Πριν από λίγες ημέρες το Cibum σας είχε ενημερώσει για τη νέα ειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), σχετικά με την ανίχνευση του ιού της ηπατίτιδας Α σε κατεψυγμένες φράουλες και μείγμα μούρων προέλευσης Ισπανίας. Η ειδοποίηση, που κοινοποιήθηκε από τη Γερμανία και οδήγησε σε ανάκληση προϊόντων και δημόσιες προειδοποιήσεις σε ευρωπαϊκές χώρες, επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά ότι τα κατεψυγμένα μούρα εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες κατηγορίες τροφίμων όσον αφορά τον κίνδυνο μετάδοσης τροφιμογενών ιών, όταν η επιμόλυνση συμβεί σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγικής αλυσίδας.
Συγκεκριμένα, η αλυσίδα σούπερ μάρκετ Rewe ανακοίνωσε την ανάκληση του κατεψυγμένου μείγματος μούρων με την εμπορική ονομασία “ja! Beerenmischung”, μετά την ανίχνευση RNA του ιού της ηπατίτιδας Α κατά τη διάρκεια επίσημων εργαστηριακών ελέγχων. Το συγκεκριμένο περιστατικό δεν αποτελεί εξαίρεση. Εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, τα κατεψυγμένα μούρα συγκαταλέγονται στα τρόφιμα που εμφανίζονται συχνότερα στις διεθνείς ειδοποιήσεις για παρουσία του ιού της ηπατίτιδας Α και, σε μικρότερο βαθμό, του νοροϊού. Επαναλαμβανόμενες ανακλήσεις και επιδημίες έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και τη Νέα Ζηλανδία, γεγονός που καταδεικνύει ότι πρόκειται για έναν διαρκή κίνδυνο που συνδέεται με τη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα και όχι με μία συγκεκριμένη χώρα παραγωγής.
Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα του ιταλικού Συστήματος Επιδημιολογικής Επιτήρησης Οξείας Ιογενούς Ηπατίτιδας (SEIEVA), περίπου το 23,7% των τροφιμογενών περιστατικών ηπατίτιδας Α σχετίζεται με την κατανάλωση κατεψυγμένων μούρων. Υψηλότερο ποσοστό εμφανίζουν μόνο τα ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα δίθυρα μαλάκια, τα οποία ευθύνονται για περίπου το 41,4% των αντίστοιχων περιστατικών.
Η εξήγηση βρίσκεται κυρίως στη δομή της παραγωγικής διαδικασίας. Τα μούρα συλλέγονται από διαφορετικούς παραγωγούς, μεταφέρονται σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας, διαλέγονται, πλένονται, καταψύχονται και συχνά αναμιγνύονται με πρώτες ύλες διαφορετικής προέλευσης πριν συσκευαστούν. Αρκεί μία επιμόλυνση του νερού που χρησιμοποιείται για την άρδευση ή την επεξεργασία ή η ανεπαρκής υγιεινή ενός εργαζομένου για να εισαχθεί ο ιός σε ολόκληρη την παρτίδα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο ιός της ηπατίτιδας Α, σε αντίθεση με τα βακτήρια, δεν πολλαπλασιάζεται μέσα στα τρόφιμα, ωστόσο μπορεί να επιβιώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα πάνω στην επιφάνεια των φρούτων. Η κατάψυξη δεν τον αδρανοποιεί, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να παραμείνει μολυσματικός για μήνες, ακόμη και μέχρι την κατανάλωση του προϊόντος.
Η περίοδος επώασης της νόσου κυμαίνεται από 15 έως 50 ημέρες, με μέσο όρο περίπου τέσσερις εβδομάδες. Η μεγάλη αυτή χρονική απόσταση μεταξύ κατανάλωσης και εμφάνισης των συμπτωμάτων δυσκολεύει σημαντικά τον εντοπισμό της πηγής της λοίμωξης. Τα πρώτα συμπτώματα περιλαμβάνουν ναυτία, εμέτους, κοιλιακό άλγος, πυρετό, έντονη κόπωση και απώλεια όρεξης, ενώ σε αρκετούς ασθενείς ακολουθούν ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα, αποχρωματισμένα κόπρανα και έντονος κνησμός. Οι σοβαρότερες μορφές της νόσου εμφανίζονται κυρίως σε ηλικιωμένους, άτομα με χρόνια ηπατική νόσο και ανοσοκατασταλμένους ασθενείς.
