Ευρήματα εργαστηριακής ανάλυσης σε 50 προϊόντα μαρμελάδας φράουλα για ζάχαρη, υπερεπεξεργασία, φυτοφάρμακα και ασφάλεια τροφίμων
Η μαρμελάδα φράουλα παραμένει ένα από τα πιο δημοφιλή αλείμματα διεθνώς, με έντονη παρουσία στην καθημερινή κατανάλωση χάρη στη γλυκόξινη ισορροπία, την υφή και το χαρακτηριστικό χρώμα της. Πίσω από αυτή την οικεία εικόνα, οι σύγχρονες εργαστηριακές αναλύσεις αποκαλύπτουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στη σύσταση, στον βαθμό επεξεργασίας και στη συνολική ποιότητα των προϊόντων που κυκλοφορούν στην αγορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Ανάκληση κρέμας προσώπου από την αγορά, λόγω υπέρβασης ορίου phenoxyethanol
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση φθηνού δημοφιλούς κατεψυγμένου ψαριού – Το μισό ήταν… νερό! Δείτε φωτογραφία
Σύμφωνα με εκτεταμένες εργαστηριακές αναλύσεις που πραγματοποίησε το Que Choisir σε 25 μαρμελάδες και παρασκευές φράουλας, τα σοβαρότερα αρνητικά ευρήματα αφορούν τα προϊόντα που φέρουν την ένδειξη «χωρίς προσθήκη ζάχαρης». Παρότι εμφανίζουν μειωμένη ενεργειακή αξία και χαμηλότερη περιεκτικότητα σε σάκχαρα, το αποτέλεσμα αυτό επιτυγχάνεται μέσω αντικατάστασης της ζάχαρης με συνθετικά γλυκαντικά και μεγάλες ποσότητες προστιθέμενων φυτικών ινών. Η πρακτική αυτή μετατρέπει ένα παραδοσιακά απλό τρόφιμο σε υπερεπεξεργασμένο προϊόν. Οι φυτικές ίνες που χρησιμοποιούνται δεν προέρχονται αποκλειστικά από το φρούτο και η συμβολή τους στην υγεία δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς από τις αρμόδιες αρχές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια πολύ γνωστή σοκολάτα «κέρδισε» την πρώτη θέση (και με διαφορά) για τη «Μειωμένη Συσκευασία της Χρονιάς 2025»;
Σε ορισμένα δείγματα ανιχνεύθηκαν γλυκαντικές ύλες όπως η σουκραλόζη και η μαλτιτόλη. Η σουκραλόζη, συνθετικό γλυκαντικό υψηλής έντασης, έχει συνδεθεί σε επιστημονικές αξιολογήσεις με διαταραχές της εντερικής μικροχλωρίδας και του μεταβολισμού, ενώ εξετάζεται και για πιθανές μακροχρόνιες επιπτώσεις. Η μαλτιτόλη, αν και χαμηλότερης θερμιδικής αξίας από τη ζάχαρη, μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις σε αυξημένη κατανάλωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικό μέλι: Τι αποκαλύπτει εκτενής εργαστηριακή ανάλυση του ΕΚΠΑ σε 282 δείγματα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμα σε DECATHLON, COSMOS SPORΤ, MANGO ΚΑΙ ALE για παραβάσεις των κανόνων ΔΙΕΠΥΥ
Σημαντικό πρόβλημα εντοπίστηκε και στη σήμανση. Σε προϊόν με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε διαλυτές φυτικές ίνες, η φύση των ινών δεν προσδιοριζόταν επαρκώς στην ετικέτα. Παράλληλα, οι αναλύσεις του Que Choisir έδειξαν απόκλιση μεταξύ της δηλωμένης και της πραγματικής περιεκτικότητας σε σάκχαρα. Σε δύο διαφορετικές παρτίδες, η μετρηθείσα ποσότητα σακχάρων ήταν αισθητά υψηλότερη από αυτή που αναγραφόταν στη συσκευασία, υπερβαίνοντας τα επιτρεπτά όρια ανοχής. Δεδομένου ότι οι φράουλες αποδίδουν φυσικά περιορισμένα σάκχαρα, το επιπλέον φορτίο αποδίδεται στα προστιθέμενα συστατικά. Συνολικά, τα αρνητικά ευρήματα των αναλύσεων του Que Choisir σχετίζονται με τον αυξημένο βαθμό επεξεργασίας, τη χρήση γλυκαντικών, την προσθήκη τεχνολογικών ινών και την ελλιπή διαφάνεια στη σήμανση, παρά τη φαινομενικά καλή διατροφική βαθμολογία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διακοπές ρεύματος: Πόση ώρα αντέχουν τα τρόφιμα που συνήθως έχουμε στο ψυγείο μας χωρίς να αλλοιωθούν; (πίνακας)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσα ωμέγα-3 χρειάζεστε πραγματικά καθημερινά για την καρδιά και τον εγκέφαλο;
Στα θετικά στοιχεία των ίδιων αναλύσεων καταγράφεται η ουσιαστική μείωση της ζάχαρης σε σύγκριση με τις κλασικές μαρμελάδες. Η μείωση αυτή οδηγεί σε χαμηλότερη ενεργειακή αξία και καλύτερη βαθμολογία Nutri-Score, βάσει του νέου αλγορίθμου. Οι εργαστηριακές μετρήσεις επιβεβαίωσαν επίσης την αυξημένη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, γεγονός που βελτιώνει το διατροφικό προφίλ σε επίπεδο αριθμητικών δεικτών. Επιπλέον, η περιορισμένη χρήση ζάχαρης συνεπάγεται χαμηλότερο γλυκαιμικό φορτίο ανά μερίδα σε σχέση με τις παραδοσιακές συνταγές.
