Εργαστηριακή ανάλυση 72 ελληνικών κρασιών από το γεωπονικό Αθήνας και τον ΕΛΓΟ-Δήμητρα αποκαλύπτει εκτεταμένη παρουσία ωχρατοξίνης Α και υπερβάσεις του ευρωπαϊκού ορίου
Σοκαριστικά είναι τα ευρήματα μελέτης με τίτλο “Impact of Climate Change on the Presence of Ochratoxin A in Red and White Greek Commercial Wines“, η οποία πραγματοποιήθηκε από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Foods.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL Fr: Ανακαλεί το ίδιο προϊόν για τρίτη φορά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Μολυσμένο ψάρι σε ελληνικά σουπερμάρκετ – Επείγουσα ενημέρωση από την Ευρώπη – Δείτε μάρκα και φωτογραφία
Οι ερευνητές ανέλυσαν 72 εμπορικά ελληνικά μονοποικιλιακά κρασιά, λευκά και κόκκινα, από 15 περιοχές της χώρας, με στόχο να ελέγξουν τα επίπεδα ωχρατοξίνης Α (OTA), μιας μυκοτοξίνης που παράγεται από μύκητες του γένους Aspergillus και αποτελεί γνωστό κίνδυνο για την υγεία. Η μελέτη δείχνει ότι η έκταση της επιμόλυνσης και κυρίως οι ποσότητες της τοξίνης που ανιχνεύθηκαν είναι ανησυχητικά υψηλές για συγκεκριμένες ποικιλίες και περιοχές. Αυτό διότι η ΟΤΑ έχει συνδεθεί με διάφορες τοξικολογικές επιδράσεις, όπως νεφροτοξικότητα, νευροτοξικότητα, ηπατοτοξικότητα, τερατογένεση, ανοσοτοξικότητα και καρκινογένεση. Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει ταξινομήσει την ΟΤΑ ως πιθανό καρκινογόνο για τον άνθρωπο (Ομάδα 2Β). Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει θεσπίσει μια Ανεκτή Εβδομαδιαία Πρόσληψη (ΑΟΠ) ΟΤΑ στα 120 ng ΟΤΑ/kg σωματικού βάρους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται δημοφιλή μπισκότα με αυξημένες τιμές υδροκυανίου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Χρώμιο, αρσενικό νερό και PFAS σχεδόν στα μισά μπουκάλια που βρίσκονται στα ράφια – Έρευνα ÖKO-TEST
Η OTA βρέθηκε συνολικά στο 55% των κρασιών, ποσοστό που η ίδια η μελέτη χαρακτηρίζει υψηλό για εμπορικά προϊόντα. Παρότι τα περισσότερα δείγματα είχαν χαμηλές συγκεντρώσεις, η εικόνα αλλάζει όταν εξεταστούν οι ακραίες τιμές και οι διαφοροποιήσεις ανά ποικιλία. Οι μέγιστες τιμές που καταγράφηκαν φέρνουν στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που φαίνεται να βαθαίνει. Η πιο εντυπωσιακή –και ανησυχητική– καταγραφή αφορά τα λευκά κρασιά από Sauvignon blanc. Σε αυτή την ποικιλία, η OTA ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη (83%), με αυτήν την ποικιλία να παρουσιάζει τις υψηλότερες συγκεντρώσεις, φτάνοντας τα 7,59 μg/L και αποδίδοντας μια μέση τιμή 2,16 μg/L με μέγιστο όριο τα 2μg/L . Συνολικά, πέντε από τα δώδεκα Sauvignon blanc ξεπέρασαν το νομοθετικό όριο, ένα εύρημα που η ίδια η μελέτη υπογραμμίζει ως το πιο επιβαρυμένο σύνολο δειγμάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά ράφια ακόμα ένα επικίνδυνο οικιακό σκεύος που πωλείται σε άλλες 24 χώρες – Δείτε φωτογραφία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νερό στο αυτοκίνητο: Τι να κάνω σε περίπτωση πλημμύρας;
