Η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική απέναντι σε έναν χώρο που κινείται ταχύτερα από τα δεδομένα που τον υποστηρίζουν.
Τα τελευταία χρόνια τα λεγόμενα «πεπτίδια αντιγήρανσης» έχουν περάσει από τα εργαστήρια στη μαζική κουλτούρα των social media, παρουσιάζοντας τον εαυτό τους ως μια νέα κατηγορία «μορίων νεότητας» που υποτίθεται ότι βελτιώνουν την υγεία, την απόδοση και τη μακροζωία. Πρόσφατο εκτενές ρεπορτάζ του επιστημονικού περιοδικού Nature επιχειρεί να βάλει όρια σε αυτή την αφήγηση, επισημαίνοντας ότι η επιστημονική τεκμηρίωση παραμένει εξαιρετικά αδύναμη, ενώ οι πιθανοί κίνδυνοι συχνά υποτιμώνται.
Τα πεπτίδια είναι μικρές αλυσίδες αμινοξέων, πιο απλές από τις πρωτεΐνες, και αποτελούν φυσικά μόρια του ανθρώπινου οργανισμού. Παίζουν ρόλο σε πολλές βιολογικές διεργασίες και γι’ αυτό έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον της φαρμακολογίας, καθώς μπορούν θεωρητικά να στοχεύουν πιο συγκεκριμένους μηχανισμούς σε σχέση με τα κλασικά μικρομόρια φαρμάκων. Ωστόσο, αυτή η «στοχευμένη δράση» δεν συνεπάγεται αυτόματα και ασφάλεια ή αποτελεσματικότητα, ειδικά όταν πρόκειται για ουσίες που δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς στον άνθρωπο.
Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι η φαρμακευτική τους φύση: τα πεπτίδια διασπώνται εύκολα στον οργανισμό, δεν μπορούν να χορηγηθούν από το στόμα και συνήθως απαιτούν ενέσιμη χορήγηση. Παρά τους περιορισμούς αυτούς, ήδη περίπου εκατό φαρμακευτικά σκευάσματα βασισμένα σε πεπτίδια έχουν εγκριθεί διεθνώς, όπως η οξυτοκίνη και φάρμακα της κατηγορίας των αγωνιστών GLP-1. Παράλληλα, περίπου 150 μόρια βρίσκονται σε διάφορα στάδια κλινικών δοκιμών, γεγονός που δείχνει ότι η επιστημονική έρευνα στον τομέα είναι ενεργή αλλά αυστηρά ελεγχόμενη.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν πεπτίδια που δεν έχουν εγκριθεί ως φάρμακα προωθούνται στο διαδίκτυο ως «θεραπείες αντιγήρανσης» ή ενίσχυσης της απόδοσης. Ορισμένα από τα πιο συχνά αναφερόμενα είναι τα MOTS-c, BPC-157 και TB-500. Για το MOTS-c υπάρχουν ενδείξεις από πειραματικές μελέτες σε ζώα ότι μπορεί να επηρεάζει τον μεταβολισμό και την αντίσταση στην ινσουλίνη, ενώ έχουν γίνει και μικρές πρώιμες δοκιμές σε ανθρώπους με περιορισμένα και μη οριστικά αποτελέσματα. Ωστόσο, η έλλειψη χρηματοδότησης και η απουσία προχωρημένων κλινικών μελετών δεν επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα ούτε για την αποτελεσματικότητα ούτε για την ασφάλειά του.
Το BPC-157 έχει επίσης μελετηθεί σε πολύ περιορισμένη κλίμακα, χωρίς επαρκή κλινικά δεδομένα. Αν και σε πειραματικά μοντέλα φαίνεται να επηρεάζει διαδικασίες επούλωσης ιστών και αγγειογένεσης, αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό εγείρει θεωρητικούς κινδύνους, καθώς η δημιουργία νέων αγγείων θα μπορούσε δυνητικά να ευνοήσει και την ανάπτυξη όγκων. Παρόμοια αβεβαιότητα χαρακτηρίζει και το TB-500, ένα τμήμα της πρωτεΐνης θιμοσίνη-βήτα 4, το οποίο επίσης σχετίζεται με την αγγειογένεση και έχει διερευνηθεί μόνο σε πολύ πρώιμα στάδια για περιορισμένες ιατρικές ενδείξεις.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία που αναδεικνύονται είναι η ανεξέλεγκτη αγορά αυτών των ουσιών στο διαδίκτυο. Τα προϊόντα πωλούνται συχνά ως «συμπληρώματα ευεξίας», χωρίς να έχουν εγκριθεί από καμία ρυθμιστική αρχή ως φάρμακα. Έρευνες σε χιλιάδες δείγματα έχουν δείξει ότι σημαντικό ποσοστό δεν περιέχει τις σωστές δόσεις ή την καθαρότητα που αναγράφεται, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν ανιχνευθεί μικροβιακές επιμολύνσεις.
Το συνολικό συμπέρασμα που προκύπτει από την επιστημονική προσέγγιση είναι ότι η δημοφιλία των πεπτιδίων αντιστρέφεται ανάλογα με τα δεδομένα: όσο αυξάνεται η δημόσια προβολή τους, τόσο πιο περιορισμένες και αβέβαιες παραμένουν οι αποδείξεις για τα οφέλη τους στον άνθρωπο. Παράλληλα, η απουσία σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου και η ευκολία διάθεσής τους μέσω «γκρίζων αγορών» δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η ασφάλεια δεν μπορεί να διασφαλιστεί.
Σύμφωνα με το άρθρο του Nature, η κατάσταση αυτή παραμένει ουσιαστικά ανεξέλεγκτη και είναι πιθανό να συνεχιστεί έως ότου υπάρξουν είτε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είτε πιο αυστηρές ρυθμιστικές παρεμβάσεις. Μέχρι τότε, η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική απέναντι σε έναν χώρο που κινείται ταχύτερα από τα δεδομένα που τον υποστηρίζουν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Επείγουσα ανάκληση κρουασάν και Muffin Nutella σε επτά ευρωπαϊκές χώρες – Η ανακοίνωση της Ferrero
- Θύελλα αντιδράσεων από την απόφαση υπέρ της Bayer για τον καρκίνο από τη γλυφοσάτη – «Δώρο» στη βιομηχανία βλέπουν οι επικριτές
- PFAS και φυτοφάρμακα στη μπύρα: Τι έδειξε εργαστηριακό τεστ σε 18 δημοφιλείς μάρκες
- Listeria σε κοτόπουλο που διανεμήθηκε σε νοσοκομεία
- Υπάλληλος αλυσίδας εστίασης κατηγορείται ότι έφτυσε σε φαγητό πελάτισσας και τη μόλυνε με έρπη
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
