Η επιλογή του ελαιολάδου μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για την υγεία του εγκεφάλου από όσο υποδηλώνει η απλή αναφορά στην κατανάλωση «ελαιολάδου». Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη που εξέτασε διαφορετικούς τύπους ελαιολάδου και τη σχέση τους με τις αλλαγές στη γνωστική λειτουργία και το εντερικό μικροβίωμα σε μεγαλύτερους ενήλικες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται σαμπουάν που πωλείται και στην Ελλάδα λόγω βακτηριακής μόλυνσης (φωτογραφία)
Η έρευνα, με επικεφαλής τους Jiaqi Ni, Stephanie K. Nishi, Nancy Babio και Jordi Salas-Salvadó από το Universitat Rovira i Virgili, δημοσιεύθηκε το 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Microbiome. Οι ερευνητές παρακολούθησαν για δύο χρόνια 656 άτομα ηλικίας 55 έως 75 ετών, τα οποία συμμετείχαν στη μεγαλύτερη ισπανική μελέτη PREDIMED-Plus. Οι συμμετέχοντες είχαν υπέρβαρο ή παχυσαρκία σε συνδυασμό με μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξημένο σάκχαρο και αυξημένο σωματικό λίπος. Κανένας δεν είχε άνοια ή σημαντική γνωστική διαταραχή κατά την έναρξη της μελέτης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαϊντανός: Πότε το δημοφιλές μυρωδικό μπορεί να γίνει επικίνδυνο για το ήπαρ και τους νεφρούς;
Κατά την έναρξη της έρευνας οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν λεπτομερή ερωτηματολόγια σχετικά με τη διατροφή τους, ενώ παράλληλα δόθηκαν δείγματα κοπράνων για την ανάλυση της σύνθεσης του εντερικού μικροβιώματος. Υποβλήθηκαν επίσης σε σειρά γνωστικών δοκιμασιών που αξιολογούσαν μεταξύ άλλων τη μνήμη, την προσοχή, τη γλώσσα, τον σχεδιασμό και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Οι ίδιες γνωστικές αξιολογήσεις επαναλήφθηκαν δύο χρόνια αργότερα.
Τι έδειξε η σύγκριση των διαφορετικών ελαιολάδων
Το βασικό εύρημα ήταν ότι η υψηλότερη κατανάλωση παρθένου ελαιολάδου συνδέθηκε με ευνοϊκότερες αλλαγές στη γνωστική λειτουργία κατά τη διάρκεια της διετούς παρακολούθησης. Αντίθετα, η μεγαλύτερη κατανάλωση αυτού που οι ερευνητές χαρακτήρισαν «κοινό ελαιόλαδο» συσχετίστηκε με ταχύτερη γνωστική έκπτωση, με την πιο σταθερή συσχέτιση να αφορά τη συνολική γνωστική επίδοση.
Στην κατηγορία του «κοινού» ελαιολάδου οι ερευνητές συμπεριέλαβαν το εξευγενισμένο ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο. Η διάκριση αυτή έχει σημασία, καθώς το παρθένο ελαιόλαδο παράγεται αποκλειστικά με μηχανικές μεθόδους, διατηρώντας περισσότερες φυσικές φυτικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων αντιοξειδωτικές και ενώσεις που σχετίζονται με αντιφλεγμονώδη δράση. Η διαδικασία εξευγενισμού, αντίθετα, απομακρύνει μεγάλο μέρος αυτών των συστατικών.
Ο πιθανός ρόλος του εντέρου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εντερικό μικροβίωμα. Οι άνθρωποι που κατανάλωναν περισσότερο παρθένο ελαιόλαδο είχαν μεγαλύτερη ποικιλομορφία των βακτηρίων του εντέρου, ενώ η υψηλότερη κατανάλωση «κοινού» ελαιολάδου συνδέθηκε με χαμηλότερη μικροβιακή ποικιλομορφία.
Οι ερευνητές εξέτασαν στη συνέχεια εάν συγκεκριμένα βακτήρια μπορεί να εξηγούν ένα μέρος της σχέσης ανάμεσα στην κατανάλωση παρθένου ελαιολάδου και τη γνωστική λειτουργία. Ένα βακτήριο, το Adlercreutzia, ξεχώρισε στην ανάλυση και εκτιμήθηκε ότι εξηγούσε περίπου το 20% της συσχέτισης μεταξύ της κατανάλωσης παρθένου ελαιολάδου και των βελτιώσεων στη γενική γνωστική λειτουργία.