Τα ελληνικά λευκά Ασύρτικο εμφάνισαν επίσης υψηλό ποσοστό θετικών ευρημάτων, αφού 18 από τα 25 δείγματα περιείχαν OTA, με δύο να υπερβαίνουν το επιτρεπτό όριο. Οι συγκεντρώσεις κυμάνθηκαν έως 2,523 μg/L. Παρότι χαμηλότερες από εκείνες του Sauvignon blanc, παραμένουν οριακές για μια ποικιλία που αποτελεί ναυαρχίδα του ελληνικού αμπελώνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα μπισκότα του φοιτητή που ξεκίνησε με 138 ευρώ, κατακτούν τον πλανήτη – 350 καταστήματα παγκοσμίως και αξία 350$ εκ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: “Μαϊμού” οι μειωμένες τιμές στα σουπερμάρκετ – Αυτοψία της ΕΚΠΟΙΖΩ
Στα κόκκινα κρασιά η εικόνα είναι κάπως ηπιότερη, αλλά όχι αμελητέα. Το Ξινόμαυρο έφτασε μέχρι 2,078 μg/L, με μία ετικέτα να ξεπερνά το ευρωπαϊκό όριο. Το Syrah, αν και είχε μικρότερη διακύμανση, εμφάνισε έως 1,857 μg/L. Η μελέτη σημειώνει ότι, αντίθετα με όσα συχνά αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία, τα ελληνικά λευκά εμφάνισαν συχνότερα και υψηλότερα επίπεδα OTA από τα κόκκινα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψεύτικη σοκολάτα σε Χριστουγεννιάτικα γλυκά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για δημοφιλές παιχνίδι με τοξικό βόριο που επηρεάζει το νευρικό σύστημα και την ανάπτυξη των παιδιών
Η γεωγραφική κατανομή
Οι υψηλότερες τιμές στα λευκά προέρχονται κυρίως από τη Βοιωτία, ενώ στα κόκκινα από τη Λάρισα. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, αυτές οι περιοχές είχαν τις μεγαλύτερες μέσες θερμοκρασίες στις περιόδους παραγωγής που εξετάστηκαν. Ανεξάρτητα από ποικιλία, η συγκέντρωση OTA παρουσίασε ισχυρή θετική συσχέτιση με τη μέση, μέγιστη και ελάχιστη θερμοκρασία της καλλιεργητικής περιόδου. Οι συντελεστές συσχέτισης για τη θερμοκρασία ήταν υψηλοί, στοιχείο που οι συγγραφείς θεωρούν κεντρικό στην ερμηνεία των ευρημάτων τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πέτρες και έντομα σε έτοιμα γεύματα – Επείγουσα ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Όταν άνθρωποι και τεχνητή νοημοσύνη «παραληρούν» μαζί: Ο κίνδυνος ψύχωσης από την τεχνητή νοημοσύνη
Παρότι ο ρόλος της βροχόπτωσης εξετάστηκε επίσης, δεν διαπιστώθηκε σημαντική γραμμική σχέση με τη συγκέντρωση OTA. Η θερμοκρασία, και όχι η υγρασία, αποτελεί τον κύριο οδηγό της αυξημένης επιβάρυνσης. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο γεγονός ότι οι υψηλότερες τιμές OTA εμφανίζονται σε ποικιλίες με λεπτότερη φλούδα, όπως το Sauvignon blanc. Σύμφωνα με τους ερευνητές οι λεπτές φλούδες επιτρέπουν ευκολότερη διείσδυση των μυκήτων, κάτι που φαίνεται να ενισχύει σημαντικά τα επίπεδα τοξίνης στο τελικό κρασί.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η ψώρα σαρώνει την Ευρώπη και αγγίζει και την Ελλάδα – Τι δείχνουν τα στοιχεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εταιρεία δηλώνει ένοχη για κακούργημα για λαθρεμπόριο ευρωπαϊκού βρεφικού γάλακτος – Θα πληρώσει €2,1 εκατομμύρια
Στα ευρήματα περιλαμβάνεται και μια ακόμη κρίσιμη παρατήρηση: η σύγκριση με παλαιότερες ελληνικές μελέτες δείχνει μια σταδιακή αύξηση των ανώτατων τιμών OTA ανά δεκαετία, κάτι που παραπέμπει σε μακροχρόνια τάση, η οποία χρειάζεται συστηματική παρακολούθηση. Αν και η πλειονότητα των δειγμάτων βρισκόταν κάτω από το όριο των 2 μg/L, οι ερευνητές τονίζουν ότι το ποσοστό υπέρβασης, έστω και περιορισμένο, αφορά εμπορικά προϊόντα που κυκλοφορούν κανονικά στην αγορά.
