Σε άμεση ανάκληση καπνιστής πέστροφας προχώρησε η Lidl Schweiz, έπειτα από ανίχνευση Listeria monocytogenes στο προϊόν ιδιωτικής ετικέτας Nautica Forellenfilets geräuchert – Natur (δείτε παρακάτω φωτογραφία). Οι ελβετικές αρχές καλούν τους καταναλωτές να μην το καταναλώσουν, ενώ η υπόθεση αποδεικνύεται ευρύτερη, καθώς το ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης RASFF καταγράφει διανομή της ίδιας υπόθεσης και σε Βέλγιο και Γερμανία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση Knorr: Ευρωπαϊκό Alert στο RASFF – Σοβαρός ο κίνδυνος από βιομηχανικό λάθος του ενός λεπτού
Η λιστερίωση που προκαλείται από τη Listeria monocytogenes, μπορεί να είναι σχετικά σπάνια, συγκαταλέγεται όμως στις σοβαρότερες τροφιμογενείς λοιμώξεις. Σύμφωνα με την τελευταία κοινή έκθεση της EFSA και του ECDC, το 2024 η Listeria monocytogenes παρουσίασε το υψηλότερο ποσοστό νοσηλειών και θανάτων μεταξύ των τροφιμογενών λοιμώξεων που καταγράφηκαν στην ΕΕ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός RASFF για δημοφιλείς γρανίτες – Σοβαρός ο κίνδυνος λόγω υψηλής περιεκτικότητας σε γλυκερόλη (φωτογραφία)
Η δημόσια προειδοποίηση εκδόθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Ελβετίας (OSAV/BLV), με τη Lidl Schweiz να αποσύρει άμεσα το προϊόν από την αγορά και να ξεκινά διαδικασία ανάκλησης.
Το προϊόν που αφορά η ανάκληση είναι:
- Προϊόν: Καπνιστά φιλέτα πέστροφας – Nature (Forellenfilets geräuchert – Natur)
- Μάρκα: Nautica
- Συσκευασία: 125 g
- Ημερομηνία ανάλωσης: 13.09.2026
- Σημεία πώλησης: Lidl Schweiz AG
Η υπόθεση συνδέεται με την ευρωπαϊκή κοινοποίηση, η οποία εκδόθηκε από τη Δανία στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 και έχει χαρακτηριστεί ως Alert notification με αξιολόγηση κινδύνου «σοβαρού κινδύνου». Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος, η Δανία είναι η χώρα προέλευσης της καπνιστής πέστροφας, ενώ το προϊόν διανεμήθηκε σε Βέλγιο, Γερμανία και Ελβετία. Η μόλυνση εντοπίστηκε στο πλαίσιο αυτοελέγχου της επιχείρησης. Εργαστηριακή ανάλυση στις 26 Αυγούστου 2026 επιβεβαίωσε την παρουσία Listeria monocytogenes σε δείγμα καπνιστής πέστροφας, με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθεί το ευρωπαϊκό δίκτυο έγκαιρης προειδοποίησης.
Το RASFF δείχνει ότι οι αρχές έχουν ήδη λάβει διαφορετικά μέτρα ανά χώρα. Στο Βέλγιο καταγράφεται ανάκληση από τους καταναλωτές (Recall from consumer), ενώ στη Δανία πραγματοποιήθηκε απόσυρση του προϊόντος από τους παραλήπτες της εφοδιαστικής αλυσίδας. Στη Γερμανία οι αρχές της Βάδης-Βυρτεμβέργης κατέγραψαν στις 7 Σεπτεμβρίου τα αποτελέσματα των ερευνών τους στο πλαίσιο της ίδιας κοινοποίησης.
Παρότι η διασυνοριακή διανομή έχει επιβεβαιωθεί, τα δημόσια στοιχεία του RASFF δεν αποκαλύπτουν τις εμπορικές ονομασίες ή τους αριθμούς παρτίδας των προϊόντων που κυκλοφόρησαν σε κάθε αγορά. Επομένως, δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιωθεί ότι το προϊόν που διατέθηκε σε Βέλγιο και Γερμανία κυκλοφόρησε επίσης με τη μάρκα Nautica ή με την ίδια ημερομηνία ανάλωσης. Η Listeria monocytogenes μπορεί να προκαλέσει λιστερίωση, μια λοίμωξη που συχνά είναι ήπια σε υγιή άτομα, αλλά μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο για εγκύους, νεογνά, ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Για τον λόγο αυτό, οι ελβετικές αρχές συνιστούν σε όσους έχουν αγοράσει το συγκεκριμένο προϊόν να μην το καταναλώσουν και να το επιστρέψουν στη Lidl για επιστροφή χρημάτων.
