Μια νέα τεχνολογία που θα μπορούσε στο μέλλον να προσφέρει λειτουργία ήπατος χωρίς την ανάγκη μεταμόσχευσης ολόκληρου οργάνου ανέπτυξαν μηχανικοί του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT), δημιουργώντας μικροσκοπικά μοσχεύματα ηπατικού ιστού τα οποία μπορούν να εισαχθούν στο σώμα με σύριγγα. Σε πειράματα σε ποντίκια, τα ανθρώπινα ηπατικά κύτταρα παρέμειναν ζωντανά και λειτουργικά για τουλάχιστον οκτώ εβδομάδες, ενώ άρχισαν να συνδέονται με την κυκλοφορία του αίματος και να παράγουν πρωτεΐνες που φυσιολογικά παράγονται από το ήπαρ.
Η προσέγγιση, που οι ερευνητές περιγράφουν ως «δορυφορικά ήπατα», δεν έχει στόχο να αφαιρέσει το κατεστραμμένο όργανο. Αντίθετα, επιδιώκει να δημιουργήσει μέσα στο σώμα έναν πρόσθετο λειτουργικό ιστό, ο οποίος θα μπορούσε να αναλάβει μέρος των λειτουργιών που δεν μπορεί πλέον να εκτελέσει επαρκώς το πάσχον ήπαρ. Η ιδέα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ασθενείς με σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια που δεν μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργική μεταμόσχευση ή για ανθρώπους που περιμένουν να βρεθεί κατάλληλο μόσχευμα.
Πώς δημιουργείται το «μίνι ήπαρ»
Το βασικό πρόβλημα στις κυτταρικές θεραπείες του ήπατος είναι ότι τα ηπατικά κύτταρα που εγχέονται απευθείας στον οργανισμό δυσκολεύονται να παραμείνουν συγκεντρωμένα, να επιβιώσουν και να ενσωματωθούν αποτελεσματικά στους ιστούς. Για να αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα, οι ερευνητές δημιούργησαν μικροσκοπικές σφαίρες από υδρογέλη, οι οποίες λειτουργούν ως ένα είδος προσωρινού «σκελετού» για τα κύτταρα. Το ενέσιμο μείγμα περιλαμβάνει ανθρώπινα ηπατοκύτταρα, μικροσφαίρες υδρογέλης και υποστηρικτικά κύτταρα, τα οποία βοηθούν στη δημιουργία νέων αιμοφόρων αγγείων. Οι μικροσφαίρες έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να συμπεριφέρονται σαν υγρό όταν βρίσκονται συγκεντρωμένες στη σύριγγα, επιτρέποντας την έγχυσή τους, και στη συνέχεια να αναδιοργανώνονται μέσα στο σώμα και να σχηματίζουν μια σταθερή δομή γύρω από τα κύτταρα. Η έγχυση πραγματοποιείται με καθοδήγηση υπερήχων, γεγονός που επιτρέπει στους ερευνητές να τοποθετούν με ακρίβεια το υλικό και στη συνέχεια να παρακολουθούν μη επεμβατικά την κατάσταση του μοσχεύματος. Στα πειράματα, ο ιστός τοποθετήθηκε σε λιπώδη ιστό στην κοιλιακή περιοχή των ποντικών. Με την πάροδο του χρόνου, νέα αιμοφόρα αγγεία αναπτύχθηκαν γύρω από τα ηπατικά κύτταρα, παρέχοντάς τους οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά και επιτρέποντάς τους να παραμείνουν λειτουργικά.
Η μελέτη έδειξε ότι τα ηπατικά κύτταρα παρέμειναν βιώσιμα για όλο το διάστημα των οκτώ εβδομάδων που διήρκεσε το πείραμα και συνέχισαν να εκκρίνουν εξειδικευμένες πρωτεΐνες στην κυκλοφορία των ζώων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι ιδιότητες της υδρογέλης μπορούν να τροποποιηθούν ώστε να επηρεάζουν την αναδιαμόρφωση του ιστού, την ανάπτυξη αγγείων και τελικά τη λειτουργία του μοσχεύματος.
Μια πιθανή εναλλακτική στη μεταμόσχευση
Η τεχνολογία σχεδιάστηκε με ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις συμβατικές μεταμοσχεύσεις. Δεν απαιτεί την αφαίρεση του πάσχοντος ήπατος ούτε μια μεγάλη χειρουργική επέμβαση για την τοποθέτηση του νέου ιστού. Θεωρητικά, τα μοσχεύματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως προσωρινή υποστήριξη μέχρι να βρεθεί διαθέσιμο όργανο ή ως πρόσθετη λειτουργική μονάδα σε ασθενείς που δεν μπορούν να υποβληθούν σε μεταμόσχευση. Η έλλειψη διαθέσιμων οργάνων αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στη μεταμόσχευση ήπατος. Στις ΗΠΑ, περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι με χρόνια ηπατική νόσο βρίσκονται σε λίστα αναμονής για μεταμόσχευση, ενώ ορισμένοι ασθενείς δεν θεωρούνται αρκετά υγιείς ώστε να αντέξουν τη χειρουργική επέμβαση. Μια ενέσιμη κυτταρική θεραπεία θα μπορούσε, εφόσον αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική, να προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση σε αυτές τις περιπτώσεις.
Η έρευνα βρίσκεται όμως σε πολύ πρώιμο στάδιο και δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε ανθρώπους. Επιπλέον, με την τρέχουσα τεχνολογία οι ασθενείς πιθανότατα θα χρειάζονταν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, καθώς τα μεταμοσχευμένα ανθρώπινα κύτταρα μπορούν να αναγνωριστούν από το ανοσοποιητικό σύστημα. Η ερευνητική ομάδα εξετάζει ήδη τρόπους δημιουργίας ηπατικών κυττάρων που θα μπορούν να αποφεύγουν την ανοσολογική επίθεση, καθώς και την τοπική χορήγηση ανοσοκατασταλτικών μέσω των ίδιων των μικροσφαιρών.
Η μελέτη με τίτλο “Image-guided injectable niche for hepatocyte transplantation” δημοσιεύτηκε στις 21 Ιουλίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Cell Biomaterials.
Φωτογραφία Shutterstock.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Τραγωδία: 3χρονη πέθανε από αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο μετά από έκθεση σε E. coli – Είχε υποστεί νεφρική ανεπάρκεια και εγκεφαλική βλάβη
- Φιστίκια ή ποπ κορν; Ποιο σνακ επηρεάζει λιγότερο το σάκχαρο
- Το απλό κόλπο του Gordon Ramsay που αλλάζει τα γεύματα με βρώμη
- Μακαρόνια: Και δεύτερη έρευνα εντόπισε κάδμιο σε προϊόντα που βρίσκονται στα ράφια – Καμπανάκι επιστημόνων για την κατανάλωσή τους από παιδιά
- Γιατί ΔΕΝ πρέπει να δίνουμε ζάχαρη στα παιδιά μέχρι 2 ετών – Οι επιπτώσεις στην υγεία ακόμη και 70 χρόνια μετά!
- Λάδι καρύδας ή αμυγδαλέλαιο: Ποιο είναι καλύτερο για τα μαλλιά και το τριχωτό
- Μύρτιλα: Η ουσία που «ξεκλειδώνει» την καύση λίπους στα μυϊκά κύτταρα
