Τα λαχανικά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι μιας ισορροπημένης διατροφής, προσφέροντας βιταμίνες, φυτικές ίνες και πολυάριθμα θρεπτικά συστατικά. Ωστόσο, ορισμένα είδη, όπως το παντζάρι, το σπανάκι, η ρόκα, τα ραδίκια και τα φρέσκα μυρωδικά, έχουν την ιδιότητα να συσσωρεύουν υψηλές ποσότητες νιτρικών αλάτων. Αν και για τους υγιείς ενήλικες που ακολουθούν μια ποικίλη διατροφή η κατανάλωσή τους είναι ασφαλής, υπό συγκεκριμένες συνθήκες η ουσία αυτή μπορεί να εξελιχθεί σε απειλή για τον οργανισμό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χυμοί πορτοκάλι στα ράφια των σούπερ μάρκετ: Πολλές τοξικές ουσίες, ελάχιστη βιταμίνη C – Εργαστηριακός έλεγχος σε 20 μάρκες
Το ίδιο το νιτρικό άλας θεωρείται σχετικά αβλαβές για το ανθρώπινο σώμα. Το πρόβλημα δημιουργείται από τις ενώσεις στις οποίες μετατρέπεται. Βακτήρια, είτε στα ίδια τα τρόφιμα είτε κατά τη διαδικασία της πέψης, μπορούν να μετατρέψουν το νιτρικό άλας σε νιτρώδες. Η συγκεκριμένη χημική ένωση δεσμεύεται στην αιμοσφαιρίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων, σχηματίζοντας μεθαιμοσφαιρίνη. Αποτέλεσμα αυτής της μετατροπής είναι η απώλεια της ικανότητας του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα – Οχήματα Ford: Ανάκληση δύο μοντέλων λόγω κινδύνου πυρκαγιάς από διαρροή καυσίμου
Τη σοβαρότητα που μπορεί να λάβει αυτός ο μηχανισμός υπογραμμίζει μια σπάνια ιατρική περίπτωση που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Emergency Medicine. Ένας άνδρας 82 ετών παρουσίασε δηλητηρίαση όταν, στην προσπάθειά του να ενισχύσει την υγεία του, κατανάλωνε επί εβδομάδες σχεδόν τρία κιλά παντζάρια την εβδομάδα, ενώ παράλληλα έπινε το νερό στο οποίο τα έβραζε. Η κατάσταση επιβαρύνθηκε καθώς λάμβανε ταυτόχρονα φαρμακευτική αγωγή με νιτρικά για καρδιακά προβλήματα. Ο ασθενής μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με χαμηλή πίεση και γκριζωπή όψη δέρματος μετά από λιποθυμικό επεισόδιο. Η οξυγονοθεραπεία δεν απέδιδε καρπούς και η βελτίωση ήρθε μόνο μετά τη χορήγηση φαρμάκου που αποκατέστησε την αιμοσφαιρίνη στην αρχική της μορφή.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι το περιστατικό αυτό δεν υποδηλώνει κίνδυνο από τη συνηθισμένη κατανάλωση παντζαριών, καθώς προήλθε από έναν συνδυασμό εξαιρετικά ακραίων παραγόντων. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αξιολόγησης Κινδύνων της Γερμανίας (BfR), η μέση πρόσληψη νιτρικών μέσω των τροφίμων συνεπάγεται χαμηλή πιθανότητα βλάβης για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Εντούτοις, μια πολύ μονομερής διατροφή με μεγάλες ποσότητες λαχανικών πλούσιων σε νιτρικά μπορεί να αυξήσει την επιβάρυνση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα βρέφη και τα μικρά παιδιά. Τα μωρά κάτω των πέντε μηνών δεν διαθέτουν ακόμη τους κατάλληλους μηχανισμούς για την επαναφορά της μεθαιμοσφαιρίνης σε κανονική αιμοσφαιρίνη, γεγονός που ιστορικά έχει οδηγήσει σε θανατηφόρα περιστατικά μεθαιμοσφαιριναιμίας, κυρίως λόγω χρήσης νερού από μολυσμένα πηγάδια.
