Το νερό μας, η πιο βασική πηγή ζωής, δεν είναι πια δεδομένο ότι είναι καθαρό
Στη βορειοανατολική Γαλλία, χιλιάδες οικογένειες βιώνουν εδώ και μήνες μία πρωτοφανή κατάσταση. Το νερό της βρύσης τους, κρίθηκε ακατάλληλο για πόση και μαγείρεμα. Το μόνο που απομένει είναι τα μπουκάλια εμφιαλωμένου νερού, τα οποία έχουν γίνει πλέον σωσίβιο καθημερινής επιβίωσης, αλλά και αυτά δεν είναι αθώα. Ο λόγος δεν είναι κάποια συνηθισμένη μόλυνση, αλλά οι διαβόητες ουσίες PFAS, τα «χημικά για πάντα» που συσσωρεύονται στο περιβάλλον και στο ανθρώπινο σώμα, αφήνοντας στον ανθρώπινο οργανισμό, ένα “αποτύπωμα τοξικότητας” που δεν σβήνει ποτέ. Η τοπική τραγωδία φωτίζει μια αλήθεια που αφορά ολόκληρη την Ευρώπη: το νερό μας, η πιο βασική πηγή ζωής, δεν είναι πια δεδομένο ότι είναι καθαρό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η σοκολάτα μπορεί να θεραπεύσει από μία κοινή ασθένεια – Νέο φάρμακο με… σοκολάτα ξεπερνά το Tamiflu
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φοινικέλαιο: Αρνητικές πλευρές, κίνδυνοι και αντιδράσεις για την προσθήκη του σε τρόφιμα
Τα PFAS – κοινώς γνωστά ως «χημικά για πάντα» επειδή δεν διασπώνται φυσικά – είναι συνθετικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται σε ποικίλα είδη, όπως ανταλλακτικά αυτοκινήτων και ανεμογεννήτριες , καλλυντικά και αντικολλητικά μαγειρικά σκεύη. Συσσωρεύονται στον αέρα, το έδαφος, το νερό και το ανθρώπινο σώμα. Μελέτες δείχνουν ότι η μακροχρόνια έκθεση μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα και να αυξήσει τον κίνδυνο ορισμένων καρκίνων και άλλων ασθενειών. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, σε περιοχές, όπου το πόσιμο νερό ξεπέρασε τα συνιστώμενα μέγιστα επίπεδα PFAS, είχαν υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων του πεπτικού, του ενδοκρινικού, του αναπνευστικού και του στόματος και του λαιμού. Συνολικά, τα PFAS στο πόσιμο νερό εκτιμάται ότι συμβάλλουν σε περισσότερες από 6.800 περιπτώσεις καρκίνου κάθε χρόνο, με βάση τα πιο πρόσφατα δεδομένα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σχεδόν 200 άνθρωποι δηλητηριάστηκαν από φαγητό σε μπουφέ ξενοδοχείου – 19 νοσηλεύονται
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή προειδοποίηση για μουχλιασμένο ψωμί – Δείτε εταιρεία και φωτογραφία
Το περασμένο Φεβρουάριο είδαν το φως της δημοσιότητας και καταγγελίες για εκτεταμένη ρύπανση από PFAS στο νερό του Παρισιού. PFAS ανιχνεύθηκαν και σε 11 από 15 πηγές εμφιαλωμένου νερού στο Βέλγιο. Πρόσφατες μελέτες σε ευρωπαϊκές χώρες, δείχνουν ανησυχητικά επίπεδα PFAS στο πόσιμο νερό, ξεπερνώντας τα επιτρεπτά όρια και εγείροντας σοβαρά ζητήματα για τη δημόσια υγεία. Η Greenpeace μετά από εργαστηριακή ανάλυση βρήκε 18.000 θετικά τεστ σε πλωτές οδούς 16 περιοχών της Ιταλίας και κάλεσε την κυβέρνηση της χώρας να εφαρμόσει νόμο για τον περιορισμό των “για πάντα χημικών” PFAS. Ο Ian A. Wright, Αναπληρωτής Καθηγητής Περιβαλλοντικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Western Sydney, της Αυστραλίας, έφερε στο προσκήνιο τα πρότυπα όσον αφορά τα PFAS, λόγω της παρουσίας δυνητικά επικίνδυνων επιπέδων «για πάντα χημικών» που ανιχνεύονται σε παροχές πόσιμου νερού σε όλη την Αυστραλία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα 5 χειρότερα πρόσθετα τροφίμων που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας – Μελέτη σε 186.744 καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόση ζάχαρη έχει το απλό φυσικό γιαούρτι «Χωρίς προσθήκη ζάχαρης»;