Παράλληλα με τα ευρήματα του Que Choisir, αντίστοιχες ανησυχίες προκύπτουν και από τις εργαστηριακές αναλύσεις του Öko-Test στη Γερμανία, όπως έχει αποκαλύψει το Cibum. Σε έλεγχο 25 αλειμμάτων φρούτων με γεύση φράουλα, συμπεριλαμβανομένων βιολογικών προϊόντων, μόνο οκτώ έλαβαν τις υψηλότερες βαθμολογίες. Το βασικό πρόβλημα εντοπίστηκε στα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Οι φράουλες καταγράφονται σταθερά ως το φρούτο με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, και σε ορισμένα προϊόντα ανιχνεύθηκαν πολλαπλά υπολείμματα, όπως κυπροδινίλη, φλουδιοξονίλη και προϊόντα διάσπασης της καπτάνης, ουσίας που έχει χαρακτηριστεί ύποπτη για καρκινογόνο δράση. Αν και τα επίπεδα δεν θεωρούνται οξείας τοξικότητας, η αλληλεπίδραση πολλαπλών ιχνών φυτοφαρμάκων δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς, με ορισμένες μελέτες να συνδέουν τέτοιες εκθέσεις με νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Επιπλέον, περίπου το ένα τρίτο των μαρμελάδων που εξετάστηκαν από το Öko-Test περιείχε υπερβολικά υψηλά επίπεδα ζάχαρης, με ορισμένες να ξεπερνούν τα 12,5 γραμμάρια ανά μερίδα 30 γραμμαρίων. Σε μερικά προϊόντα ανιχνεύθηκαν επίσης αυξημένα επίπεδα δισφαινόλης Α, ουσίας με ορμονική δράση και αποδεδειγμένη τοξικότητα για την αναπαραγωγή. Η επιμόλυνση αποδίδεται κυρίως σε υλικά συσκευασίας, όπως επιστρώσεις καπακιών ή επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με το τρόφιμο κατά τη συγκομιδή και την επεξεργασία. Από τα τέλη του 2024, η χρήση της συγκεκριμένης ουσίας σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα απαγορεύεται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αισθητηριακές αξιολογήσεις ανέδειξαν επίσης διαφορές ποιότητας, με ορισμένα προϊόντα να παρουσιάζουν έντονες νότες μαγειρέματος, μειωμένο άρωμα, υπερβολικά πηχτή υφή και λιγότερο καθαρή γεύση, στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τη θερμική επεξεργασία και τη χρήση τεχνολογικών συστατικών.
Σε επίπεδο διατροφικής ερμηνείας, τη θέση του έχει διατυπώσει ο Νίκος Ζορζοβίλης, BSc Dietetics – MSc Sport Nutrition , ο οποίος επισημαίνει ότι οι μαρμελάδες παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις στη θρεπτική αξία. Καθοριστικός παράγοντας είναι το ποσοστό φρούτου, καθώς όσο υψηλότερη είναι η περιεκτικότητα, τόσο αυξάνεται η πρόσληψη φυτικών ινών, βιταμινών και αντιοξειδωτικών. Η σειρά εμφάνισης των συστατικών στην ετικέτα αποκαλύπτει τη βασική δομή του προϊόντος, αφού όταν η ζάχαρη ή κάποιο σιρόπι αναγράφεται πρώτο, το άλειμμα αποτελείται κυρίως από σάκχαρα με γεύση φρούτου. Οι επιλογές που γλυκαίνονται με ερυθριτόλη ή στέβια δεν προκαλούν απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα, ενώ οι μαρμελάδες ψυγείου τείνουν να έχουν λιγότερη ζάχαρη και ηπιότερη θερμική επεξεργασία, με μικρότερη όμως διάρκεια ζωής εκτός ψύξης. Η παρουσία τεχνητών αρωμάτων, χρωστικών ή συντηρητικών αποτελεί σαφή ένδειξη αυξημένης βιομηχανικής επεξεργασίας, ενώ η απουσία τους συνδέεται με καθαρότερη σύνθεση.
