Νέα ανασκόπηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων εξετάζει τι ισχύει και τι όχι για την παρουσία μικροπλαστικών στο εμφιαλωμένο νερό
Τα τελευταία χρόνια, πληθαίνουν οι μελέτες που προειδοποιούν για τον κίνδυνο από τα μικροπλαστικά στο εμφιαλωμένο νερό. Κάθε λίγους μήνες, νέα δημοσιεύματα κάνουν τον γύρο του κόσμου, παρουσιάζοντας ανησυχητικά ευρήματα για εκατοντάδες χιλιάδες μικροσκοπικά σωματίδια σε κάθε λίτρο. Τα στοιχεία αυτά προκαλούν ανησυχία στους καταναλωτές και πίεση στις αρχές, όμως η επιστημονική κοινότητα παραμένει διχασμένη: άλλοι θεωρούν τα αποτελέσματα υπερβολικά ή μεθοδολογικά αδύναμα, ενώ άλλοι τα βλέπουν ως έγκαιρη προειδοποίηση για ένα πρόβλημα που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνο οικιακό σκεύος στην Ελλάδα που περιέχει μόλυβδο 450% πάνω από το όριο – Το cibum είχε ενημερώσει από τον Σεπτέμβριο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανησυχία για το γάλα: Ερευνητές προειδοποιούν για ουσία που μπορεί να μολύνει το γάλα και είναι άκρως επικίνδυνη
Μέσα σε αυτή τη σύγχυση, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) σε μία προσπάθεια να ξεχωρίσει την πραγματική απειλή από την επιστημονική υπερβολή, δημοσίευσε τεχνική ανασκόπηση για την πιθανή απελευθέρωση μικρο- και νανοπλαστικών από υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα κατά τη χρήση τους. Η συστηματική αναζήτηση κάλυψε την περίοδο 2015–20 Ιανουαρίου 2025 και εντόπισε 1.711 δημοσιεύσεις. Τελικά 122 συμπεριλήφθηκαν για εξαγωγή δεδομένων, ενώ οκτώ προστέθηκαν για περαιτέρω πλαίσιο. Το βασικό συμπέρασμα είναι ρεαλιστικό και «ψυχρό»: υπάρχουν ενδείξεις απελευθέρωσης μικροπλαστικών από υλικά συσκευασίας/εξοπλισμό λόγω μηχανικής καταπόνησης, αλλά τα διαθέσιμα στοιχεία για τα χαρακτηριστικά και τις ποσότητες είναι περιορισμένα, ενώ για τα νανοπλαστικά, τα δεδομένα είναι σχεδόν ανύπαρκτα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Από φυτοφάρμακα μέχρι αντικαταθλιπτικά… Πάνω από 300 τοξικές ουσίες στα παιδικά ρούχα – Σοκαριστικά αποτελέσματα έρευνας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο 4.500€ σε φούρνο στο Αιγάλεω
Ακατάλληλες δοκιμές και ψευδείς μετρήσεις πίσω από τον θόρυβο για τα μικροπλαστικά
Παρά τον όγκο της έρευνας, η ανασκόπηση επισημαίνει εκτεταμένες μεθοδολογικές ελλείψεις σε όλες τις μελέτες. Σοβαρά μεθοδολογικά κενά υπονομεύουν μεγάλο μέρος της βιβλιογραφίας: ακατάλληλες συνθήκες δοκιμών, σφάλματα στην προετοιμασία δειγμάτων, ανεπαρκής αξιοπιστία αναλυτικών δεδομένων, συχνή ψευδή ταυτοποίηση/καταμέτρηση, και έλλειψη επικυρωμένων πρωτοκόλλων για την ανίχνευση νανοσωματιδίων. Επίσης σε αρκετές μελέτες που ψάχνουν να βρουν μικροπλαστικά, οι ερευνητές ενδέχεται να «μέτρησαν» πράγματα που δεν είναι πραγματικά πλαστικά σωματίδια. Μάλιστα αναφέρεται και στη μελέτη που έκανε το γύρο του κόσμου και υποστήριξε ότι σε κάθε λίτρο νερού υπάρχουν 240.000 μικροπλαστικά, η οποία σύμφωνα με την EFSA είναι “επιστημονικά αδύναμη”.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Στη φάκα» δημοφιλές αναψυκτικό, λόγω παραπλανητικών ισχυρισμών για βιταμίνες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιβεβαιώθηκε η προειδοποίηση του Cibum – Ο ΕΦΕΤ βάζει τέλος στα ζελεδάκια κάνναβης HHC με αυστηρές κυρώσεις στους παραβάτες
Η πλειονότητα των μελετών χρησιμοποίησε νερό ή υδατικούς προσομοιωτές ως μέσο επαφής, κάτι που διευκολύνει την απομόνωση σωματιδίων αλλά δεν αντικατοπτρίζει πάντα πραγματικές συνθήκες με όξινα, λιπαρά ή αλκοολούχα τρόφιμα. Σπάνιες ήταν οι μελέτες που ανέλυσαν πραγματικά τρόφιμα πέρα από το εμφιαλωμένο νερό. Οι πιο αξιόπιστες μελέτες συγκλίνουν ότι η απελευθέρωση μικροπλαστικών οφείλεται κυρίως σε τριβή και αποτριβή μεταξύ επιφανειών ή σε υλικά με ανοιχτή/ινώδη δομή. Παραδείγματα: καπάκια βιδωτών φιαλών, κλείστρα σακουλών, μύλοι αλατιού, επιφάνειες κοπής και σακουλάκια τσαγιού με ινώδη υφάσματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα 4 πιο υγιεινά ψάρια για περισσότερη πρωτεΐνη και ωμέγα-3
