Η υψηλή χοληστερόλη μπορεί να υπάρχει για χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα, ενώ η αυξημένη LDL συνδέεται με τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών και μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Το ζήτημα αφορά μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού: πανελλαδική μελέτη EMENO έδειξε ότι το 52,4% των ενηλίκων είχε ολική χοληστερόλη τουλάχιστον 200 mg/dL. Νεότερα στοιχεία δείχνουν και πόσο εκτεταμένη είναι η φαρμακευτική αντιμετώπιση. Μελέτη του 2025, βασισμένη στην εθνική βάση ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και σε 8.535.780 ενήλικες στην Ελλάδα, διαπίστωσε ότι το 2021 σχεδόν ένας στους τέσσερις, ποσοστό 23,4%, λάμβανε θεραπεία για τη μείωση των λιπιδίων του αίματος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl CH: Ανάκληση προϊόντος ιδιωτικής ετικέτας λόγω Listeria – Γιατί το θανατηφόρο βακτήριο επιμένει στις μονάδες παραγωγής
Μια νέα μελέτη έρχεται να εξετάσει κάτι πολύ πιο καθημερινό: κατά πόσο η επιλογή συγκεκριμένων δημητριακών μπορεί να επηρεάσει τη χοληστερόλη μέσα σε έξι εβδομάδες. Η εργασία δημοσιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients και ήταν τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη διατροφική δοκιμή. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Beltsville Human Nutrition Research Center του Agricultural Research Service του αμερικανικού Υπουργείου Γεωργίας (USDA), με τη συμμετοχή επιστημόνων και από το Purdue University και το State University of New York Empire State University.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση Knorr: Ευρωπαϊκό Alert στο RASFF – Σοβαρός ο κίνδυνος από βιομηχανικό λάθος του ενός λεπτού
Η μελέτη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή οι ερευνητές ήλεγχαν σχεδόν ολόκληρη τη διατροφή των συμμετεχόντων. Τα γεύματα παρέχονταν από το ερευνητικό κέντρο, μέρος τους καταναλωνόταν υπό επίβλεψη και οι συμμετέχοντες έπρεπε να τρώνε μόνο τα τρόφιμα που τους δίνονταν. Έτσι περιορίστηκε ένας συνηθισμένος “πονοκέφαλος” των διατροφικών ερευνών: να μη γνωρίζουμε τι πραγματικά έφαγε ο καθένας.
35 γυναίκες και 33 άνδρες, ηλικίας 26 έως 69 ετών ολοκλήρωσαν το πρόγραμμα. Οι εθελοντές κατανεμήθηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες. Η ομάδα ελέγχου ακολούθησε διατροφή χωρίς βρώμη και κριθάρι, η δεύτερη έλαβε προϊόντα ολικής άλεσης βρώμης και η τρίτη προϊόντα ολικής άλεσης κριθαριού. Στις δύο τελευταίες ομάδες προβλέπονταν τέσσερις ημερήσιες μερίδες ολικής άλεσης ανά 2.000 θερμίδες, για ολόκληρη την περίοδο των έξι εβδομάδων.
Τα προϊόντα που χρησιμοποιήθηκαν περιλάμβαναν μπάρες δημητριακών, νιφάδες, διογκωμένα δημητριακά και κράκερ. Η βασική διατροφή ήταν ίδια για όλους και τα προϊόντα αυτά ήταν εκείνα που διαφοροποιούσαν τις τρεις ομάδες. Τα γεύματα είχαν σχεδιαστεί σε επταήμερο κύκλο, ενώ η ενεργειακή πρόσληψη προσαρμοζόταν ώστε να διατηρείται σταθερό το σωματικό βάρος των συμμετεχόντων.
Στη διατροφή των συμμετεχόντων που μπήκαν στην ομάδα της βρώμης περιλαμβάνονταν καθημερινά περίπου 67 γραμμάρια ολικής άλεσης από προϊόντα βρώμης, ανά 2.000 θερμίδες. Η ποσότητα αυτή παρείχε 2,8 γραμμάρια β-γλυκάνης, μιας διαλυτής φυτικής ίνας που βρίσκεται στη βρώμη και το κριθάρι και έχει μελετηθεί για την επίδρασή της στην LDL χοληστερόλη.
Έπειτα από έξι εβδομάδες, οι ερευνητές βρήκαν ότι η LDL χοληστερόλη ήταν κατά 11,2 mg/dL χαμηλότερη στην ομάδα της βρώμης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Στην ομάδα του κριθαριού ήταν χαμηλότερη κατά 8,9 mg/dL. Η διαφορά, ωστόσο, δεν έφτασε το όριο που είχαν θέσει οι ερευνητές για να θεωρηθεί στατιστικά σημαντική.
Πιο ισχυρά ήταν τα αποτελέσματα όταν εξετάστηκαν τα σωματίδια που μεταφέρουν την LDL χοληστερόλη στο αίμα. Στην ομάδα της βρώμης μειώθηκαν σημαντικά τόσο ο συνολικός αριθμός τους όσο και τα μικρά και πολύ μικρά LDL σωματίδια. Παράλληλα, αυξήθηκε το μέσο μέγεθός τους, μια μεταβολή που οι ερευνητές περιγράφουν ως βελτίωση του προφίλ των LDL σωματιδίων.
Η διαφορά ήταν μετρήσιμη: μετά τις έξι εβδομάδες, τα συνολικά LDL σωματίδια ήταν 1.137,3 nmol/L στην ομάδα της βρώμης, έναντι 1.359,3 nmol/L στην ομάδα ελέγχου. Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης σημαντική μείωση στα μικρά, στα μεσαία-μικρά και στα πολύ μικρά LDL σωματίδια. Οι συγκεκριμένες μεταβολές ήταν στατιστικά σημαντικές.
Το κριθάρι έδωσε διαφορετικά αποτελέσματα. Εκτός από τη χαμηλότερη LDL που καταγράφηκε σε σχέση με την ομάδα ελέγχου, συνδέθηκε με μείωση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 3 mmHg. Δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη επίδραση στη συστολική πίεση, ενώ οι ερευνητές κατέγραψαν και χαμηλότερα επίπεδα του δείκτη VCAM.
Οι ερευνητές αναφέρουν πως η παρούσα μελέτη παρέχει πρόσθετα στοιχεία ότι τα προϊόντα ολικής αλέσεως που περιέχουν βρώμη και κριθάρι μπορούν να επηρεάσουν ευνοϊκά επιλεγμένους δείκτες κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένης της LDL χοληστερόλης, των αθηρογόνων σωματιδίων λιποπρωτεϊνών, των βιοδεικτών που σχετίζονται με τη φλεγμονή και της αρτηριακής πίεσης σε ενήλικες με χαμηλό κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα. Αυτά τα ευρήματα συνάδουν με τις τρέχουσες διατροφικές συστάσεις για την αύξηση της πρόσληψης ολικής αλέσεως ως μέρος ενός υγιεινού για την καρδιά διατροφικού προτύπου. Η ενσωμάτωση μιας ποικιλίας δημητριακών ολικής αλέσεως, συμπεριλαμβανομένης της βρώμης και του κριθαριού, μπορεί να προσφέρει συμπληρωματικά οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, απαιτούνται μεγαλύτερες και μακροπρόθεσμες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές για να επιβεβαιωθούν αυτές οι επιδράσεις και να προσδιοριστεί ο αντίκτυπός τους στον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