Ένας ακόμη παράγοντας που δυσκολεύει τη διαχείριση του κινδύνου είναι η πολυπλοκότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ένα κατεψυγμένο μείγμα μπορεί να περιλαμβάνει μούρα από διαφορετικές περιοχές ή ακόμη και διαφορετικές χώρες, τα οποία συγκεντρώνονται, αναμιγνύονται και επανασυσκευάζονται πριν διατεθούν στην αγορά με διαφορετικές εμπορικές ονομασίες. Έτσι, μία μόνο μολυσμένη παρτίδα μπορεί να καταλήξει ταυτόχρονα σε πολλές ευρωπαϊκές αγορές και να παραμείνει διαθέσιμη για μεγάλο χρονικό διάστημα λόγω της μακράς διάρκειας ζωής των κατεψυγμένων προϊόντων.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι η ανίχνευση του ιού στα τρόφιμα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική τεχνική πρόκληση. Οι σύγχρονες μοριακές μέθοδοι μπορούν να εντοπίσουν το γενετικό υλικό του ιού, δεν μπορούν όμως πάντα να επιβεβαιώσουν αν αυτός παραμένει μολυσματικός. Επιπλέον, ο ιός συχνά κατανέμεται ανομοιόμορφα μέσα σε μία παρτίδα, γεγονός που σημαίνει ότι ένα αρνητικό αποτέλεσμα σε συγκεκριμένο δείγμα δεν αποκλείει απόλυτα την παρουσία του σε άλλο σημείο του ίδιου προϊόντος.
Για τον λόγο αυτό, οι διεθνείς οργανισμοί ασφάλειας τροφίμων δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη. Η εφαρμογή Ορθών Γεωργικών Πρακτικών, ο αυστηρός έλεγχος της ποιότητας του νερού, η σωστή εκπαίδευση του προσωπικού, η τήρηση των κανόνων προσωπικής υγιεινής, η αποτελεσματική ιχνηλασιμότητα και η εφαρμογή συστημάτων HACCP θεωρούνται τα βασικότερα εργαλεία για τη μείωση του κινδύνου σε όλα τα στάδια της παραγωγής.
Πώς μπορεί να προστατευθεί ο καταναλωτής;
Για τους καταναλωτές, το σημαντικότερο μέτρο προστασίας παραμένει η θερμική επεξεργασία. Τα κατεψυγμένα μούρα δεν θα πρέπει να καταναλώνονται ωμά σε smoothies, γλυκά ή άλλα επιδόρπια χωρίς προηγούμενο βρασμό. Η θέρμανση σε θερμοκρασία άνω των 85°C για τουλάχιστον ένα λεπτό μπορεί να αδρανοποιήσει τον ιό και να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο λοίμωξης. Παράλληλα, είναι απαραίτητο να αποφεύγεται η κατανάλωση προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο ανάκλησης ή δημόσιας προειδοποίησης και να τηρούνται σχολαστικά οι κανόνες υγιεινής κατά τον χειρισμό των τροφίμων.
Η νέα ανάκληση στη Γερμανία υπενθυμίζει ότι οι τροφιμογενείς ιοί εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την παγκόσμια ασφάλεια τροφίμων. Παρά τη συνεχή ενίσχυση των ελέγχων και τη λειτουργία συστημάτων όπως το RASFF, ο κίνδυνος δεν μπορεί να εξαλειφθεί πλήρως σε μια τόσο σύνθετη διεθνή αλυσίδα εφοδιασμού. Η πρόληψη, η έγκαιρη ενημέρωση, η αποτελεσματική ιχνηλασιμότητα και η σωστή θερμική επεξεργασία των κατεψυγμένων μούρων εξακολουθούν να αποτελούν τα σημαντικότερα μέσα προστασίας της δημόσιας υγείας.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- 58 στο νοσοκομείο μετά από γεύμα κηδείας – Υποψίες ότι το catering σέρβιρε περισσεύματα τροφίμων από εκδήλωση προηγούμενης ημέρας
- Ποντικοφάρμακο σε σοκολάτα: Η υπόθεση που συγκλόνισε την Ισπανία και οδήγησε έναν άνθρωπο σε μόνιμη τύφλωση
- Αλλαντικά με κρέας αλόγου, γαϊδουριού, πουλερικών και δερματικό ιστό πωλούνταν ως μοσχαρίσια – Τι έδειξαν οι αναλύσεις των Αρχών
