Ραγδαία η εξάπλωση της καμπυλοβακτηρίωσης από κοτόπουλο, με τα ποσοστά νοσηλείας και βακτηριαιμίας να ξεπερνούν κάθε προηγούμενο
Στην καρδιά μιας από τις πιο σοβαρές επιδημιολογικές κρίσεις της χρονιάς βρίσκεται το κοτόπουλο, καθώς η Δανία κατέγραψε δύο παράλληλα και ιδιαίτερα επιθετικά ξεσπάσματα Campylobacter jejuni από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο του 2025. Τα ταυτόχρονα κρούσματα ήταν αξιοσημείωτα τόσο σε κλίμακα όσο και σε σοβαρότητα. Το καμπυλοβακτηρίδιο μπορεί να προκαλέσει διάρροια, κοιλιακό άλγος, έμετο, πυρετό και, σε σπάνιες περιπτώσεις, σοβαρές επιπλοκές όπως αρθρίτιδα ή τη νευρική διαταραχή σύνδρομο Guillain-Barré.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η ψώρα σαρώνει την Ευρώπη και αγγίζει και την Ελλάδα – Τι δείχνουν τα στοιχεία
Οι δύο παραλλαγές του βακτηρίου ST49#3 και ST52#4, που εντοπίστηκαν μέσω εθνικής γονιδιωματικής επιτήρησης, εξαπλώθηκαν γρήγορα σε όλη τη χώρα και συνδέθηκαν απευθείας με δανέζικο κοτόπουλο. Αυτό που ανησύχησε περισσότερο τις υγειονομικές αρχές δεν ήταν μόνο η έκτασή τους, αλλά και η ασυνήθιστη σοβαρότητα των περιστατικών. Το σοβαρό περιστατικό αναλύθηκε στο eurosurveillance.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πάνω από 4.400 εκτιμώμενα κρούσματα σαλμονέλας από προϊόντα φιστικιού – Μία από τις μεγαλύτερες ανακλήσεις στην ιστορία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τριμμένο τυρί 29 τόνων (!) από 27 δημοφιλείς μάρκες αποσύρεται από τα ράφια μεγάλων αλυσίδων
Από 1 Ιουλίου έως 15 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 2.855 άνθρωποι στη Δανία που είχαν μόλυνση από Campylobacter. Από αυτούς τους χιλιάδες ασθενείς, μόνο 355 δείγματα –δηλαδή περίπου το 12%– στάλθηκαν στα ειδικά μικροβιολογικά εργαστήρια για να απομονωθεί το βακτήριο και να γίνει αναλυτικός εργαστηριακός έλεγχος. Από αυτά, 112 ταυτοποιήθηκαν ως μέλη των δύο κλώνων που προκάλεσαν τα ξεσπάσματα. Η πλειονότητα των κρουσμάτων ήταν εγχώρια, γεγονός που ενίσχυσε την υποψία ότι η πηγή βρίσκεται εντός της αλυσίδας παραγωγής πουλερικών. Οι γονιδιωματικές αναλύσεις έδειξαν ότι οι κλώνοι ST49#3 και ST52#4 ταυτίζονται με στελέχη που είχαν εντοπιστεί σε εμπορικά δείγματα δανέζικου κοτόπουλου, οδηγώντας σε σαφή συσχέτιση ανθρώπινων μολύνσεων και τροφικής έκθεσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνες ουσίες σε σταφύλια, μπρόκολο και άλλα 15 φρούτα και λαχανικά: Συναγερμός για «κοκτέιλ» 42 επικίνδυνων χημικών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κάδμιο και νικέλιο έως και 9.500 φορές πάνω από το όριο στα φθηνά κοσμήματα από διαδικτυακές πλατφόρμες
Παρά τη συνεχή επιτήρηση που εφαρμόζεται από το 2019, με δειγματοληψίες σε τρόφιμα και ζωικές πηγές, το ξέσπασμα εξελίχθηκε γρήγορα και ξέφυγε από τα συνήθη επίπεδα. Οι ασθενείς που ανήκαν στους δύο κλώνους εμφάνισαν πολύ βαρύτερη κλινική εικόνα από τον εθνικό μέσο όρο. Στον κλώνο ST49#3, 36% των ασθενών χρειάστηκαν νοσηλεία, ενώ στον ST52#4 το ποσοστό έφτασε το 52%. Σημαντικό εύρημα ήταν και τα περιστατικά βακτηριαιμίας (παρουσία βακτηρίων στο αίμα): 18% στους ασθενείς του ST49#3 και 3% στον ST52#4, ποσοστά εξαιρετικά υψηλότερα από το τυπικό <0,5% που καταγράφεται στη χώρα. Δεν σημειώθηκαν θάνατοι, αλλά η επιβάρυνση του συστήματος υγείας ήταν αισθητή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δεκάδες μαθητές αρρώστησαν από μουχλιασμένα σχολικά γεύματα – Κυβερνητική έρευνα για την αδιανόητη παράλειψη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος εγκαυμάτων από ηλεκτρικά μπρίκια που πωλούνται και στην Ελλάδα – Ευρωπαϊκός συναγερμός
Η έρευνα των αρχών συμπεριέλαβε στοχευμένες συνεντεύξεις 35 ασθενών και όλοι ανέφεραν κατανάλωση κοτόπουλου τις ημέρες πριν από την εκδήλωση των συμπτωμάτων. Το εύρημα αυτό, σε συνδυασμό με την ταύτιση γονιδιωμάτων μεταξύ ανθρώπινων και ζωικών δειγμάτων, οδήγησε στο συμπέρασμα, ότι η πηγή μόλυνσης ήταν κοτόπουλο δανέζικης παραγωγής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται ελαιόλαδο λόγω σοβαρής αστοχίας στη διαδικασία παραγωγής – Κίνδυνος παρουσίας θανατηφόρου βακτηρίου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανιχνεύτηκαν επικίνδυνες τοξίνες σε δημοφιλείς χυμούς φρούτων – Επείγουσα ανάκληση 6 διαφορετικών γεύσεων
