Νέα έρευνα διαπιστώνει ότι η κοινή ουσία που συνταγογραφείται σε λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος μπορεί να ενισχύει τελικά την αντίσταση των βακτηρίων
Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο φως ένα παράδοξο: ορισμένες θεραπείες με αντιβιοτικά μπορεί, αντί να εξοντώσουν τα βακτήρια, να τα ενισχύουν – τόσο ώστε να επιβιώνουν και να γίνονται πιο ανθεκτικά. Η έρευνα του Rutgers Health, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, επικεντρώνεται στο κοινώς χορηγούμενο αντιβιοτικό σιπροφλοξασίνη (ciprofloxacin), το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως σε λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος. Η ουσία υπάρχει σε αρκετά σκευάσματα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η μεγάλη μπλόφα του «Νο 1» – Πώς εταιρείες διαφημίζουν τα προϊόντα τους ως «τα καλύτερα» χωρίς πραγματικές αποδείξεις
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε δύο φούρνους σε Γέρακα και Αθήνα
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται 8.000 βάζα με μέλι
Το “ενεργειακό σοκ” των βακτηρίων
Οι επιστήμονες διερεύνησαν πώς η σιπροφλοξασίνη επηρεάζει την ενέργεια των βακτηρίων – και συγκεκριμένα τα επίπεδα του ATP, του βασικού «καυσίμου» των κυττάρων. Όταν τα επίπεδα ATP πέφτουν δραστικά, τα βακτήρια μπαίνουν σε μια κατάσταση βιοενεργειακού στρες. Για να κατανοήσουν αυτή τη διαδικασία, οι ερευνητές δημιούργησαν γενετικά τροποποιημένα στελέχη του E. coli, των οποίων η παραγωγή ενέργειας ήταν διαρκώς μειωμένη.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή επιδημία σαλμονέλωσης σε παιδιά από φυστικοβούτυρο – Για πιθανή αύξηση των κρουσμάτων προειδοποιεί το ECDC
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πανικός για πασίγνωστες καραμέλες που περιέχουν καρκινογόνα μηχανέλαια – Και στην Ελλάδα η μάρκα
Αντί να εξοντωθούν πιο εύκολα, τα εξασθενημένα βακτήρια έδειξαν μεγαλύτερη αντοχή στη σιπροφλοξασίνη. Μάλιστα, παρουσίασαν αύξηση του μεταβολισμού τους, επιταχύνοντας την κυτταρική αναπνοή και παράγοντας αυξημένες ποσότητες ενεργών μορίων οξυγόνου, τα οποία προκαλούν βλάβες στο DNA.
Διπλό πλεονέκτημα επιβίωσης
Αυτή η «έκρηξη» του μεταβολισμού προσφέρει δύο κρίσιμα πλεονεκτήματα για τα βακτήρια. Πρώτον, αυξάνει τη δυνατότητα επιβίωσης υπό φαρμακευτική πίεση. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα βακτήρια σε ενεργειακό στρες επιβίωναν σε ποσοστά δέκα φορές υψηλότερα σε σύγκριση με τις φυσιολογικές ομάδες. Τα επιζώντα αυτά κύτταρα, γνωστά ως «persisters», μπορούν να παραμείνουν σε λανθάνουσα κατάσταση κατά τη διάρκεια της θεραπείας και να ενεργοποιηθούν μόλις σταματήσει η αγωγή, προκαλώντας υποτροπές.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 6,600 κυπελάκια με παγωτό – Το λάθος στη συσκευασία που θέτει σε κίνδυνο καταναλωτές
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απανωτές ανακλήσεις αλλαντικών με παθογόνο βακτήριο – Αδειάζουν τα ψυγεία των σούπερ μάρκετ
Δεύτερον – και ίσως πιο ανησυχητικό – η ίδια αυτή διαδικασία φαίνεται να επιταχύνει τη γενετική προσαρμογή και την ανάπτυξη ανθεκτικότητας. Οι τροποποιημένοι πληθυσμοί E. coli ανέπτυξαν αντίσταση τέσσερις φορές πιο γρήγορα από τους μη τροποποιημένους. Οι επιστήμονες εντόπισαν ότι οι βλάβες στο DNA από τις οξειδωτικές ουσίες ενεργοποιούν επιδιορθωτικούς μηχανισμούς που ευνοούν τις μεταλλάξεις – και άρα την ανθεκτικότητα.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γραμμές στα νύχια: Τι αποκαλύπτουν για την υγεία σας και πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό
Επιπτώσεις και επόμενα βήματα
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτός ο μηχανισμός ενεργειακής αντίδρασης μπορεί να αφορά και άλλα αντιβιοτικά όπως η γενταμικίνη και η αμπικιλλίνη, ενώ ενδέχεται να ισχύει και για άλλα βακτήρια, όπως το Mycobacterium tuberculosis, που προκαλεί φυματίωση.
Σε έναν κόσμο όπου η ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά ευθύνεται για πάνω από 1,2 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, τα ευρήματα αυτά δημιουργούν νέα ερωτήματα για τις θεραπευτικές πρακτικές. Η ερευνητική ομάδα προτείνει επανεξέταση των υψηλών δόσεων αντιβιοτικών που ίσως ενισχύουν ακούσια τους αμυντικούς μηχανισμούς των βακτηρίων, καθώς και ανάπτυξη νέων φαρμάκων που να καταστέλλουν το βιοενεργειακό στρες αντί να το επιτείνουν.
Οι μελέτες συνεχίζονται με στόχο να εντοπιστούν ουσίες που θα μπορούν να «ηρεμήσουν» το μεταβολισμό των βακτηρίων κατά τη διάρκεια της θεραπείας, αυξάνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα των υπαρχόντων φαρμάκων και περιορίζοντας την εξάπλωση της ανθεκτικότητας.