Η Listeria monocytogenes αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση για τη βιομηχανία τροφίμων λόγω της ικανότητάς της να παραμένει για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο περιβάλλον παραγωγής, ακόμη και όταν εφαρμόζονται διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης. Ανασκόπηση των Carpentier και Cerf στο International Journal of Food Microbiology εξέτασε τους μηχανισμούς που ευνοούν αυτή την επιμονή, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων τον ρόλο της προσκόλλησης σε επιφάνειες, του σχηματισμού βιοϋμενίων (biofilms), της αντοχής σε περιβαλλοντικές καταπονήσεις και, κυρίως, την ύπαρξη δυσπρόσιτων «harborage sites» σε εξοπλισμό και εγκαταστάσεις, όπου το βακτήριο μπορεί να εγκατασταθεί και να επιβιώσει. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη βιομηχανία ψαριών: μελέτη σε δύο μονάδες παραγωγής καπνιστού σολομού στη Δανία, στην οποία εξετάστηκαν 3.585 δείγματα, εντόπισε σε μία από τις εγκαταστάσεις τον ίδιο γενετικό τύπο L. monocytogenes επί τέσσερα χρόνια. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι είχε εγκατασταθεί μόνιμη μικροχλωρίδα εντός της μονάδας, η οποία δεν εξαλείφθηκε από τις συνήθεις διαδικασίες υγιεινής, ενώ η επιμόλυνση του τελικού προϊόντος συνδεόταν κυρίως με το περιβάλλον και τον εξοπλισμό επεξεργασίας.
Αντίστοιχο κίνδυνο έχει καταδείξει η επιστημονική βιβλιογραφία τόσο για τον καπνιστό σολομό όσο και για την καπνιστή πέστροφα. Σε έρευνα 40 μονάδων παραγωγής καπνιστού σολομού, L. monocytogenes ανιχνεύθηκε στο προϊόν σε 13 από τις 40 εγκαταστάσεις (33%) και σε δείγματα από αποχετεύσεις σε 25 από τις 40 (63%), αναδεικνύοντας τη σημασία του περιβάλλοντος παραγωγής ως πιθανής δεξαμενής του παθογόνου. Σε άλλη μελέτη, ειδικά σε μονάδα παραγωγής κρύα καπνιστής ιριδίζουσας πέστροφας, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η παρουσία του βακτηρίου στην πρώτη ύλη ήταν χαμηλή, αλλά η επιμόλυνση αυξανόταν κατά την επεξεργασία. Στελέχη που βρέθηκαν στο τελικό προϊόν συνδέθηκαν με εκείνα που είχαν εντοπιστεί στα στάδια της άλμης και του τεμαχισμού, υποδεικνύοντας ότι κρίσιμη πηγή κινδύνου μπορεί να είναι η διασταυρούμενη επιμόλυνση μέσα στη μονάδα παραγωγής και όχι μόνο το ίδιο το ωμό ψάρι.
Χαρακτηριστική της ικανότητας της Listeria monocytogenes να εγκαθίσταται στον εξοπλισμό παραγωγής είναι μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 στο International Journal of Food Microbiology και αφορούσε μονάδα παραγωγής σολομού στη Νορβηγία, που είχε συνδεθεί με δύο επιδημίες λιστερίωσης. Οι ερευνητές εντόπισαν ως βασική πηγή επιμόλυνσης τη μηχανή αποφλοίωσης, όπου το στέλεχος L. monocytogenes ST121 επέμενε σε δύο μεταφορικούς ιμάντες και έναν κύλινδρο. Παρά τον εντατικό καθαρισμό και την απολύμανση, την εφαρμογή υπεροξειδίου του υδρογόνου στον χώρο και θερμικές επεξεργασίες τμημάτων της μηχανής έως τους 80°C για 66 ώρες, η επιμόλυνση επανεμφανιζόταν. Μετά την αντικατάσταση της μηχανής και την ενίσχυση των μέτρων υγιεινής, δεν ανιχνεύθηκε Listeria σε 34 δείγματα σολομού, ενώ κατά τους επόμενους οκτώ μήνες κανένα από τα 220 δείγματα τελικού προϊόντος δεν ήταν θετικό.
Πηγές
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41494419
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC90996/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21276634/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11375167/
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