Για το σοβαρό αυτό ζήτημα κατέθεσε ερώτηση στην ευρωβουλή ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Σάκης Αρναούτογλου. Φέτος η χημική ουσία TFA (που ανήκει στην οικογένεια των PFAS) στο εμφιαλωμένο και το πόσιμο νερό χαρακτηρίστηκε από την EFSA, ως αναδυόμενος κίνδυνος για τους Ευρωπαίους. Η καταναλωτική οργάνωση Altroconsumo δημοσίευσε τα αποτελέσματα ανεξάρτητου εργαστηριακού ελέγχου σε 21 μάρκες φυσικού μεταλλικού νερού, που διατίθενται σε πλαστικά και γυάλινα μπουκάλια ή ποτήρια. Τα πέντε στα 21 (ποσοστό πάνω από 23%) απορρίφθηκαν ως ακατάλληλα για κατανάλωση λόγω της παρουσίας TFA (τριφθοροξικού οξέος). Και στο Βέλγιο το TFA εντοπίστηκε στο 75% των εμφιαλωμένων νερών. Εργαστηριακή ανάλυση από το γερμανικό περιοδικό Öko-Test έδειξε ότι το TFA υπάρχει σε όλα σχεδόν τα δείγματα εμφιαλωμένου νερού (21) που αναλύθηκαν. Σε 7 νερά μάλιστα, τα επίπεδα TFA ήταν τόσο υψηλά ώστε υπερέβησαν το μελλοντικό ευρωπαϊκό όριο για τη συνολική ποσότητα PFAS στο πόσιμο νερό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί φορτίο ρέγγας, απορρίφθηκε στα σύνορα χωρίς να είναι επικίνδυνο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός δημόσιας Υγείας για Ιταλικές κατεψυγμένες πίτσες πεπερόνι Ιδιωτικής ετικέτας
Τους τελευταίους έξι μήνες, 3.500 άνθρωποι σε περίπου 20 πόλεις στα διαμερίσματα Μεζ και Αρδέννες βορειοανατολική Γαλλία, χρησιμοποιούν μόνο εμφιαλωμένο νερό για πόση και μαγείρεμα. Στις αρχές Ιουλίου, οι νομοί Μεζ και Αρδεννών απαγόρευσαν επίσημα το νερό βρύσης μετά την ανίχνευση υψηλών επιπέδων PFAS (υπερ- και πολυφθοροαλκυλικών ουσιών).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα 3 μικρά μυστικά για πετυχημένα σπιτικά μπισκότα (σε όλες τις συνταγές)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές τρόφιμο που προστατεύει τα παιδιά από τερηδόνα – Ευρήματα μελέτης
Μια έρευνα των Disclose και France 3, στα χωριά της βορειοανατολικής Γαλλίας, που δημοσιεύθηκε στις 4 Ιουλίου, έδειξε ότι οι συγκεντρώσεις ήταν τρεις έως 27 φορές υψηλότερες από το όριο των 100 νανογραμμαρίων ανά λίτρο που έχει θεσπίσει η υγειονομική αρχή. Η ΕΕ σχεδιάζει να επιβάλει αυτό το όριο σε 20 τύπους PFAS από το 2026. Αν και η μόλυνση από PFAS είναι ευρέως διαδεδομένη, δεν υπάρχει επί του παρόντος νομικό όριο στην ΕΕ σε επιφανειακά, υπόγεια ύδατα ή πόσιμο νερό. Μόλις το 2026, πρόκειται να τεθεί σε ισχύ μια τυπική οριακή τιμή για “συνολικά PFAS” 500 ng/L στο πόσιμο νερό.
Η πηγή της ρύπανσης δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Ωστόσο, οι τοπικοί αξιωματούχοι υποψιάζονται ότι υπεύθυνο για τη μόλυνση είναι το πρώην χαρτοποιείο Stenpa στο Stenay, 15 χιλιόμετρα από το Malandry. Πριν κλείσει στα τέλη του 2024, το εργοστάσιο απέρριπτε λάσπη μολυσμένη με PFAS, η οποία διασκορπιζόταν σε γεωργικές εκτάσεις ως λίπασμα. Οι δήμαρχοι των πληγέντων χωριών λένε ότι η διασπορά της λάσπης ξεκίνησε το 1995. Στις 21 Ιουλίου, εγκαταστάθηκαν δύο μονάδες φιλτραρίσματος ενεργού άνθρακα που παγιδεύει σωματίδια PFAS, στους πύργους νερού του Malandry και του Haraucourt, περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά.
Τι γίνεται στην Ελλάδα
Οι αρχές στη χώρας μας βρίσκονται (ακόμα) σε φάση διερεύνησης του θέματος. Σε εγκύκλιο του Απριλίου, το Υπουργείο Υγείας έδωσε εντολή, σε ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ ΚΑΙ ΕΔΕΑ όπως και σε όλες τις Περιφέρειες- Υπηρεσίες Υγειονομικού ελέγχου και Δήμους, να διασφαλίσουν ότι το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης στην Ελλάδα, συμμορφώνεται με τις νέες υποχρεωτικές χημικές παραμέτρους παρακολούθησης της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2020/2184, και τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το αργότερο ως τις 12/1/2026 και δεν περιέχει, δισφαινόλη-Α, χλωρικά, χλωριώδη, αλογονοοξικά οξέα, μικροκυστίνη-LR, PFAS, και ουράνιο και να συμπεριλάβουν υποχρεωτικά στα προγράμματα παρακολούθησης του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. Στην εγκύκλιο σημειώνεται ότι έχουν εκδοθεί και οι Τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές για την ανάλυση των PFAS (Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής C/2024/4910/07-08-2024 με θέμα «Τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις μεθόδους ανάλυσης για την παρακολούθηση των υπερφθοροαλκυλιωμένων και πολυφθοροαλκυλιωμένων ουσιών (PFAS) στο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης»).