Το εύρημα ενισχύει το ενδιαφέρον για τον λεγόμενο άξονα εντέρου-εγκεφάλου, δηλαδή το σύστημα αμφίδρομης επικοινωνίας μεταξύ του γαστρεντερικού συστήματος και του εγκεφάλου μέσω νευρικών, ανοσολογικών και χημικών μηχανισμών. Ωστόσο, ούτε αυτό το αποτέλεσμα αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη αλλαγή στο μικροβίωμα προκαλεί βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας.
Γιατί χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία
Υπάρχουν αρκετοί σημαντικοί περιορισμοί. Όλοι οι συμμετέχοντες ζούσαν στην Ισπανία και είχαν υπέρβαρο ή παχυσαρκία μαζί με μεταβολικό σύνδρομο, επομένως τα αποτελέσματα ενδέχεται να μην ισχύουν με τον ίδιο τρόπο για άλλους πληθυσμούς. Επιπλέον, η διατροφική πρόσληψη καταγράφηκε μέσω αυτοαναφερόμενων ερωτηματολογίων, τα οποία μπορεί να περιέχουν σφάλματα ανάκλησης.
Παράλληλα, όσοι κατανάλωναν περισσότερο «κοινό» ελαιόλαδο είχαν επίσης, σύμφωνα με τους ερευνητές, χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο και υψηλότερα ποσοστά καπνίσματος. Οι αναλύσεις προσαρμόστηκαν για αυτούς τους παράγοντες, όμως οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως η επίδραση άλλων, μη μετρημένων παραγόντων.
Ένας ακόμη περιορισμός είναι ότι οι πληροφορίες για τη διατροφή και τα δείγματα του εντερικού μικροβιώματος συλλέχθηκαν την ίδια χρονική στιγμή κατά την έναρξη της μελέτης. Αυτό καθιστά δύσκολο να καθοριστεί ποιο γεγονός προηγείται και ποιο ακολουθεί στη σχέση μεταξύ διατροφής, μικροβιώματος και γνωστικής λειτουργίας. Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης περιορισμούς της μεθόδου αλληλούχισης που χρησιμοποιήθηκε για την ταυτοποίηση των βακτηρίων σε πιο λεπτομερές επίπεδο.
Επιστημονική τεκμηρίωση:
Total and different types of olive oil consumption, gut microbiota, and cognitive function changes in older adults Authors: Jiaqi Ni, Stephanie K. Nishi, Nancy Babio, Clara Belzer, Jesús Vioque, Dolores Corella, Javier Hernando-Redondo, Josep Vidal, Isabel Moreno-Indias, Laura Compañ-Gabucio, Oscar Coltell, Montse Fitó, Estefanía Toledo, Dong D. Wang, Francisco J. Tinahones, and Jordi Salas-Salvadó
Journal: Microbiome (2026), Volume 14, Article 68 DOI: 10.1186/s40168-025-02306-4
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Καταγγελίες για «μπαγιάτικο» κοτόπουλο σε μεγάλη αλυσίδα fast food – Τι έδειξε ο έλεγχος και τι απαντά η εταιρεία
- M&S: Ανακαλούν δημοφιλές οικιακό σκεύος λόγω κινδύνου θραύσης και τραυματισμού – Τι ισχύει για την Ελλάδα (φωτογραφία)
- Ελεγκτές βρήκαν κοπριά πάνω σε πορτοκάλια – Η αυστηρή προειδοποίηση στον παραγωγό και οι σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία των καταναλωτών
- Σαρδέλες κονσέρβα: Γιατί κάποιοι περιμένουν χρόνια πριν τις ανοίξουν;
- Σύνδρομο των Κυκλάδων: Πώς τα σοκάκια φθείρουν γόνατα και ισχία – Οδηγίες προστασίας και πρόληψης
- Γυάλινες εστίες: 5 τύποι κατσαρόλας και τηγανιών που μπορούν να τις καταστρέψουν
- Μαγειρική σόδα για τις κατσαρίδες: Μπορεί πράγματι να τις σκοτώσει; Τι λένε οι ειδικοί;
- Μακαρόνια με κιμά: Το κρίσιμο βήμα στην σάλτσα ντομάτας που απογειώνει τη γεύση
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
