Ένα λάθος που μπορεί να φαίνεται ασήμαντο κατά τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης είναι ικανό να αλλάξει αισθητά την ένδειξη του πιεσόμετρου. Τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη σε 133 ενήλικες έδειξε ότι όταν το χέρι δεν στηρίζεται και παραμένει κρεμασμένο στο πλάι του σώματος, η συστολική αρτηριακή πίεση καταγράφεται κατά μέσο όρο 6,5 mmHg υψηλότερη σε σχέση με τη μέτρηση που γίνεται με το χέρι σωστά στηριγμένο σε επιφάνεια και την περιχειρίδα στο ύψος της καρδιάς. Όταν το χέρι ακουμπά πάνω στον μηρό, η συστολική πίεση καταγράφεται επίσης υψηλότερη, κατά 3,9 mmHg, ενώ η διαστολική αυξάνεται κατά 4,0 mmHg. Η διαφορά με το χέρι κρεμασμένο στο πλάι ήταν 4,4 mmHg για τη διαστολική πίεση. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τέτοιες αποκλίσεις μπορούν να οδηγήσουν σε υπερεκτίμηση της αρτηριακής πίεσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε λανθασμένη διάγνωση ή υπερθεραπεία της υπέρτασης.
Οι τρεις διαφορετικές θέσεις που συγκρίθηκαν
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο Βαλτιμόρη των ΗΠΑ και συμμετείχαν 133 ενήλικες ηλικίας 18 έως 80 ετών, με μέση ηλικία τα 57 έτη. Οι 70 ήταν γυναίκες και οι 63 άνδρες. Περίπου το 59% λάμβανε αντιυπερτασική αγωγή, ενώ το 33% είχε ιστορικό υπέρτασης ή εμφράγματος του μυοκαρδίου. Το 41% είχε δείκτη μάζας σώματος τουλάχιστον 30, επομένως στο δείγμα υπήρχε σημαντική παρουσία ατόμων με παχυσαρκία.
Οι ερευνητές δεν συνέκριναν απλώς δύο τυχαίες μετρήσεις. Κάθε συμμετέχων έκανε 12 μετρήσεις αρτηριακής πίεσης, οργανωμένες σε τέσσερις ομάδες τριπλών μετρήσεων. Στη θέση αναφοράς, το χέρι ακουμπούσε σε τραπέζι ή γραφείο και η μέση της περιχειρίδας βρισκόταν περίπου στο ύψος της καρδιάς. Στη δεύτερη θέση, το χέρι ακουμπούσε στον μηρό, ενώ στην τρίτη παρέμενε χωρίς στήριξη στο πλάι του σώματος. Η τέταρτη σειρά επαναλάμβανε τη σωστή θέση στο τραπέζι, ώστε οι ερευνητές να υπολογίσουν και τη φυσιολογική διακύμανση της αρτηριακής πίεσης από τη μία μέτρηση στην άλλη.
Η μέση αρτηριακή πίεση στις δύο μετρήσεις με το χέρι σωστά στηριγμένο ήταν 126/74 mmHg. Όταν το χέρι ακουμπούσε στον μηρό, η μέση ένδειξη ανέβηκε στα 130/78 mmHg, ενώ όταν παρέμενε κρεμασμένο στο πλάι έφτασε στα 133/78 mmHg. Η στατιστική ανάλυση επιβεβαίωσε ότι οι διαφορές δεν εξηγούνταν απλώς από τη φυσιολογική μεταβολή της πίεσης κατά τη διάρκεια της εξέτασης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 77.000 κουτιά αναψυκτικών 7UP
Γιατί η θέση του χεριού επηρεάζει την πίεση
Η βασική οδηγία για τη μέτρηση είναι το μέσο της περιχειρίδας να βρίσκεται περίπου στο ύψος της καρδιάς, ενώ ο βραχίονας πρέπει να είναι υποστηριγμένος. Όταν το χέρι βρίσκεται χαμηλότερα, όπως συμβαίνει όταν ακουμπά στον μηρό ή κρέμεται στο πλάι, μεταβάλλονται οι υδροστατικές πιέσεις μέσα στα αγγεία. Η βαρύτητα αυξάνει την πίεση στη βραχιόνια αρτηρία όταν αυτή βρίσκεται χαμηλότερα από την καρδιά. Παράλληλα, η έλλειψη στήριξης μπορεί να προκαλέσει μυϊκή σύσπαση, η οποία επίσης μπορεί να συμβάλει σε παροδική αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν σχεδιάστηκε ώστε να διαχωρίσει πλήρως την επίδραση του ύψους του χεριού από την επίδραση της έλλειψης στήριξης. Η θέση του χεριού στο πλάι συνδύαζε και τα δύο χαρακτηριστικά, δηλαδή το χέρι ήταν ταυτόχρονα χαμηλότερα από την καρδιά και χωρίς στήριξη. Αυτό είναι σημαντικό για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, αλλά δεν αναιρεί το πρακτικό εύρημα ότι η συγκεκριμένη θέση οδηγούσε σε σημαντικά υψηλότερες ενδείξεις.
