Ο κουρκουμάς έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερη δημοτικότητα ως συμπλήρωμα διατροφής, κυρίως λόγω της κουρκουμίνης, της δραστικής ουσίας που συνδέεται με αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Η χρήση του όμως δεν είναι απαραίτητα χωρίς κινδύνους. Έχουν καταγραφεί περιστατικά ηπατικής βλάβης σε ανθρώπους που έλαβαν συμπληρώματα κουρκουμά ή κουρκουμίνης, με τις επιπτώσεις να κυμαίνονται από μεταβολές στις εξετάσεις του ήπατος μέχρι σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια.
Το ζήτημα αφορά κυρίως τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα που χρησιμοποιούνται σε κάψουλες και άλλα συμπληρώματα και όχι τον κουρκουμά ως μπαχαρικό που χρησιμοποιείται στις ποσότητες της μαγειρικής. Σύμφωνα με το δημοσίευμα που εξετάζει το θέμα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αντιδράσεις δεν εμφανίζονται σε όλους τους χρήστες και δεν μπορούν να προβλεφθούν εύκολα, καθώς φαίνεται να εμπλέκονται παράγοντες όπως η γενετική προδιάθεση, το ανοσοποιητικό σύστημα και άλλες περιβαλλοντικές συνθήκες.
Η κουρκουμίνη και η πιπερίνη
Η κουρκουμίνη αποτελεί το βασικό δραστικό συστατικό του κουρκουμά και είναι αυτή που βρίσκεται στο επίκεντρο μεγάλου μέρους της έρευνας γύρω από το φυτό. Το πρόβλημα δεν αφορά απλώς την παρουσία κουρκουμά, αλλά κυρίως τη συγκεντρωμένη μορφή και τον τρόπο με τον οποίο αυξάνεται η απορρόφηση της κουρκουμίνης από τον οργανισμό. Πολλά συμπληρώματα περιέχουν μαζί με κουρκουμίνη και πιπερίνη, ένα συστατικό που προέρχεται από το μαύρο πιπέρι και χρησιμοποιείται για να ενισχύσει τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης. Η μεγαλύτερη απορρόφηση αποτελεί βασικό μέρος της εμπορικής λογικής αυτών των προϊόντων, καθώς η κουρκουμίνη από μόνη της απορροφάται σχετικά περιορισμένα. Ωστόσο, η αυξημένη απορρόφηση σημαίνει επίσης ότι μεγαλύτερη ποσότητα μπορεί να φτάσει στο ήπαρ, γεγονός που ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητης αντίδρασης σε ευαίσθητα άτομα.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η ηπατική βλάβη που σχετίζεται με συμπληρώματα κουρκουμά είναι σχετικά σπάνια αλλά υπαρκτή, ενώ τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνουν διαφορετικού βαθμού σοβαρότητα. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Medicine το 2023 εξέτασε δέκα περιστατικά ηπατικής βλάβης που είχαν καταγραφεί μέσω του Drug Induced Liver Injury Network. Η συγκεκριμένη εργασία περιέγραψε την αύξηση των αναφορών και εξέτασε τα χαρακτηριστικά των περιστατικών που συνδέθηκαν με συμπληρώματα κουρκουμά. Ανάμεσα στα περιστατικά που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνονται σοβαρές μορφές ηπατικής βλάβης, ενώ σε εξαιρετικά σοβαρές περιπτώσεις έχει καταγραφεί ακόμη και οξεία ηπατική ανεπάρκεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι η λήψη ενός συμπληρώματος κουρκουμά οδηγεί συνήθως σε τέτοια εξέλιξη. Η ίδια η εικόνα των περιστατικών δείχνει ότι πρόκειται για αντίδραση που εμφανίζεται σε συγκεκριμένα ευάλωτα άτομα και δεν αποτελεί αναμενόμενη συνέπεια της χρήσης του συμπληρώματος από τον γενικό πληθυσμό.
Άλλο ο κουρκουμάς στο φαγητό και άλλο το συμπλήρωμα
Η διάκριση ανάμεσα στον κουρκουμά ως τρόφιμο και στα συμπυκνωμένα συμπληρώματα είναι σημαντική. Η χρήση μικρών ποσοτήτων κουρκουμά στη μαγειρική δεν ισοδυναμεί με τη λήψη υψηλής συγκέντρωσης κουρκουμίνης σε μορφή κάψουλας. Το ίδιο ισχύει για προϊόντα που περιέχουν ειδικά σχεδιασμένους συνδυασμούς συστατικών με στόχο την ενίσχυση της απορρόφησης.
Η ανησυχία εντείνεται επίσης από το γεγονός ότι τα συμπληρώματα διατροφής μπορεί να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους ως προς την περιεκτικότητα, τη σύνθεση και την καθαρότητα. Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι προϊόντα με την ίδια ονομασία μπορεί να περιέχουν διαφορετικές ποσότητες κουρκουμίνης ή διαφορετικούς συνδυασμούς συστατικών, ενώ η παρουσία ουσιών που αυξάνουν την απορρόφηση μπορεί να αλλάζει σημαντικά την έκθεση του οργανισμού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Πεπτίδια: Έξι δημοφιλή σκευάσματα μπορεί σύντομα να γίνουν πιο εύκολα διαθέσιμα
- Διεθνής Ημέρα Μπύρας: Γιατί η μπύρα είναι ένα από τα πιο ασφαλή ποτά
- San Pellegrino: Γιατί βάζει ερωτήσεις στις φιάλες του νερού
- Πώς μια vegan διατροφή βοήθησε στην απώλεια βάρους χωρίς περιορισμό της ποσότητας φαγητού
- Foodwatch: «Δεν απαγορεύουμε τίποτα, θέλουμε οι καταναλωτές να γνωρίζουν τι αγοράζουν»
- Γλουτένη: Γιατί οι ετικέτες τροφίμων μπορεί να αλλάξουν για κριθάρι, σίκαλη και βρώμη
- Χρόνιος πόνος: Νέα έρευνα αναζητά τον «διακόπτη» που μπορεί να τον απενεργοποιήσει στην πηγή του
