Η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων ενέκρινε με επιταχυνόμενη διαδικασία το Genglycos, την πρώτη εγκεκριμένη θεραπεία για τη νόσο αποθήκευσης γλυκογόνου τύπου Ia, μια σπάνια κληρονομική μεταβολική διαταραχή που προκαλείται από ανεπάρκεια του ενζύμου γλυκόζη 6 φωσφατάση. Η έγκριση αφορά ενήλικες και παιδιά ηλικίας 8 ετών και άνω και βασίστηκε στην ικανότητα της γονιδιακής θεραπείας να μειώνει την ποσότητα αμύλου καλαμποκιού που χρειάζονται καθημερινά οι ασθενείς για τη διατήρηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.
Η νόσος αποθήκευσης γλυκογόνου τύπου Ia προκαλείται από γενετική μετάλλαξη που εμποδίζει την παραγωγή επαρκούς ποσότητας του ενζύμου G6PC. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το ένζυμο βοηθά το ήπαρ και τους νεφρούς να απελευθερώνουν γλυκόζη από το αποθηκευμένο γλυκογόνο στην κυκλοφορία του αίματος. Όταν αυτή η διαδικασία δεν λειτουργεί σωστά, τα επίπεδα γλυκόζης μπορούν να πέσουν επικίνδυνα όταν μεσολαβούν αρκετές ώρες χωρίς τροφή, προκαλώντας υπογλυκαιμία και μια σειρά μεταβολικών επιπλοκών. Η αντιμετώπιση μέχρι σήμερα βασίζεται σε αυστηρή διατροφική διαχείριση, με συχνά γεύματα και επαναλαμβανόμενη λήψη άψητου ή ειδικά επεξεργασμένου αμύλου καλαμποκιού καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας.
Πώς λειτουργεί η γονιδιακή θεραπεία
Το Genglycos είναι μια εφάπαξ γονιδιακή θεραπεία που στοχεύει το ήπαρ και χρησιμοποιεί έναν αδενοϊό σχετιζόμενο με τον ιό τύπου 8, γνωστό ως AAV8, ως φορέα για τη μεταφορά ενός λειτουργικού αντιγράφου του γονιδίου G6PC. Στόχος είναι τα κύτταρα του ήπατος να αποκτήσουν τη δυνατότητα παραγωγής του ενζύμου που λείπει και έτσι να αποκατασταθεί σε μεγαλύτερο βαθμό η διαδικασία απελευθέρωσης γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος. Η θεραπεία δεν έχει εγκριθεί ως πλήρης αντικατάσταση της διατροφικής διαχείρισης. Η επίσημη ένδειξη αφορά τη μείωση της καθημερινής ανάγκης για άμυλο καλαμποκιού ως συμπλήρωμα της διατροφικής αντιμετώπισης. Στη βασική κλινική μελέτη, οι ασθενείς που έλαβαν Genglycos παρουσίασαν κατά μέσο όρο 31% μεγαλύτερη μείωση στην ημερήσια πρόσληψη αμύλου καλαμποκιού σε σύγκριση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου έπειτα από 48 εβδομάδες. Παράλληλα, καταγράφηκε κατά μέσο όρο μείωση κατά μία δόση αμύλου την ημέρα.
Η συγκεκριμένη έγκριση είναι επιταχυνόμενη, κάτι που σημαίνει ότι η FDA βασίστηκε σε ενδιάμεσο δείκτη που θεωρείται πιθανό να προβλέπει κλινικό όφελος, αντί να απαιτήσει πρώτα την ολοκλήρωση όλων των δεδομένων που θα επιβεβαίωναν το μακροπρόθεσμο όφελος. Η μείωση της ανάγκης για άμυλο καλαμποκιού αποτέλεσε τον βασικό δείκτη αποτελεσματικότητας. Για να διατηρηθεί η έγκριση, απαιτούνται πρόσθετες κλινικές μελέτες που θα επιβεβαιώσουν ότι η θεραπεία προσφέρει το αναμενόμενο κλινικό όφελος.
Η γονιδιακή θεραπεία δεν είναι απαλλαγμένη από ανεπιθύμητες ενέργειες. Στις κλινικές μελέτες αναφέρθηκαν σοβαρές αντιδράσεις όπως αναφυλαξία, επινεφριδιακή ανεπάρκεια, αυξημένα επίπεδα γαλακτικού οξέος και υπογλυκαιμία, ενώ μεταξύ των συχνότερων ανεπιθύμητων ενεργειών καταγράφηκαν αυξημένα ηπατικά ένζυμα, ναυτία, πονοκέφαλος, δυσκοιλιότητα και υπεργλυκαιμία. Η επίσημη ενημέρωση της FDA περιλαμβάνει προειδοποιήσεις για αναφυλαξία, ηπατική τοξικότητα, επινεφριδιακή ανεπάρκεια και πιθανό κίνδυνο ανάπτυξης όγκων. Η θεραπεία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά την εγκυμοσύνη. Στην κλινική δοκιμή διάρκειας 48 εβδομάδων, οι ασθενείς που έλαβαν Genglycos παρουσίασαν επίσης αριθμητική αύξηση κατά 3% στο ποσοστό των μετρήσεων γλυκόζης που βρίσκονταν σε υπογλυκαιμικά επίπεδα, σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Το στοιχείο αυτό βρίσκεται ανάμεσα στα δεδομένα που πρέπει να αξιολογηθούν μαζί με τα υπόλοιπα ευρήματα καθώς συνεχίζεται η παρακολούθηση των ασθενών.