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα πραγματικά περιστατικά είναι πολλαπλάσια. Με βάση πιθανότητες που χρησιμοποιούνται στις εθνικές εκτιμήσεις επιτήρησης, τα ξεσπάσματα υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν σε περίπου 670 κρούσματα για τον ST49#3 και 238 για τον ST52#4, χωρίς να υπολογίζονται τα μη διαγνωσμένα περιστατικά. Αυτό ανεβάζει την επιβάρυνση σε επίπεδα που σπάνια έχουν καταγραφεί στη χώρα για Campylobacter jejuni.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Μπορείτε να επιβιώσετε για τρεις ημέρες σε περίπτωση κρίσης;» – Οι συστάσεις Ευρωπαϊκών κρατών στους πολίτες τους
Οι δύο κλώνοι εμφάνισαν αντοχή σε κινολόνες, μια από τις βασικές κατηγορίες αντιβιοτικών για τέτοιες λοιμώξεις. Η παρουσία της μετάλλαξης gyrA T86I επιβεβαίωσε τη μειωμένη αποτελεσματικότητα της ciprofloxacin και της nalidixic acid. Η αντοχή αυτή πιθανόν συνέβαλε στην κλινική βαρύτητα και στη δυσκολία αντιμετώπισης των μολύνσεων.
Η ταυτόχρονη εμφάνιση δύο αντίστοιχα σοβαρών και μεγάλων επιδημιών αποκάλυψε κενά στη διαχείριση κινδύνου σε όλη την αλυσίδα παραγωγής κοτόπουλου. Παρότι εφαρμόζονται υγειονομικά πρωτόκολλα και εθνικά στάνταρ, η νομοθεσία δεν απαγορεύει την παρουσία Campylobacter σε νωπό ή κατεψυγμένο κοτόπουλο. Το βάρος της πρόληψης στην πράξη πέφτει στον καταναλωτή. Σωστό μαγείρεμα, αποφυγή επιμόλυνσης, άμεση κατανάλωση. Οι ειδικοί τονίζουν ότι τέτοιες πρακτικές δεν επαρκούν όταν η μόλυνση βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα στην παραγωγική αλυσίδα.
Η φετινή κρίση επανέφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για αυστηρότερα μέτρα. Η εμπειρία δείχνει ότι οι γονιδιωματικές τεχνικές, όπως η πλήρης αλληλούχιση, είναι πλέον απαραίτητες όχι μόνο για την επιβεβαίωση των κρουσμάτων αλλά και για την πρόληψη μελλοντικών επιδημιών. Η συνδυασμένη δράση υγειονομικών, κτηνιατρικών και ελεγκτικών φορέων αποδείχθηκε καθοριστική για την κατανόηση της κατάστασης, όμως το περιστατικό φωτίζει τις αδυναμίες του υπάρχοντος πλαισίου ελέγχου.
Η υπόθεση στη Δανία δείχνει ότι η campylobacteriosis δεν είναι πάντα ήπια και αυτοπεριοριζόμενη. Ορισμένες γενετικές σειρές μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή νόσηση, νοσηλεία και επεμβατικές λοιμώξεις. Η κατάσταση που διαμορφώθηκε το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2025 αποτελεί ισχυρή υπενθύμιση ότι το κοτόπουλο, παρά τον υψηλό βαθμό επιτήρησης, παραμένει ένας από τους πιο επίμονους και δύσκολους τομείς στη διαχείριση τροφιμογενών κινδύνων.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η γονιδιωματική επιτήρηση πρέπει να συνεχιστεί και να ενισχυθεί, τα μέτρα ελέγχου στην παραγωγή κοτόπουλου χρειάζονται αναθεώρηση και η κατανόηση των διαφορετικών γενετικών σειρών του Campylobacter είναι κρίσιμη για την πρόληψη. Πρόκειται για μια περίπλοκη, διαρκώς εξελισσόμενη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, που απαιτεί συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων τομέων και συστηματική αναβάθμιση των υγειονομικών πρωτοκόλλων.
*Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ασφάλειας τροφίμων και απευθύνεται στον κλάδο και στους επαγγελματίες τροφίμων, όπως και σε συνειδητοποιημένους καταναλωτές. Το παρόν άρθρο έχει σκοπό να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στους επιστήμονες τροφίμων και επαγγελματίες που σχεδιάζουν τα συστήματα και μέτρα ασφάλειας τροφίμων των επιχειρήσεων τροφίμων. Τα συμβάντα ασφάλειας τροφίμων σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν πολύτιμα εισερχόμενα δεδομένα στην ανάλυση επικινδυνότητας της διαδικασίας διαχείρισης τροφίμων (HACCP) που υποχρεούται να συντάσσει και να διατηρεί βάση νόμου, κάθε επιχείρηση τροφίμων.
