Τα ποσοστά καπνίσματος μειώθηκαν από 28% σε 24% από το 2012, αλλά η αγορά ηλεκτρονικών τσιγάρων εκτοξεύτηκε κατά 450% την ίδια περίοδο
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολογεί ριζική αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου για τον καπνό και τα προϊόντα νικοτίνης, σε μια κίνηση που αντικατοπτρίζει τη δραματική αλλαγή της αγοράς από τότε που ψηφίστηκε η ισχύουσα Οδηγία για τα Προϊόντα Καπνού (TPD2) το 2014. Η Επιτροπή δημοσίευσε στις αρχές Απριλίου 2026 αξιολόγηση της ισχύουσας νομοθεσίας, στην οποία αναγνωρίζεται ότι οι κανόνες ήταν αποτελεσματικοί στη μείωση του καπνίσματος, αλλά δεν καλύπτουν πλέον επαρκώς τη σημερινή πραγματικότητα. Τα ποσοστά καπνίσματος μειώθηκαν από 28% σε 24% του ευρωπαϊκού πληθυσμού μεταξύ 2012 και 2023, με ακόμα πιο έντονη μείωση στους νέους. Ωστόσο, την ίδια περίοδο, η αγορά ηλεκτρονικών τσιγάρων στην ΕΕ εκτοξεύτηκε κατά περισσότερο από 450% σε αξία, ενώ τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης εξαπλώθηκαν ταχύτατα, ιδιαίτερα στους νέους. Η Επιτροπή σχεδιάζει να υποβάλει πρόταση αναθεώρησης της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού (TPD3) και της Οδηγίας για τη Διαφήμιση Καπνού (TAD) έως τα τέλη του 2026, ξεκινώντας μια νομοθετική διαδικασία που θα απαιτεί μόνο ειδική πλειοψηφία για υιοθέτηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περιττώματα τρωκτικών σε αλυσίδα κολοσσό οδήγησαν σε απόφαση-σταθμό του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου – Δεν αρκούν οι διαδικασίες HACCP
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και στα ελληνικά ράφια το δημοφιλές ρύζι με τα ορυκτέλαια – «Aκατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση» σύμφωνα με το RASFF (μάρκα και φωτό)
Παράλληλα, στις 16 Ιουλίου 2025 η Επιτροπή είχε ήδη υποβάλει πρόταση αναθεώρησης της Οδηγίας για τη Φορολογία Καπνού, η οποία δεν είχε ενημερωθεί από το 2010. Η πρόταση επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής για να συμπεριλάβει ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και σακουλάκια νικοτίνης, εισάγοντας για πρώτη φορά ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές για αυτά τα προϊόντα που θα ισχύσουν από το 2028. Προτείνει επίσης αυτόματο μηχανισμό αναθεώρησης κάθε τρία χρόνια για να αντικατοπτρίζει τον πληθωρισμό και τις διαφορές στα επίπεδα τιμών μεταξύ κρατών μελών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαζική ανάκληση σταφίδας από τα ράφια των σούπερ μάρκετ λόγω τοξικής ουσίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σάββας Καλαϊτζίδης – GOODY’S EVEREST: «Η δημιουργικότητα είναι αποτέλεσμα κουλτούρας με όραμα!»
Τα νέα προϊόντα και η ρυθμιστική κενή ζώνη
Τα σακουλάκια νικοτίνης βρίσκονται σε ρυθμιστικό κενό χώρο, καθώς δεν καλύπτονταν από την TPD2 που γράφτηκε πριν υπάρξουν. Αυτό σημαίνει ότι κάθε κράτος μέλος τα αντιμετωπίζει διαφορετικά. Η Αυστρία εισήγαγε νέους κανόνες από 1 Απριλίου 2026 φέρνοντάς τα υπό το πλαίσιο της καπνικής νομοθεσίας. Το Λουξεμβούργο ψήφισε νομοσχέδιο που απαγορεύει αρωματισμένα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και περιορίζει δραστικά τη νικοτίνη στα σακουλάκια. Η Ισπανία προωθεί περιορισμό πωλήσεων αποκλειστικά σε εξουσιοδοτημένα καταστήματα. Η Πορτογαλία εισήγαγε φέτος ειδικό φόρο κατανάλωσης. Η TPD3 θα φέρει για πρώτη φορά ενιαία ευρωπαϊκή ρύθμιση για αυτά τα προϊόντα, με πιθανά πρότυπα για περιεκτικότητα νικοτίνης, συσκευασία, επισήμανση, ηλικιακούς περιορισμούς και κανάλια πωλήσεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι πρέπει να τρως στα 40 για να ζήσεις περισσότερο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τροφική δηλητηρίαση: Γιατί ο εγκέφαλός μας «κατηγορεί» πάντα το τελευταίο φαγητό που φάγαμε
Η επιστημονική αντιπαράθεση
Η προετοιμασία της αναθεώρησης έχει προκαλέσει έντονη επιστημονική αντιπαράθεση. Συνασπισμός πάνω από 25 επιστημόνων και ερευνητών δημόσιας υγείας από ολόκληρο τον κόσμο απέστειλε επιστολή στην πρόεδρο της Επιτροπής Ursula von der Leyen, προειδοποιώντας ότι η αντιμετώπιση των προϊόντων χωρίς καύση ως ισοδύναμων με τα παραδοσιακά τσιγάρα βασίζεται σε «επιστημονικά εσφαλμένη παραδοχή». Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα προϊόντα χωρίς καύση αποφεύγουν τη χημεία της καύσης που ευθύνεται για τον καρκίνο, τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τον πρόωρο θάνατο που προκαλεί το κάπνισμα. Η Επιτροπή αντέτεινε ότι δεν υπάρχουν ασφαλή επίπεδα κατανάλωσης καπνού ή νικοτίνης, ότι η νικοτίνη είναι τοξική και εξαιρετικά εθιστική ουσία και ότι η αυξανόμενη έλξη αυτών των προϊόντων, ιδιαίτερα στους νέους, αποτελεί ανησυχητική τάση. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το παράνομο εμπόριο καπνικών παραμένει σημαντικό πρόβλημα, καθώς περίπου ένα στα δέκα τσιγάρα στην ΕΕ θεωρείται παράνομο, ενώ μεγάλο μέρος των νέων προϊόντων νικοτίνης κινείται μέσω μη ρυθμιζόμενων καναλιών.
