος αφορά την υγεία των αρθρώσεων, όπου ορισμένες μελέτες δείχνουν μείωση του πόνου σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα, αν και οι μηχανισμοί δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Ο δεύτερος αφορά την υγεία του δέρματος, όπου υπάρχουν πιο συνεπή δεδομένα για βελτίωση της ελαστικότητας και ενυδάτωσης με συγκεκριμένα πεπτίδια κολλαγόνου. Για τον μεταβολισμό και τη μυϊκή μάζα όμως, η τρέχουσα επιστημονική εικόνα δεν υποστηρίζει τους ισχυρισμούς που κυριαρχούν στην αγορά συμπληρωμάτων.
Πηγές
Collagen vs. Whey: Marketing Hype or Scientific Reality?, Translational Sports Medicine (2026): https://www.acsh.org/news/2026/03/23/collagen-vs-whey-marketing-hype-or-scientific-reality-50020
Collagen Protein Ingestion during Recovery from Exercise Does Not Increase Muscle Connective Protein Synthesis Rates, Medicine & Science in Sports & Exercise (2023): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10487367/
The Effects of Ingesting a Single Bolus of Hydrolyzed Collagen versus Free Amino Acids on Muscle Connective Protein Synthesis Rates, Medicine & Science in Sports & Exercise (2025): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12520035/
