Τι ισχύει για τις επικίνδυνες «αιώνιες χημικές ουσίες» (PFAS) και ποιες είναι οι ανησυχίες για προϊόντα που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά.
Τα PFAS – γνωστά και ως «αιώνιες χημικές ουσίες» – είναι βιομηχανικά παραγόμενες ενώσεις που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες λόγω των εξαιρετικών υδροφοβικών και λιποφοβικών ιδιοτήτων τους. Ωστόσο, η ικανότητά τους να παραμένουν στο περιβάλλον για πάρα πολλά χρόνια έχει προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις τους στην υγεία και το οικοσύστημα. Τα PFAS έχουν εντοπιστεί σε πληθώρα καθημερινών προϊόντων: από αντικολλητικά σκεύη μαγειρικής, υφάσματα, καλλυντικά, τροφικές συσκευασίες μέχρι και φαρμακευτικά σκευάσματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανατροπή με το εμφιαλωμένο νερό: Τα γυάλινα μπουκάλια περιέχουν περισσότερα μικροπλαστικά από τα πλαστικά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο σπανάκι: Μπαράζ ανακλήσεων στην Ευρώπη λόγω σοβαρού κινδύνου για την υγεία – Ειδοποίηση RASFF
Σύμφωνα με μελέτες που έχουν καταγραφεί στη βάση δεδομένων pfastoxdatabase.org, τα PFAS μπορεί να σχετίζονται με:
- Μειωμένο βάρος γέννησης
- Παχυσαρκία
- Διαβήτη
- Αυξημένη χοληστερόλη
- Μειωμένη ανοσολογική απόκριση στα εμβόλια
- Προβλήματα στον θυρεοειδή
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 12.000 πακέτα με μπισκότα – Περιέχουν κομμάτια ξύλου!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνη κανέλα σε μεγάλα σούπερ μάρκετ – Προκαλεί καρκίνο και ερεθισμούς σε μάτια, δέρμα και πνεύμονες
Τι ισχύει όμως για το χαρτί ψησίματος;
Το ερώτημα είναι εύλογο: αφού τα PFAS χρησιμοποιούνται συχνά για να απωθούν λίπη και υγρά, θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται και στο αντικολλητικό χαρτί; Η απάντηση, τουλάχιστον για την Ευρώπη, είναι καθησυχαστική. Όπως εξηγεί ο Manuel Fernández, ειδικός σε θέματα χημικής πολιτικής του γερμανικού περιβαλλοντικού οργανισμού BUND (Ομοσπονδία για το Περιβάλλον και την Προστασία της Φύσης Γερμανίας): «Στην Ευρώπη, τα PFAS δεν αποτελούν συνήθη συστατικά στο χαρτί ψησίματος». Αντί αυτών, το χαρτί ψησίματος επικαλύπτεται συνήθως με σιλικόνη, η οποία προσφέρει παρόμοιες αντικολλητικές ιδιότητες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λύθηκε το μυστήριο: Οι… μεθυσμένοι πίθηκοι πρόγονοί μας, μας έμαθαν να χωνεύουμε το αλκοόλ! – Επιστημονικά ευρήματα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε σαλμονέλα σε παραδοσιακά σιροπιαστά γλυκά – Πωλούνταν συσκευασμένα αλλά και χύμα
Αν και η σιλικόνη θεωρείται πιο ασφαλής από τις PFAS όσον αφορά την ανθρώπινη υγεία, δεν είναι απαλλαγμένη από περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Όπως τονίζει ο Fernández: «Από οικολογικής άποψης, δεν είναι ιδανική. Πρόκειται για ένα συνθετικό υλικό που δεν αποικοδομείται εύκολα και συσσωρεύεται σε ιζήματα και λύματα». Επιπλέον, η παραγωγή σιλικόνης απαιτεί υψηλή κατανάλωση ενέργειας και φυσικών πόρων, επιβαρύνοντας έτσι το περιβάλλον.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δείξε μου τον γείτονά σου να σου πώς πόσο υγιής είναι η καρδιά σου – Εντυπωσιακά αποτελέσματα μελέτης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τρως πατάτες τηγανιτές; Μάθε το εβδομαδιαίο όριο για να μην αυξήσεις τον κίνδυνο διαβήτη
Τι να προσέξουμε ως καταναλωτές
Αν και ο επιστήμονας του BUND δείχνει καθησυχαστικός, αξίζει να σημειωθεί ότι η ευρωπαϊκή αγορά έχει κατακλυστεί τα τελευταία χρόνια από χιλιάδες προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες, κυρίως ασιατικές, όπου οι κανονισμοί για τη χρήση χημικών ουσιών συχνά είναι λιγότερο αυστηροί ή ελλιπώς ελεγχόμενοι. Η χαμηλότερη τιμή αυτών των προϊόντων τα καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικά για πολλούς καταναλωτές, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για πιθανή έκθεση σε επικίνδυνες ουσίες όπως οι PFAS – ακόμη και σε φαινομενικά αθώα είδη, όπως το χαρτί ψησίματος. Γι αυτό συνιστάται:
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα αφαιρέσετε την άμμο από τα μάτια σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ιός Τσικουνγκούνια: Μπορεί να αποτελέσει την επόμενη πανδημία; Πόσο κινδυνεύει η Ευρώπη;
Ελέγχετε τις συσκευασίες: Όπου είναι εφικτό, προτιμήστε χαρτί ψησίματος που αναφέρει ότι δεν περιέχει PFAS ή φθοριούχες ενώσεις.