Οι περιοχές με υψηλότερες θερμοκρασίες και οι χρονιές με θερμότερους τρύγους καταγράφουν σημαντικά αυξημένες συγκεντρώσεις OTA. Αυτή η συσχέτιση παρουσιάζεται σταθερά σε όλες τις ποικιλίες που εξετάστηκαν, δείχνοντας ένα ξεκάθαρο μοτίβο στις τιμές που μετρήθηκαν. Η μελέτη αναφέρει ότι η κλιματική αλλαγή με την άνοδο της θερμοκρασίας δημιουργεί πιο φιλικό περιβάλλον για την ανάπτυξη των μυκήτων που παράγουν OTA, κάτι που ενδέχεται να αυξήσει περαιτέρω την επιβάρυνση στο μέλλον.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 9 προειδοποιητικά σημάδια ότι το κρυολόγημά σας επιδεινώνεται
Η μόλυνση του κρασιού από OTA μπορεί να οφείλεται σε κατώτερες των προτύπων γεωργικές πρακτικές και σε μυκητιασική προσβολή των ίδιων των σταφυλιών. Η επικράτηση της OTA σε αμπελώνες συσχετίζεται με παράγοντες όπως η θερμοκρασία, το pH και η δραστηριότητα του νερού, μαζί με συγκεκριμένες ποικιλίες σταφυλιών. Οι μύκητες που παράγουν ΟΤΑ μπορούν να αναπτυχθούν σε υποστρώματα με περιεκτικότητα σε υγρασία που κυμαίνεται από 10% έως 20%, με βέλτιστη θερμοκρασία ανάπτυξης περίπου 25–30 °C. Όπως τονίζουν οι ερευνητές, η αναγνώριση των οφελών για την υγεία που σχετίζονται με τη μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρασιού, θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην καθιέρωση μιας ρουτίνας κατανάλωσης αυτού του αλκοολούχου ποτού σε μέτριες ποσότητες. Ωστόσο, η παρατεταμένη έκθεση ακόμη και σε ελάχιστα επίπεδα μυκοτοξινών που υπάρχουν στο κρασί μπορεί να οδηγήσει σε επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία και ενδεχομένως να οδηγήσει σε χρόνιες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων ογκολογικών παθήσεων.
Οι ερευνητές καταλήγουν στο ότι είναι επιτακτική ανάγκη να αναγνωριστεί ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες που διέπουν την αγροτική παραγωγή είναι ολοένα και πιο απρόβλεπτες, ένα φαινόμενο που μπορεί να αποδοθεί άμεσα στις εκτεταμένες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η οποία με τη σειρά της έχει βαθιές επιπτώσεις στην επικράτηση των μυκοτοξινών σε διάφορα τρόφιμα. Οι υψηλές θερμοκρασίες που έχουν γίνει σήμα κατατεθέν των σύγχρονων κλιματικών προτύπων, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, φαίνεται να δημιουργούν ένα ευνοϊκό περιβάλλον που όχι μόνο διευκολύνει τον πολλαπλασιασμό αλλά και προάγει τον αποικισμό μυκήτων που είναι ικανοί να παράγουν ΟΤΑ.
Συνολικά, τα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν σκιαγραφούν μια εικόνα όπου το ελληνικό κρασί –και ιδιαίτερα συγκεκριμένες ποικιλίες– εμφανίζει συγκεντρώσεις ωχρατοξίνης Α που σε αρκετές περιπτώσεις είναι υψηλότερες από τις επιτρεπτές τιμές. Η μελέτη επισημαίνει ότι απαιτείται συνεχής επιστημονική παρακολούθηση, καθώς οι τάσεις αυτές δείχνουν να ενισχύονται. Η παρουσία τόσο υψηλών τιμών, ιδιαίτερα στα λευκά κρασιά διεθνών ποικιλιών όπως το Sauvignon blanc, αναδεικνύεται από τους ερευνητές ως ένα δεδομένο που δεν μπορεί πλέον να αγνοείται, καθώς η διακύμανση των επιπέδων OTA στην ελληνική αγορά φαίνεται να αυξάνεται και να αποκτά κεντρικό ρόλο στη συζήτηση για την ποιότητα και την ασφάλεια του ελληνικού κρασιού.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2304-8158/14/23/4157
Αναφορά: Μηλιόρδος Δημήτριος Ευάγγελος, Λαμπρινή Ρούσση, Σταματίνα Καλλιθράκα, Ευστάθιος Ζ. Πανάγου, και Παντελής Ι. Νατσκούλης. 2025. «Επίπτωση της Κλιματικής Αλλαγής στην Παρουσία της Ωχρατοξίνης Α σε Ερυθρούς και Λευκούς Ελληνικούς Εμπορικούς Οίνους» Τρόφιμα 14, αρ. 23: 4157. https://doi.org/10.3390/foods14234157