Η παρουσία νιτρικών στα φυτά επηρεάζεται από τις συνθήκες καλλιέργειας. Πρόκειται για άζωτο που υπάρχει φυσικά στο έδαφος αλλά προστίθεται και μέσω λιπασμάτων. Η ηλιοφάνεια παίζει καθοριστικό ρόλο: όσο λιγότερο φως και χαμηλότερη θερμοκρασία επικρατούν, όπως συμβαίνει τον χειμώνα στα θερμοκήπια, τόσο λιγότερο διασπάται το νιτρικό άλας που απορροφά το φυτό. Αντίθετα, τα λαχανικά θερμοκηπίου περιέχουν συνήθως περισσότερα νιτρικά σε σύγκριση με αυτά της υπαίθρου.
Επιπλέον, η μετατροπή του νιτρικού σε νιτρώδες άλας στα τρόφιμα ευνοείται όταν μαγειρεμένα λαχανικά, όπως το σπανάκι, κρυώνουν πολύ αργά ή παραμένουν ζεστά για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν ξαναζεσταθούν, καθώς και κατά τη διάρκεια ακατάλληλης μεταφοράς ή αποθήκευσης.
Πέρα από τον οξύ κίνδυνο έλλειψης οξυγόνου, η BfR επισημαίνει και μια μακροπρόθεσμη απειλή. Από τα νιτρώδη άλατα μπορούν να σχηματιστούν Ν-νιτροζοενώσεις, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν αποδειχθεί καρκινογόνες σε δοκιμές με ζώα. Μια πρόσφατη μελέτη του Φόρουμ Οικολογικής και Κοινωνικής Οικονομίας της Αγοράς (FÖS) για λογαριασμό της Greenpeace υπολόγισε ότι το κόστος υγείας στη Γερμανία από τη χρήση νιτρικών στη γεωργία, όπως για τη θεραπεία του καρκίνου του παχέος εντέρου, ανέρχεται σε περίπου 140 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Για τον περιορισμό των κινδύνων, οι αρμόδιες αρχές προτείνουν την αγορά εποχικών λαχανικών υπαίθρου, την ταχεία ψύξη των υπολειμμάτων φαγητού στο ψυγείο και την αποφυγή διατήρησης των φαγητών σε υψηλή θερμοκρασία για ώρα. Παράλληλα, συνιστάται στα βρέφη κάτω των πέντε μηνών να μην δίνονται επιβαρυμένα λαχανικά όπως το σπανάκι και το παντζάρι στην σπιτική παρασκευή τροφών.
Παρά τους προβληματισμούς, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι δεν πρέπει να βγουν λανθασμένα συμπεράσματα. Τα οφέλη των φρέσκων φρούτων και λαχανικών για την υγεία είναι ανεκτίμητα και η BfR ξεκαθαρίζει ότι δεν συνιστά σε καμία περίπτωση τη γενική μείωση της κατανάλωσής τους, αλλά την υιοθέτηση μιας ποικίλης διατροφής και τη βελτίωση των καλλιεργητικών πρακτικών.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Αθήνα: Πρόστιμα σε δύο μίνι μάρκετ για ληγμένα τρόφιμα
- Σέρβιραν κουλουράκια με καθαριστικό φούρνου σε σχολική εκδήλωση – Αγωγή 1 εκατομμυρίου κατά του σχολείου
- Ιός Shamonda: Το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα στην Ευρώπη – Κινδυνεύουν οι καταναλωτές από το κρέας και το γάλα;
- Quaker: Έκρηξη στη μεγαλύτερη μονάδα άλεσης και επεξεργασίας βρώμης στον κόσμο (φωτογραφίες και βίντεο)
- Πτηνοτροφείο αναγκάστηκε να θανατώσει 1 εκατομμύριο κοτόπουλα λόγω της γρίπης των πτηνών
- Ωμό κοτόπουλο: Ο ασφαλέστερος τρόπος αποθήκευσης, σύμφωνα με τους ειδικούς ασφάλειας τροφίμων
- Πώς επηρεάζει το φαγητό πριν τον ύπνο τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα
- Πρόστιμο στην HENKEL για πασίγνωστο σαμπουάν
- Ζυμαρικά: Το απροσδόκητο συστατικό που πρέπει να προσθέσετε στο νερό για να μην κολλήσουν και να έχουν υπέροχη γεύση
