Η γενετική επιλογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκτροφή σολομών με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στη σύνθετη νόσο των βραγχίων, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aquaculture. Η έρευνα εξέτασε περισσότερα από 3.000 ψάρια Ατλαντικού σολομού και διαπίστωσε ότι η σοβαρότητα των βλαβών στα βράγχια επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από γενετικούς παράγοντες, ανοίγοντας τον δρόμο για τη χρήση γονιδιωματικής επιλογής στα προγράμματα αναπαραγωγής.
Η σύνθετη νόσος των βραγχίων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα υγείας στην εκτροφή σολομού, καθώς δεν προκαλείται από έναν μόνο παράγοντα αλλά από συνδυασμό παθογόνων, περιβαλλοντικών συνθηκών και της κατάστασης του ίδιου του ψαριού. Η νόσος μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον βραγχιακό ιστό, να περιορίσει την ικανότητα του ψαριού να ανταλλάσσει αποτελεσματικά αέρια, να μειώσει την ανάπτυξή του και να αυξήσει την ευαισθησία του σε άλλες ασθένειες. Η συχνότητα και η σοβαρότητα των προβλημάτων στα βράγχια συνδέονται επίσης με θερμότερα θαλάσσια νερά και άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Τι έδειξε η γενετική ανάλυση
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 3.120 σολομούς που ανήκαν σε 195 οικογένειες και υπέβαλαν τα ψάρια σε δύο διαδοχικές προκλήσεις με τη σύνθετη νόσο των βραγχίων, με ενδιάμεση θεραπεία σε γλυκό νερό. Μετά τη δεύτερη πρόκληση, 1.946 ψάρια παρέμειναν ζωντανά και αξιολογήθηκαν ως προς το βάρος και τη σοβαρότητα των βλαβών στα βράγχια. Από αυτά, 1.663 ψάρια πέρασαν τον έλεγχο ποιότητας και χρησιμοποιήθηκαν στην τελική γενετική ανάλυση, η οποία πραγματοποιήθηκε με περισσότερους από 62.000 γενετικούς δείκτες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η σοβαρότητα της νόσου είχε μέτρια κληρονομικότητα, με εκτιμήσεις από 0,16 έως 0,26. Με απλά λόγια, ένα μέρος των διαφορών που παρατηρήθηκαν στην αντίδραση των ψαριών στη νόσο μπορούσε να αποδοθεί στις γενετικές τους διαφορές. Η ανάλυση εντόπισε επίσης περιοχές στα χρωμοσώματα 9, 16 και 24 που φαίνεται να συνδέονται με τις βλάβες των βραγχίων, χωρίς όμως να υπάρχει ένα μοναδικό γονίδιο που να καθορίζει την ανθεκτικότητα. Πολλά γονίδια φαίνεται να συμβάλλουν, καθένα με μικρή επίδραση, κάτι που καθιστά τη γονιδιωματική επιλογή ιδιαίτερα χρήσιμη για την αναγνώριση των ψαριών που διαθέτουν ευνοϊκότερο γενετικό προφίλ. Η ακρίβεια πρόβλεψης των γενετικών τιμών εκτροφής έφτασε το 0,74, εύρημα που οι ερευνητές θεωρούν ένδειξη ότι η γονιδιωματική επιλογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί πρακτικά για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι η σοβαρότητα των βλαβών ήταν αρκετά συνεπής στις διαφορετικές περιοχές των βραγχίων, γεγονός που σημαίνει ότι η αξιολόγηση μπορεί να απλοποιηθεί χωρίς να χάνεται σημαντική πληροφορία.
Η αξιοποίηση αυτών των ευρημάτων αποκτά μεγαλύτερο βάρος καθώς οι εκτροφές σολομού αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις από υψηλότερες θερμοκρασίες της θάλασσας, παθογόνους μικροοργανισμούς και περιβαλλοντικό στρες. Προγράμματα γενετικής επιλογής χρησιμοποιούν ήδη δεδομένα για χαρακτηριστικά όπως η ανάπτυξη σε γλυκό και θαλασσινό νερό και η ανθεκτικότητα σε συγκεκριμένες ασθένειες, ενώ η γενετική επιλογή για την υγεία των βραγχίων ενσωματώνεται πλέον σε σχετικές στρατηγικές εκτροφής.
Η γενετική βελτίωση, πάντως, δεν αποτελεί αυτόνομη λύση για τις ασθένειες των εκτρεφόμενων ψαριών. Η ίδια η μελέτη επισημαίνει ότι η σύνθετη νόσος των βραγχίων προκύπτει από την αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων και ότι η διαχείριση των συνθηκών εκτροφής παραμένει απαραίτητη. Η γενετική επιλογή μπορεί να προσθέσει ένα προληπτικό επίπεδο προστασίας, επιλέγοντας σταδιακά ψάρια που εμφανίζουν μικρότερες βλάβες και καλύτερη αντοχή στις συγκεκριμένες συνθήκες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μύρτιλα: Η ουσία που «ξεκλειδώνει» την καύση λίπους στα μυϊκά κύτταρα
- Γυμναστική στο σπίτι ή στο γυμναστήριο; Ποια επιλογή φέρνει καλύτερα αποτελέσματα
- Μεγάλη φωτιά στο οινοποιείο Achaia Clauss στην Πάτρα, καταστράφηκε ολοσχερώς το πέτρινο κτίριο
- Φάρμακα αδυνατίσματος GLP-1: 310 φορές αυξήθηκε η χρήση τους σε παιδιά ηλικίας 8 έως 11 ετών
- 4 σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι η πίεση είναι υψηλή
- Τι έτρωγαν οι Αμερικανοί στο πρώτο πικνικ της ιστορίας το 1882