Η διαφορά γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε υψηλές πιέσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η απόκλιση δεν ήταν ίδια για όλους. Οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά ομάδες ανάλογα με την ηλικία, την παχυσαρκία, το επίπεδο της συστολικής πίεσης και την πρόσφατη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Τα αποτελέσματα ήταν γενικά συνεπή μεταξύ των υποομάδων, όμως υπήρξε μια αξιοσημείωτη διαφορά στα άτομα που είχαν ήδη συστολική πίεση τουλάχιστον 130 mmHg. Σε αυτή την ομάδα, η υπερεκτίμηση της συστολικής πίεσης όταν το χέρι παρέμενε στο πλάι ήταν περίπου 9 mmHg.
Αυτό έχει πρακτική σημασία επειδή η αρτηριακή πίεση δεν αξιολογείται μόνο με βάση το αν είναι «φυσιολογική» ή «υψηλή». Οι αριθμητικές τιμές χρησιμοποιούνται για την ταξινόμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και για να αποφασιστεί αν χρειάζεται περαιτέρω παρακολούθηση ή θεραπευτική παρέμβαση. Μια συστηματική υπερεκτίμηση κατά αρκετές μονάδες μπορεί επομένως να επηρεάσει την κλινική εικόνα ενός ασθενούς, ιδιαίτερα όταν η πραγματική πίεση βρίσκεται κοντά σε κάποιο διαγνωστικό όριο. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι η μη σωστή θέση του χεριού θα μπορούσε να συμβάλει σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων λανθασμένης ταξινόμησης ως υπέρταση.
Στη συγκεκριμένη ανάλυση, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από τον αμερικανικό πληθυσμό για να υπολογίσουν θεωρητικά την επίδραση μιας τέτοιας συστηματικής απόκλισης. Με όριο συστολικής πίεσης τα 140 mmHg, υπολόγισαν ότι η λανθασμένη θέση του χεριού θα μπορούσε να οδηγήσει σε λανθασμένη ταξινόμηση περίπου του 16% των ενηλίκων στις ΗΠΑ, δηλαδή περίπου 40 εκατομμυρίων ανθρώπων. Με χαμηλότερο όριο των 130 mmHg, η εκτίμηση έφτανε στο 22%, ή περίπου 54 εκατομμύρια ενήλικες. Πρόκειται για υπολογισμούς που βασίζονται σε συγκεκριμένα αμερικανικά δεδομένα και όχι για πραγματικές μετρήσεις λανθασμένων διαγνώσεων, επομένως δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτούσιοι σε άλλους πληθυσμούς.
