Σύμφωνα με τη μελέτη, εισχωρούν στους νευρώνες που ρυθμίζουν την αναπαραγωγή, διαταράσσοντας την παραγωγή ορμονών και θέτοντας σε κίνδυνο τη γονιμότητα
Ο όρος νανοπλαστικά αναφέρεται σε εξαιρετικά μικρά σωματίδια πλαστικού, συνήθως μικρότερα από 100 νανόμετρα, που προέρχονται από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αποβλήτων ή από βιομηχανικά προϊόντα. Αυτά τα σωματίδια είναι πανταχού παρόντα στο περιβάλλον, βρίσκονται στο νερό, στον αέρα, στο έδαφος, αλλά και στην τροφή μας, καθώς εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα μέσω της μόλυνσης των υδάτινων οικοσυστημάτων και των γεωργικών προϊόντων. Η συνεχής έκθεση σε αυτά τα μικροσκοπικά σωματίδια έχει αναδειχθεί ως ένας αυξανόμενος περιβαλλοντικός και υγειονομικός κίνδυνος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ατύχημα στη γραμμή ατομικής συσκευασίας που γέμισε το τυρί του τοστ με πλαστικό – Απανωτές ανακλήσεις από τα ράφια των σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τρίχες και ακαθαρσίες σε αλάτι που πωλείται από μεγάλη αλυσίδα – Το εντόπισαν οι κρατικοί ελεγκτές (φωτογραφίες)
Μέχρι πρόσφατα, οι περισσότεροι ερευνητές συνέδεαν τα νανοπλαστικά κυρίως με προβλήματα όπως φλεγμονές, οξειδωτικό στρες και βλάβες σε όργανα όπως το ήπαρ και οι νεφροί. Ωστόσο, οι τελευταίες μελέτες, μεταξύ των οποίων και η έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, δείχνουν ότι τα νανοπλαστικά μπορεί να επηρεάζουν άμεσα την αναπαραγωγική λειτουργία, ευθυνόμενα για διαταραχές του ορμονικού άξονα και ενδεχομένως για την υπογεννητικότητα στους ανθρώπους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σαρδέλες: Πώς επηρεάζεται το σάκχαρο στο αίμα όταν τις καταναλώνουμε τακτικά;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μυκοτοξίνες στο γάλα σόγιας, αμυγδάλου και βρώμης: Πόσο απειλούν την υγεία σύμφωνα με τη νέα αξιολόγηση του BfR;
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα νέας έρευνας, τα νανοπλαστικά σωματίδια από πολυστυρένιο μπορούν να εισχωρήσουν στους νευρώνες που εκκρίνουν την ορμόνη GnRH, διαταράσσοντας τη λειτουργία τους και ενδεχομένως συμβάλλοντας σε προβλήματα γονιμότητας. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές από το Τμήμα Φαρμακευτικής και Βιομοριακών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Μιλάνου, με επικεφαλής τις Federica Amoruso, Alyssa Julia Jennifer Paganoni και Astrid Saraceni, διαπίστωσαν ότι νανοπλαστικά σωματίδια μπορούν να παρακάμψουν τους κανονικούς μηχανισμούς άμυνας των κυττάρων και να συσσωρευτούν εντός των νευρώνων μέσα σε λίγες ώρες, φτάνοντας τη μέγιστη συγκέντρωσή τους σε 24 ώρες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια τρόφιμα παραποιούνται ευκολότερα και πώς θα τα εντοπίσετε στο ράφι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αναψυκτικά, energy drinks και χυμοί προκαλούν διαταραχές άγχους στους νέους – Έρευνα
Στα θηλαστικά, η αναπαραγωγή ρυθμίζεται από τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-γονάδων. Οι νευρώνες του υποθαλάμου που εκκρίνουν την ορμόνη GnRH διεγείρουν την παραγωγή της LH και της FSH από την υπόφυση, με αποτέλεσμα την παραγωγή τεστοστερόνης και σπερματοζωαρίων στους άνδρες και την ωρίμανση των ωαρίων και την παραγωγή οιστρογόνων στις γυναίκες. Η διατάραξη της ανάπτυξης ή της λειτουργίας αυτών των νευρώνων μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις GnRH, με αποτέλεσμα καθυστέρηση της ήβης και προβλήματα γονιμότητας. Ενδεικτικά, μόνο το 50% των περιπτώσεων ελλειμματικής GnRH οφείλονται σε γενετικούς παράγοντες, υποδεικνύοντας σημαντικό ρόλο των περιβαλλοντικών παραγόντων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψωμί με προζύμι: Η επιστήμη εξηγεί γιατί ακόμη και το ίδιο προζύμι δεν φτιάχνει ποτέ το ίδιο ψωμί
Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε δύο γραμμές κυττάρων από ποντίκια, μία που αντιπροσωπεύει ανώριμους νευρώνες που πρέπει να μεταναστεύσουν στον εγκέφαλο κατά την ανάπτυξη και μία με ώριμους νευρώνες που παράγουν GnRH. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι νανοπλαστικά σωματίδια όχι μόνο μειώνουν την παραγωγή και την έκκριση της ορμόνης, αλλά προκαλούν επίσης οξειδωτικό στρες μέσω της παραγωγής αντιδραστικών ειδών οξυγόνου, μειώνοντας την κινητικότητα των νευρώνων και εμποδίζοντας τη μετανάστευσή τους προς τον υποθάλαμο κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη. Το μέγεθος των σωματιδίων φαίνεται να είναι πιο καθοριστικό από τη συγκέντρωσή τους, καθώς τα μεγαλύτερα σωματίδια επιβραδύνουν περισσότερο τη μετανάστευση των κυττάρων.
Παρόλο που η έρευνα διεξήχθη σε κυτταρικές καλλιέργειες και δεν μπορεί να αποδείξει άμεσα ότι τα νανοπλαστικά προκαλούν στειρότητα στους ανθρώπους, τα ευρήματα εγείρουν σοβαρές ανησυχίες. Τα σωματίδια αυτά μπορεί να επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία όχι μόνο άμεσα, αλλά και ως φορείς χημικών ουσιών που παρεμβαίνουν στη γαμετογένεση. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση της ρύπανσης από νανοπλαστικά αποτελεί προτεραιότητα για τη διασφάλιση της αναπαραγωγικής υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Επιστημονική τεκμηρίωση: Nanoplastics Impair GnRH Neuron Migration and Neuroendocrine Function: Emerging Players in the Pathogenesis of Reproductive Disorders Federica Amoruso, Alyssa Julia Jennifer Paganoni, Astrid Saraceni, Andrea Magnani, Alessia Brossa, Giorgio Roberto Merlo, Cristina Matei, Ruben Heinjan Willemsen, Raíssa Carneiro Rezende, Alexander Augusto de Lima Jorge, Federica Dal Bello, Patrizia Bovolin, Sasha Rose Howard, Roberto Oleari, Anna Cariboni
First published: 06 February 2026 https://doi.org/10.1002/smll.202506171
Φωτογραφία άρθρου: made with canva
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
