Δεν είναι η ποσότητα του λίπους που καθορίζει τον κίνδυνο, αλλά η ποιότητά του
Δεν επηρεάζουν όλα τα λίπη τον οργανισμό με τον ίδιο τρόπο. Αν και για δεκαετίες η συζήτηση γύρω από τη διατροφή επικεντρωνόταν κυρίως στη συνολική ποσότητα λίπους που καταναλώνουμε, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ίσως μεγαλύτερη σημασία έχει το είδος του λίπους που περιλαμβάνεται στο καθημερινό διαιτολόγιο. Νέα ανασκόπηση ερευνητικών δεδομένων από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το παλμιτικό οξύ, ένα κορεσμένο λιπαρό οξύ που συναντάται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων, φαίνεται να ευνοεί μηχανισμούς που συνδέονται με την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Αντίθετα, το ελαϊκό οξύ, το κυρίαρχο λιπαρό οξύ του ελαιολάδου, φαίνεται να ασκεί προστατευτική δράση και να συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας της ινσουλίνης.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη πως η ποιότητα του διατροφικού λίπους είναι πιθανώς σημαντικότερη από τη συνολική ποσότητα που καταναλώνεται. Η αντίσταση στην ινσουλίνη αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του διαβήτη τύπου 2 και επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, ορισμένα λιπαρά οξέα φαίνεται να επηρεάζουν άμεσα τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν τον μεταβολισμό της γλυκόζης και την ικανότητα των κυττάρων να ανταποκρίνονται στην ινσουλίνη.
Παλμιτικό οξύ
Σύμφωνα με την ανασκόπηση, το παλμιτικό οξύ φαίνεται να ενεργοποιεί μια σειρά βιολογικών διεργασιών που σχετίζονται με μεταβολικές διαταραχές. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι προάγει τη συσσώρευση δυνητικά τοξικών λιπιδίων μέσα στα κύτταρα, ενισχύει τη χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού και επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία σημαντικών κυτταρικών δομών όπως τα μιτοχόνδρια και το ενδοπλασματικό δίκτυο. Οι μηχανισμοί αυτοί έχουν συνδεθεί με την εξασθένηση της δράσης της ινσουλίνης και την προοδευτική εμφάνιση μεταβολικών νοσημάτων.
Το στοιχείο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βιομηχανία τροφίμων είναι ότι το φοινικέλαιο αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή παλμιτικού οξέος στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Το παλμιτικό οξύ αντιπροσωπεύει περίπου το 44% έως 45% των λιπαρών οξέων του φοινικέλαιου, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από άλλα ευρέως χρησιμοποιούμενα φυτικά έλαια.
Εξαιτίας αυτής της σύνθεσης, το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται εκτεταμένα σε αρτοσκευάσματα, σφολιάτες, μπισκότα, γλυκά, κρέμες, σοκολατοειδή προϊόντα, τηγανητά σνακ, έτοιμα γεύματα και μαργαρίνες, καθώς προσφέρει σταθερότητα, μεγάλη διάρκεια ζωής και χαμηλό κόστος παραγωγής. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η συχνή κατανάλωση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε παλμιτικό οξύ ενδέχεται να έχει συνέπειες για τη μεταβολική υγεία, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με γενικότερα ανθυγιεινά διατροφικά πρότυπα.
Το ελαιόλαδο φαίνεται να προσφέρει προστασία
Στον αντίποδα βρίσκεται το ελαϊκό οξύ, το οποίο αποτελεί το κυρίαρχο μονοακόρεστο λιπαρό οξύ του ελαιολάδου. Η ανασκόπηση δείχνει ότι το ελαϊκό οξύ βοηθά τον οργανισμό να αποθηκεύει τα λιπαρά με τρόπο λιγότερο επιβαρυντικό για τα κύτταρα, ενώ παράλληλα υποστηρίζει τη φυσιολογική σηματοδότηση της ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μύες και στον λιπώδη ιστό. Οι επιστήμονες αναφέρουν μάλιστα ότι το ελαϊκό οξύ μπορεί να περιορίσει ορισμένες από τις αρνητικές επιδράσεις που προκαλεί το παλμιτικό οξύ, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί η Μεσογειακή Διατροφή συνδέεται διαχρονικά με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και άλλων μεταβολικών νοσημάτων.
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν πάντως ότι η σχέση μεταξύ συγκεκριμένων λιπαρών οξέων και διαβήτη είναι σύνθετη και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η συνολική ποιότητα της διατροφής, η προέλευση των λιπαρών, οι μέθοδοι επεξεργασίας των τροφίμων και η αλληλεπίδρασή τους με άλλα θρεπτικά συστατικά. Για τον λόγο αυτό ζητούν περισσότερες μελέτες που θα εξετάσουν όχι μόνο τα μεμονωμένα λιπαρά οξέα αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ενσωματώνονται στα πραγματικά διατροφικά πρότυπα των ανθρώπων. Παρ’ όλα αυτά, η νέα ανασκόπηση ενισχύει περαιτέρω τα δεδομένα που δείχνουν ότι η αντικατάσταση λιπών πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά οξέα από πηγές πλούσιες σε μονοακόρεστα λιπαρά, όπως το ελαιόλαδο, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της μεταβολικής υγείας και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μαύρη σοκολάτα ή πράσινο τσάι; Ποιο προσφέρει περισσότερα αντιοξειδωτικά και μεγαλύτερα οφέλη για την υγεία
- Βαμβακέλαιο: Το παρεξηγημένο φυτικό έλαιο που βρίσκεται σε χιλιάδες τρόφιμα και διχάζει τους ειδικούς
- Ποιο σχήμα ζυμαρικών επηρεάζει λιγότερο το σάκχαρο;
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