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται ταψί με τοξικά που μεταφέρονται στο φαγητό – Επηρεάζουν ενδοκρινικό, αναπαραγωγή και ανάπτυξη παιδιών
Στα μπουκάλια νερού, το μηχανικό επαναλαμβανόμενο βίδωμα-ξεβίδωμα μπορεί να παράγει σωματίδια στα καπάκια, αλλά μόνο μικρό μέρος τους φτάνει στο νερό. Σε σανίδες κοπής πολυαιθυλενίου, ισχυρές δυνάμεις στο κρέας/ψάρι μπορούν να αποσπάσουν πλαστικά τεμάχια, με ρυθμό που εξαρτάται από το υλικό και τη φθορά. Για τα σακουλάκια τσαγιού, οι υπερβολικά υψηλοί αριθμοί σωματιδίων που δημοσιεύτηκαν παλαιότερα αναθεωρούνται προς τα κάτω. Καλύτερες μελέτες δείχνουν πολύ χαμηλότερες μετρήσεις και τεκμηριώνουν ότι πολλά «ευρήματα» ήταν καταβυθισμένα πρόσθετα ή τεχνουργήματα από την προετοιμασία για ηλεκτρονική μικροσκοπία. Η ανίχνευση νανοπλαστικών παραμένει αδύναμη: οι συνήθεις τεχνικές (Raman/FTIR) δεν «βλέπουν» κάτω από ~1 μm, ενώ η ηλεκτρονική μικροσκοπία παράγει εύκολα τεχνητά σωματίδια κατά την ξήρανση. Απουσιάζουν επικυρωμένα πρωτόκολλα, πρότυπα υλικά και συνδυασμοί μεθόδων για ασφαλή ταυτοποίηση NP.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL: Κίνδυνος από δημοφιλές σνακ ιδιωτικής ετικέτας της αλυσίδας – Δύο ανακοινώσεις ανάκλησης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κοτόπουλο μίλησε… και είπε: «ΜΗΝ ΜΕ ΠΛΕΝΕΙΣ!»
Συνολικά, παρά τον όγκο δημοσιεύσεων, δεν υπάρχει σήμερα επαρκής βάση για αξιόπιστη εκτίμηση διατροφικής έκθεσης σε μικρο- και νανοπλαστικά από υλικά σε επαφή με τρόφιμα κατά τη χρήση τους, σύμφωνα με την EFSA. Τα πιο ακραία νούμερα στη βιβλιογραφία πιθανότατα υπερεκτιμούν την πραγματική απελευθέρωση. Η ουσία της τοποθέτησης της EFSA για το εμφιαλωμένο νερό είναι ξεκάθαρη: Ναι, υπάρχουν μικροπλαστικά στο εμφιαλωμένο νερό αλλά δεν υπάρχουν ακόμη αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία για να εκτιμηθεί η πραγματική έκθεση ή ο κίνδυνος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Είναι ασφαλές το ποπ κορν που γίνεται στον φούρνο μικροκυμάτων; Τα νέα δεδομένα και οι ανησυχίες των διατροφολόγων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα Ευρωπαϊκή ειδοποίηση για τον επικίνδυνο ανεμιστήρα που πωλήθηκε και στην Ελλάδα – Σοβαρός κίνδυνος πυρκαγιάς
H EFSA καταγράφει προτεραιότητες για έρευνα: επικυρωμένα πρωτόκολλα με πρότυπα ανάκτησης, εστίαση σε νανοσωματίδια και μικροσωματίδια <1 μm, σαφή χημική ταυτοποίηση και μαζική ποσοτικοποίηση, δοκιμές με λιπαρούς προσομοιωτές και πραγματικά τρόφιμα, και συγκριτική αποτίμηση συνεισφοράς FCM έναντι άλλων οδών έκθεσης. Η εικόνα σήμερα δεν δικαιολογεί πανικό, αλλά ούτε εφησυχασμό. Υπάρχει απελευθέρωση μικροπλαστικών, κυρίως από τριβή/φθορά, αλλά σε επίπεδα μικρότερα από αυτά που συχνά προβάλλονται και συμπερασματικά, δεν υπάρχει επαρκής βάση για την εκτίμηση της έκθεσης σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά από τα FCM κατά τη χρήση τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τζίντζερ: Αυτές είναι οι 10 ασθένειες που θεραπεύει φυσικά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περιττώματα τρωκτικών και πουλιών σχεδόν στο 60% των επιχειρήσεων τροφίμων – Τι έδειξε ο έλεγχος των επιθεωρητών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 6 γλυκά που οι επαγγελματίες ζαχαροπλάστες δεν παραγγέλνουν ΠΟΤΕ σε εστιατόριο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί το φθινόπωρο αυξάνονται τα κρούσματα γαστρεντερίτιδας;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ηλιόσποροι με καρκινογόνες τοξίνες αποσύρονται από τα ράφια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στην Ελλάδα επικίνδυνη τροφή για σκύλους – Οι Αρχές ενημέρωσαν την Ευρώπη μετά από καταγγελία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν νηστεύουμε; Ελληνική μελέτη δίνει απαντήσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνη άνοδος κρουσμάτων σαλμονέλας στην Ελλάδα με 80% ποσοστό νοσηλείας! Βασική αιτία μολυσμένα αυγά και κοτόπουλο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Όταν ο πόνος μετατρέπεται σε θυμό: Η σιωπηλή μάχη των συγγενών ασθενών στις ΜΕΘ – Μελέτη στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων
