Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων τη βιομηχανία και την εστίαση. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
Μέσα σε λίγους μήνες, σειρά ελέγχων σε επιχειρήσεις τροφίμων κατέγραψε παραβάσεις που αφορούσαν την ενημέρωση για αλλεργιογόνα σε μη προσυσκευασμένα προϊόντα. Η μη αναγραφή αλλεργιογόνων μπορεί να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες για την υγεία του καταναλωτή, καθώς ένα άτομο με τροφική αλλεργία ενδέχεται να καταναλώσει το προϊόν χωρίς να γνωρίζει την παρουσία της αλλεργιογόνου ουσίας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αλλεργικές αντιδράσεις διαφορετικής βαρύτητας, από ήπια συμπτώματα έως σοβαρή αναφυλαξία. Παράλληλα, η ελλιπής ενημέρωση σχετικά με τα αλλεργιογόνα αποτελεί ζήτημα ασφάλειας τροφίμων και μπορεί να συνεπάγεται μη συμμόρφωση με τις σχετικές απαιτήσεις επισήμανσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μυκοτοξίνες σε ψωμί και ζυμαρικά που επηρεάζουν την παραγωγή ορμονών, παραμένουν χωρίς θεσπισμένα ανώτατα όρια
Η πιο πρόσφατη περίπτωση εντοπίζεται στο Περιστέρι, όπου στις 23 Σεπτεμβρίου επιβλήθηκε συνολικό πρόστιμο 2.000 ευρώ σε αναψυκτήριο για τρεις παραβάσεις, μεταξύ των οποίων η πώληση δύο ειδών χωρίς αναγραφή των συστατικών που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργίες ή δυσανεξίες στις προβλεπόμενες πινακίδες πώλησης. Λίγες ημέρες νωρίτερα, στην Ξάνθη, είχε επιβληθεί πρόστιμο 500 ευρώ σε ζαχαροπλαστείο, καθώς για μη προσυσκευασμένα τρόφιμα δεν υπήρχε η προβλεπόμενη ενημέρωση σχετικά με αλλεργιογόνα. Η αρμόδια υπηρεσία αναφέρει ότι στις πινακίδες έλειπαν οι απαιτούμενες ενδείξεις για τα αλλεργιογόνα συστατικά, παραπέμποντας στο άρθρο 11 των κανόνων ΔΙΕΠΠΥ και στο Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ). Δείτε παρακάτω τις περιλήψεις επιβολής προστίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση γιαουρτιών από μεγάλα σουπερμάρκετ – Το δύσκολο στοίχημα της βιομηχανίας τροφίμων – Του Ν. Γδοντέλη
Οι αποφάσεις του Σεπτεμβρίου δεν είναι οι μόνες σχετικές περιπτώσεις του 2026. Τον Μάιο, καφέ-ζαχαροπλαστείο στο Περιστέρι δέχθηκε συνολικό πρόστιμο 3.500 ευρώ για περισσότερες παραβάσεις, στις οποίες περιλαμβανόταν η διάθεση κασερόπιτας χωρίς αναγραφή των συστατικών που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργίες ή δυσανεξίες. Τον Απρίλιο είχαν προηγηθεί τρεις ακόμη περιπτώσεις στον Δυτικό Τομέα Αθηνών. Σε επιχείρηση στο Ίλιον επιβλήθηκε συνολικό πρόστιμο 5.000 ευρώ, με τον έλεγχο να καταγράφει, μεταξύ άλλων, απουσία ενημέρωσης για αλλεργιογόνα στα μη προσυσκευασμένα προϊόντα. Πρόστιμο 5.000 ευρώ επιβλήθηκε και σε δεύτερη επιχείρηση στην ίδια περιοχή, όπου διαπιστώθηκε έλλειψη σχετικής πληροφόρησης σε προϊόντα όπως κέικ και τσουρέκια.
Στο Αιγάλεω, άλλη επιχείρηση δέχθηκε συνολικό πρόστιμο 2.500 ευρώ για πολλαπλές παραβάσεις, μεταξύ των οποίων η απουσία επισήμανσης αλλεργιογόνων σε είδη άμεσης κατανάλωσης. Τον ίδιο μήνα, στο Περιστέρι, επιβλήθηκε πρόστιμο 2.000 ευρώ σε επιχείρηση όπου, μεταξύ άλλων ευρημάτων, δύο είδη μη προσυσκευασμένου χαλβά, με κακάο και αμύγδαλο, διατίθεντο χωρίς τις απαιτούμενες ενδείξεις στην πινακίδα πώλησης.
Οι υποθέσεις αφορούν διαφορετικές επιχειρήσεις και διαφορετικές περιοχές, όμως έχουν κοινό σημείο την πώληση τροφίμων χωρίς την απαιτούμενη πληροφόρηση για αλλεργιογόνα. Οι κανόνες ΔΙΕΠΠΥ προβλέπουν για τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα συγκεκριμένες ενδείξεις στην πινακίδα πώλησης. Η υποχρέωση αφορά ουσίες ή προϊόντα που προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες και περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο των δεκατεσσάρων κατηγοριών αλλεργιογόνων. Πρόκειται για πληροφορίες που πρέπει να είναι διαθέσιμες στο σημείο όπου γίνεται η επιλογή.
Στον κατάλογο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δημητριακά που περιέχουν γλουτένη, αυγά, γάλα, αραχίδες, σόγια, ξηροί καρποί, ψάρια, οστρακοειδή, σέλινο, μουστάρδα, σουσάμι, λούπινο και θειώδη. Για έναν άνθρωπο με τροφική αλλεργία, η πληροφορία αυτή επηρεάζει άμεσα την επιλογή προϊόντος. Η απουσία της από την πινακίδα αφήνει τον πελάτη χωρίς κρίσιμο δεδομένο τη στιγμή που αποφασίζει τι θα καταναλώσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και μικρή ποσότητα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αλλεργική αντίδραση.
Η ελληνική αγορά έχει ήδη μελετηθεί ως προς την παρουσία αλλεργιογόνων στα επώνυμα συσκευασμένα τρόφιμα. Μελέτη του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, βασισμένη στη βάση HelTH, εξέτασε 4.002 προϊόντα. Από τα 3.859 προϊόντα που χρησιμοποιήθηκαν στην ανάλυση, το 68,4% δήλωνε τουλάχιστον ένα αλλεργιογόνο στον κατάλογο συστατικών, ενώ το 38,9% έφερε προειδοποιητική δήλωση για πιθανή παρουσία τουλάχιστον ενός αλλεργιογόνου. Η καταγραφή πραγματοποιήθηκε με έλεγχο των πληροφοριών που εμφανίζονταν στις ίδιες τις ετικέτες.
Τα συχνότερα αλλεργιογόνα που καταγράφηκαν ως συστατικά ήταν το γάλα, σε ποσοστό 38,8%, τα δημητριακά με γλουτένη, με 32,7%, και η σόγια, με 17,4%. Στις προειδοποιητικές δηλώσεις για πιθανή παρουσία, συχνότερα εμφανίζονταν οι ξηροί καρποί, τα αυγά και το γάλα. Τα στοιχεία δείχνουν πόσο συχνά ο καταναλωτής συναντά αλλεργιογόνα σε καθημερινές κατηγορίες τροφίμων της ελληνικής αγοράς. Πρόκειται, δηλαδή, για ουσίες που βρίσκονται σε μεγάλο μέρος της διαθέσιμης γκάμας προϊόντων.
Η ίδια μελέτη κατέγραψε και προβλήματα στην παρουσίαση των πληροφοριών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι δεν χρησιμοποιείται ενιαίος τρόπος δήλωσης: άλλοτε τα αλλεργιογόνα εμφανίζονται με έντονα ή κεφαλαία γράμματα και άλλοτε με διαφορετική επισήμανση, ενώ ποικίλλει και η διατύπωση των προειδοποιήσεων για ίχνη. Στα συσκευασμένα προϊόντα, πάντως, η ετικέτα δίνει στον καταναλωτή ένα σταθερό σημείο αναφοράς πριν από την αγορά. Η συνέπεια στη διατύπωση επηρεάζει την κατανόηση της πληροφορίας.
Στα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα η κατάσταση είναι διαφορετική. Ένα γλυκό στη βιτρίνα, ένα σάντουιτς, ένα έτοιμο φαγητό ή ένα προϊόν αρτοποιείου δεν συνοδεύεται υποχρεωτικά από την ίδια αναλυτική ετικέτα ενός βιομηχανικά συσκευασμένου προϊόντος. Η νομοθεσία, όμως, απαιτεί πληροφόρηση για τα αλλεργιογόνα. Τα πρόστιμα σε Περιστέρι και Ξάνθη δείχνουν πώς αυτή η απαίτηση μεταφράζεται σε ελέγχους στις πινακίδες πώλησης. Η απουσία συσκευασίας δεν καταργεί την υποχρέωση ενημέρωσης.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα κενό στα διαθέσιμα ελληνικά δεδομένα. Η δημοσιευμένη έρευνα δίνει αναλυτική εικόνα για τις ετικέτες χιλιάδων επώνυμων τροφίμων, όχι όμως αντίστοιχη πανελλαδική αποτύπωση της καθημερινής πρακτικής σε εστιατόρια, αναψυκτήρια, αρτοποιεία και ζαχαροπλαστεία. Δεν γνωρίζουμε, επομένως, από συγκρίσιμα στοιχεία τι ποσοστό επιχειρήσεων αναγράφει σωστά τα αλλεργιογόνα και πόσο συχνές είναι οι παραλείψεις στους χώρους πώλησης. Αυτό περιορίζει και τη δυνατότητα σύγκρισης μεταξύ περιοχών, κλάδων και διαφορετικών τύπων καταστημάτων.
Οι διοικητικές αποφάσεις του Σεπτεμβρίου προσφέρουν συγκεκριμένα παραδείγματα εφαρμογής των κανόνων, όχι μέτρο της συνολικής συμμόρφωσης της αγοράς. Για να υπάρξει τέτοια εικόνα χρειάζονται συστηματικοί έλεγχοι και δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων ανά κατηγορία επιχείρησης και παράβασης. Μέχρι τότε, κάθε πρόστιμο καταγράφει μία διαπιστωμένη παράβαση, ενώ το πραγματικό εύρος της ελλιπούς ενημέρωσης για αλλεργιογόνα στην ελληνική εστίαση και λιανική παραμένει άγνωστο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
