Μια νέα πανελλαδική μελέτη αποκαλύπτει πώς η αισθητηριακή επεξεργασία διαμορφώνει την καθημερινότητα του παιδιού και γιατί οι δυσκολίες τείνουν να μειώνονται με την πάροδο του χρόνου
Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας, γνωστή διεθνώς ως ΔΕΠΥ, αποτελεί μία από τις πιο συχνές νευροαναπτυξιακές διαταραχές που εμφανίζονται στην παιδική ηλικία και συχνά συνεχίζονται μέχρι την ενηλικίωση. Τα κύρια χαρακτηριστικά της περιλαμβάνουν τη δυσκολία στη διατήρηση της προσοχής, την αυξημένη κινητική δραστηριότητα και την παρορμητικότητα σε βαθμό που επηρεάζει τη λειτουργικότητα του ατόμου σε διάφορα περιβάλλοντα, όπως το σχολείο, το σπίτι ή τις κοινωνικές σχέσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσιμο νερό: Η προέλευση του μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εκδήλωσης νόσου του Πάρκινσον έως και 62% – Αποκαλυπτική έρευνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Ευρωπαϊκός συναγερμός για «premium» δημοφιλές προϊόν ιδιωτικής ετικέτας
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, η ΔΕΠΥ δεν οφείλεται σε έλλειψη πειθαρχίας ή κακή ανατροφή, αλλά σε διαφορές στη δομή και τη λειτουργία ορισμένων περιοχών του εγκεφάλου που ελέγχουν την προσοχή και την αυτορρύθμιση. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ μπορεί να δυσκολεύονται να οργανώσουν τις εργασίες τους, να ακολουθήσουν οδηγίες ή να παραμείνουν καθισμένα για πολλή ώρα, ενώ συχνά δρουν χωρίς να σκέφτονται τις συνέπειες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ληγμένο και μουχλιασμένο ψωμί στα ράφια καταστήματος τροφίμων – Το εντόπισαν κρατικοί ελεγκτές (φωτογραφίες)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα: Τα πιο επιβαρυμένα τρόφιμα με χημικούς επιμολυντές – Τι δείχνουν τα νέα στοιχεία της ANSES
Μια λιγότερο γνωστή αλλά εξίσου σημαντική πτυχή της ΔΕΠΥ είναι ο τρόπος με τον οποίο το άτομο επεξεργάζεται τα αισθητηριακά ερεθίσματα, όπως τους ήχους, το φως ή την αφή. Αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί μπορεί να βιώνει τους ήχους της τάξης ως ιδιαίτερα έντονους ή να χρειάζεται συνεχή κίνηση για να μπορέσει το σώμα του να «αισθανθεί» πού βρίσκεται στον χώρο. Η κατανόηση αυτής της αισθητηριακής επεξεργασίας είναι κρίσιμη, καθώς επηρεάζει άμεσα τη συμπεριφορά, τη μάθηση και την κοινωνική προσαρμογή του παιδιού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πιπίλες NUK λόγω κινδύνου πνιγμού – Η εταιρεία επικαλείται «πιθανή αλλοίωση των προϊόντων από τρίτους»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα επιλέξετε το πιο υγιεινό τυρί cottage
Η επιστημονική βιβλιογραφία περιγράφει τέσσερα βασικά πρότυπα αισθητηριακής επεξεργασίας. Ορισμένα παιδιά αναζητούν έντονα αισθητηριακά ερεθίσματα (sensory seeking), άλλα προσπαθούν να τα αποφεύγουν (sensory avoiding), κάποια εμφανίζουν ιδιαίτερη ευαισθησία στα ερεθίσματα (sensory sensitivity), ενώ άλλα δυσκολεύονται να τα αντιληφθούν εύκολα και χρειάζονται πιο έντονη διέγερση για να ανταποκριθούν (low registration). Τα διαφορετικά αυτά προφίλ μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη συμπεριφορά και την καθημερινή λειτουργικότητα ενός παιδιού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρεκόρ επικίνδυνων προϊόντων στην ΕΕ – Οι κατηγορίες με τις περισσότερες ειδοποιήσεις στο Safety Gate
Πρόσφατη πανελλαδική μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Children, και διεξήχθη από επιστήμονες του ΕΚΠΑ, του Χαροκόπειου, του Νοσοκομείου Παίδων «Η Αγία Σοφία» και του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, εξέτασε την προσαρμογή του εργαλείου Sensory Profile 2 Short Form στην Ελλάδα προσφέροντας σημαντικά δεδομένα που βοηθούν τους γονείς και τους ειδικούς να κατανοήσουν καλύτερα το αισθητηριακό προφίλ των παιδιών. Ο βασικός στόχος της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο το συγκεκριμένο εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί αξιόπιστα στον ελληνικό πληθυσμό για την αξιολόγηση της αισθητηριακής επεξεργασίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση δημοφιλούς παιχνιδιού PAW PATROL λόγω ανίχνευσης καρκινογόνου αμιάντου – Πωλείται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπλόκο σε εισαγόμενο τσάι με εντομοκτόνο στα Ελληνικά σύνορα – Η χώρα μας ενημέρωσε την Ευρώπη μέσω RASFF