- Εξετάστε εναλλακτικές: Π.χ. επαναχρησιμοποιήσιμα αντικολλητικά φύλλα από ασφαλή υλικά, ή απλό χαρτί ψησίματος με ελαφρά επάλειψη ελαίου.
- Μειώστε γενικά τη χρήση αναλώσιμων υλικών στο μαγείρεμα για πιο βιώσιμη καθημερινότητα.
- Εάν χρησιμοποιείτε χαρτί ψησίματος, δεν πρέπει να τοποθετείται πολύ κοντά στις αντιστάσεις του φούρνου και κατά προτίμηση δεν πρέπει να το χρησιμοποιείται σε θερμοκρασίες άνω των 220 βαθμών. Ωστόσο, είναι προτιμότερο να μην το χρησιμοποιήσετε καθόλου. Αντ’ αυτού, μπορείτε να λαδώσετε το ταψί και να το πασπαλίσετε με αλεύρι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεγάλη απάτη με το ρύζι – Κύκλωμα διακινούσε νοθευμένο προϊόν σε συσκευασίες από γνωστές premium μάρκες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόση ώρα μπορούμε να έχουμε τον σκύλο μας δεμένο;
Επιστημονικές απόψεις για τη χρήση της λαδόκολλας
Για το εάν είναι ασφαλής η χρήση λαδόκολλας είχε μιλήσει πρόσφατα και ο Βιολόγος MSc Food Science, Γενικός διευθυντής της AG ADVENT και συνιδρυτής και διαχειριστής του Cibum, Νίκος Γδοντέλης, στην Εκπομπή της ΕΡΤ1 “Studio 4”:
Σύμφωνα με την Άννα Λεκατσά Γεωπόνο-Επιστήμονα Τροφίμων, Senior Consultant της AG ADVENT AE εκτός από τα PFAS άλλες τοξικές ουσίες που μπορεί να μεταναστεύσουν από το χαρτί στο φαγητό μας είναι τα βαρέα μέταλλα, όπως το κάδμιο και ο μόλυβδος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί τρώμε κάποιες φορές τρόφιμα ενώ βλέπουμε ότι έχουν λήξει;
Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, είναι εξαιρετικά σημαντικό να επιλέγουμε και να χρησιμοποιούμε υψηλής ποιότητας χαρτί, κατάλληλο για επαφή με τρόφιμα, από αξιόπιστες μάρκες για να εκμηδενίσουμε τυχόν πιθανούς κινδύνους. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η επισήμανση, διαφήμιση και παρουσίαση ενός υλικού που έρχεται σε επαφή με τρόφιμο πρέπει να είναι σαφείς, πλήρεις και δεν πρέπει να παραπλανούν τους καταναλωτές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια τουαλέτα να διαλέξετε σε δημόσια WC; Η επιστήμη απαντά
Οι παραγωγοί και οι συσκευαστές οφείλουν να παρέχουν συγκεκριμένες πληροφορίες στην επισήμανση των υλικών, έτσι θα πρέπει να διαβάσουμε τα ακόλουθα στην ετικέτα της συσκευασίας της λαδόκολλας: «για επαφή με τρόφιμα» ή να δούμε την ειδική ένδειξη σχετικά με τη χρήση ή το ακόλουθο σύμβολο:
Για την προστασία του περιβάλλοντος, το χαρτί ψησίματος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί πολλές φορές, εκτός κι αν έχει σκούρα καφέ, καμένα σημεία μετά τη χρήση. Σε αυτήν την περίπτωση, θα πρέπει να απορρίπτεται στα υπόλοιπα απορρίμματα και όχι στα απορρίμματα χαρτιού.