Τι σημαίνει για τη μέτρηση στο σπίτι
Η σωστή θέση του χεριού δεν αφορά μόνο τις μετρήσεις που γίνονται στο ιατρείο. Είναι εξίσου σημαντική για όσους παρακολουθούν την αρτηριακή πίεσή τους στο σπίτι, όπου η επανάληψη των μετρήσεων χρησιμοποιείται συχνά για την αξιολόγηση της πίεσης σε βάθος χρόνου. Οι οδηγίες που επικαλούνται οι ερευνητές προβλέπουν στηριγμένη πλάτη, τα πόδια επίπεδα στο πάτωμα χωρίς σταύρωμα και το χέρι στηριγμένο σε επίπεδη επιφάνεια, έτσι ώστε η περιχειρίδα να βρίσκεται περίπου στο ύψος της καρδιάς. Η μέτρηση πρέπει επίσης να γίνεται με κατάλληλο μέγεθος περιχειρίδας.
Η μελέτη δείχνει γιατί αυτές οι οδηγίες δεν αποτελούν απλώς τυπικές λεπτομέρειες. Αν κάποιος μετρά συστηματικά την πίεσή του με το χέρι στον μηρό ή κρεμασμένο στο πλάι, μπορεί να παίρνει υψηλότερες τιμές από εκείνες που θα έδινε η τυποποιημένη διαδικασία. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια παραπλανητική εικόνα όταν οι μετρήσεις συγκρίνονται μεταξύ διαφορετικών ημερών ή όταν χρησιμοποιούνται για να αξιολογηθεί αν μια θεραπεία ελέγχει επαρκώς την πίεση.
Η μελέτη έχει πάντως περιορισμούς. Το δείγμα ήταν σχετικά μικρό, ορισμένες υποομάδες είχαν λίγους συμμετέχοντες και δεν είναι βέβαιο ότι τα αποτελέσματα θα είναι ακριβώς ίδια με διαφορετικές συσκευές μέτρησης ή σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Επιπλέον, οι ερευνητές δεν εξέτασαν όλες τις πιθανές παραμέτρους που μπορούν να επηρεάσουν την πίεση. Το βασικό συμπέρασμα αφορά συγκεκριμένα τη σημασία της σωστής στήριξης και του ύψους του χεριού κατά τη μέτρηση.
Για τους συγγραφείς, η τυποποίηση της διαδικασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή ακόμη και μια διαφορά λίγων mmHg μπορεί να έχει κλινική σημασία όταν επαναλαμβάνεται συστηματικά. Η σωστή θέση του χεριού είναι μια απλή αλλαγή στη διαδικασία της μέτρησης, αλλά μπορεί να περιορίσει έναν παράγοντα που διαφορετικά οδηγεί σε σταθερά υψηλότερες ενδείξεις.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Internal Medicine.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Αποκάλυψη Cibum: Η Κομισιόν αλλάζει τους κανόνες για τα παιχνίδια: Στο στόχαστρο BPA, φαινόλη και Lilial
- Ανακαλείται σάλτσα ντομάτας λόγω πιθανής παρουσίας θραυσμάτων γυαλιού
- Η κλιματική αλλαγή δηλητηριάζει τις καλλιέργειες με μυκοτοξίνες που αλλάζουν το DNA και καταστέλλουν το ανοσοποιητικό – Τα πιο ευάλωτα τρόφιμα (πίνακας)
- Τροφική δηλητηρίαση από σταφυλόκοκκο: Ο αόρατος εχθρός στα χέρια μας, η τοξίνη που «επιζεί» στο μαγείρεμα και ο εφιάλτης των ασταμάτητων εμετών
- Ανακαλείται κακάο μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – Εντοπίστηκε υπέρβαση ορίου για επικίνδυνες ουσίες
- Braun: Αποσύρει διαφημιστικό ισχυρισμό για δημοφιλή συσκευή που πωλείται και στην Ελλάδα, μετά από παρέμβαση Αρχής Ανταγωνισμού (φωτογραφία)
- 5 θάνατοι από το «σαρκοφάγο» βακτήριο που προκαλεί σοβαρή λοίμωξη μέσω μιας απλής πληγής – Η προειδοποίηση των αρχών
- 48 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 7 έμειναν τυφλοί από νοθευμένο αλκοόλ – Μπορούμε να καταλάβουμε αν ένα ποτό είναι νοθευμένο;