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 350 παιδιών και εφήβων ηλικίας 3 έως 14 ετών από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Οι πληροφορίες συλλέχθηκαν μέσω ερωτηματολογίων που συμπλήρωσαν οι γονείς, γεγονός που επιτρέπει την καταγραφή της καθημερινής συμπεριφοράς των παιδιών σε φυσικά περιβάλλοντα όπως το σπίτι και το σχολείο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσο «κρατάει» το μαγειρεμένο κοτόπουλο στο ψυγείο, σύμφωνα με τους ειδικούς;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λήγει το αλεύρι;
Ένα από τα ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι ότι οι αισθητηριακές δυσκολίες τείνουν να εμφανίζονται πιο έντονα στις μικρότερες ηλικίες και να μειώνονται σταδιακά καθώς το παιδί μεγαλώνει. Η τάση αυτή πιθανόν σχετίζεται με τη φυσική ωρίμανση του νευρικού συστήματος, η οποία βοηθά τα παιδιά να ρυθμίζουν καλύτερα τα ερεθίσματα που δέχονται από το περιβάλλον τους.
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στις αισθητηριακές αντιδράσεις και τα προβλήματα συμπεριφοράς. Παιδιά που εμφάνιζαν μεγαλύτερες δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία παρουσίαζαν συχνότερα άγχος, δυσκολίες προσοχής ή έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει ότι ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τα ερεθίσματα μπορεί να επηρεάζει άμεσα τη συμπεριφορά και τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα εγκύκλιος στα σχολεία: Τοξικό και επικίνδυνο το φυτό πικροδάφνη στα προαύλια
Στατιστικά στοιχεία που προέκυψαν ειδικά για τον ελληνικό πληθυσμό αναδεικνύουν ορισμένες κοινωνικές τάσεις. Τα αγόρια φαίνεται να εμφανίζουν συχνότερα δυσκολίες αισθητηριακής επεξεργασίας σε σχέση με τα κορίτσια, ενώ τα μοναχοπαίδια εμφάνισαν υψηλότερες βαθμολογίες στις δυσκολίες αυτές. Επιπλέον, τα παιδιά μικρότερης ηλικίας παρουσίασαν περισσότερες αισθητηριακές δυσκολίες σε σχέση με τα μεγαλύτερα παιδιά.
Η έρευνα έδειξε επίσης ότι οι πατέρες τείνουν να αξιολογούν πιο αυστηρά τις συμπεριφορές αυτές σε σχέση με τις μητέρες, αναφέροντας συχνότερα μεγαλύτερες δυσκολίες. Παράλληλα, παράγοντες όπως το μορφωτικό επίπεδο των γονέων και η οικογενειακή κατάσταση φάνηκε να σχετίζονται με τις βαθμολογίες που δόθηκαν για τα παιδιά.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ελληνική έκδοση του εργαλείου παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση των αισθητηριακών προτύπων των παιδιών. Παράλληλα, η μελέτη καθόρισε για πρώτη φορά όρια βαθμολόγησης προσαρμοσμένα στον ελληνικό πληθυσμό, κάτι που βοηθά τους επαγγελματίες υγείας να ερμηνεύουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα αποτελέσματα.
Για έναν γονέα παιδιού με ΔΕΠΥ, η μελέτη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί καθιερώνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα αξιόπιστο εργαλείο αξιολόγησης της αισθητηριακής επεξεργασίας. Το εργαλείο αυτό δεν χρησιμοποιείται για να καταλήξει σε διάγνωση, αλλά λειτουργεί ως μέσο αρχικής αξιολόγησης που βοηθά τους ειδικούς να εντοπίσουν παιδιά που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση ή υποστήριξη.
Η έγκαιρη αναγνώριση του αισθητηριακού προφίλ ενός παιδιού μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας πιο ήρεμης και λειτουργικής καθημερινότητας. Αν γνωρίζουμε, για παράδειγμα, ότι ένα παιδί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στους ήχους, μπορούμε να προσαρμόσουμε το περιβάλλον μελέτης του αντί να θεωρήσουμε ότι απλώς «δεν θέλει να διαβάσει». Η κατανόηση ότι αυτές οι συμπεριφορές έχουν συχνά βιολογική βάση μπορεί να μειώσει την ένταση μέσα στην οικογένεια και να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές μορφές υποστήριξης.
