Ο σιωπηλός κίνδυνος στα ντολμαδάκια: Tι υπάρχει στα αμπελόφυλλα

Οι πρόσφατοι εργαστηριακοί έλεγχοι σε αμπελόφυλλα φέρνουν στο φως μια εικόνα που απαιτεί προσοχή από καταναλωτές και αρχές

Τα αμπελόφυλλα αποτελούν βασικό υλικό στη μαγειρική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολής, κυρίως για πιάτα όπως τα γνωστά ντολμαδάκια. Προσφέρονται φρέσκα, ζεματισμένα ή συντηρημένα σε άλμη, ενώ σχεδόν πάντα εισάγονται από χώρες όπως η Τουρκία και η Ελλάδα.  Εκτός από τη γαστρονομική σκοπιά, τα φύλλα αμπέλου έχουν ήδη αποδειχθεί εξαιρετική πηγή βιοδραστικών μορίων, κυρίως φαινολικών ενώσεων, καθώς ασκούν αντιοξειδωτικές προστατευτικές επιδράσεις, μειώνοντας την οξείδωση των λιπιδίων, σε ηπατική και νεφρική οξειδωτική βλάβη που προκαλείται από αλκοόλ, σε πειράματα που έγιναν σε αρουραίους. Επιπλέον, τα εκχυλίσματα φύλλων αμπέλου αποδείχθηκε ότι μειώνουν τις βλάβες των λιπιδίων και των πρωτεϊνών, που προκαλούνται από το υπεροξείδιο του υδρογόνου, στους εγκεφάλους των αρουραίων. Η κατανάλωση φύλλων συσχετίζεται επίσης θετικά με τον έλεγχο φλεγμονωδών διαταραχών, πόνου, αιμορραγίας και υψηλής αρτηριακής πίεσης.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 98 κιλά επικίνδυνης κανέλας στην αγορά – To κύμα ανακλήσεων δείχνει ότι η κανέλα εξελίσσεται σε απειλή για τη δημόσια υγεία

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ακόμη ένα εμφιαλωμένο νερό ανακαλείται από μεγάλο σουπερμάρκετ, λόγω μικροβιολογικής μη συμμόρφωσης

Ωστόσο, ως παραπροϊόν της καλλιέργειας σταφυλιών, τα αμπελόφυλλα δεν καλλιεργούνται στοχευμένα για κατανάλωση αφενός. Αφετέρου η αμπελοκαλλιέργεια απαιτεί εκτεταμένη χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών, οι οποίες τελικά καταλήγουν και στα φύλλα. Οι ουσίες αυτές ελέγχονται με διαφορετικά ανώτατα επιτρεπτά όρια από εκείνα που ισχύουν για τα επιτραπέζια ή οινοποιήσιμα σταφύλια, ένα στοιχείο που εξηγεί τις συχνές παραβάσεις που καταγράφονται στις σχετικές εισαγωγές. Είναι ενδεικτικό ότι υπολείμματα 10 φυτοφαρμάκων που μάλιστα υπερβαίνουν κατά πολύ τα μέγιστα επιτρεπτά όρια, εντόπισαν μετά από εργαστηριακό έλεγχο, οι Γερμανικές αρχές σε κονσέρβα ντολμαδάκια, που πωλήθηκε σε πολλές χώρες, κινητοποιώντας τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς ασφάλειας τροφίμων.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 98 κιλά επικίνδυνης κανέλας στην αγορά – To κύμα ανακλήσεων δείχνει ότι η κανέλα εξελίσσεται σε απειλή για τη δημόσια υγεία

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή κινητοποίηση για γάλα της Nestle – Είναι μολυσμένο με βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σήψη, μηνιγγίτιδα ή νευρολογικές επιπλοκές

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζει αυστηρό καθεστώς ελέγχου στα σύνορα για προϊόντα με γνωστό ιστορικό υψηλών παραβάσεων. Τα αμπελόφυλλα από την Αίγυπτο υπόκεινται σε έλεγχο με συχνότητα 50 τοις εκατό κατά την είσοδο στην ΕΕ, ενώ η Τουρκία υπάγεται σε ανάλογο καθεστώς, με την επιπλέον απαίτηση προσκόμισης επίσημων πιστοποιήσεων από τη χώρα προέλευσης που αποδεικνύουν τήρηση των ευρωπαϊκών ορίων υπολειμμάτων. Στόχος των ελέγχων είναι η προστασία των καταναλωτών από γνωστούς κινδύνους, καθώς τα αμπελόφυλλα συγκαταλέγονται στα προϊόντα που συχνά εμφανίζουν υπερβάσεις.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα δημοφιλή ακουστικά κινητού που βρέθηκαν με επικίνδυνες χημικές ουσίες – Δείτε μάρκες και φωτογραφίες

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να μετατρέψετε το νερό σε κρασί, βάζοντας… σταφίδες(!) – Επιστημονικό πείραμα

Από τον Ιανουάριο του 2025, το CVUA Stuttgart (κρατικό ερευνητικό εργαστήριο ασφάλειας τροφίμων στη Γερμανία ) ανέλυσε δεκαέξι δείγματα αμπελόφυλλων σε άλμη, προερχόμενα κυρίως από την Τουρκία. Οι ελεγκτές εξέτασαν την παρουσία περισσότερων από οκτακοσίων διαφορετικών φυτοφαρμάκων, μεταβολιτών και άλλων χημικών. Σε δεκαπέντε από τα δεκαέξι δείγματα βρέθηκαν υπολείμματα, ενώ συνολικά εντοπίστηκαν 64 διαφορετικές ουσίες. Οι 13 από τις 16 παρτίδες -8 στα 10!- υπερέβησαν τα νόμιμα ανώτατα όρια και χαρακτηρίστηκαν μη συμμορφούμενες, με την αναλογία παραβάσεων να παρουσιάζει αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γαλοπούλα ή Κοτόπουλο: Ποιο πουλερικό προσφέρει περισσότερη πρωτεΐνη και θρεπτικά συστατικά;

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 111 νέες τροφικές δηλητηριάσεις από μολυσμένα αυγά – Πηγή κινδύνου παρά τα αυστηρά μέτρα ελέγχου

Στους πίνακες των αναλύσεων προκύπτει ότι οι παραβάσεις αφορούσαν κυρίως δείγματα τουρκικής προέλευσης, με μέσο όρο σχεδόν δώδεκα διαφορετικές ουσίες ανά δείγμα. Σε μία από τις παρτίδες καταγράφηκαν δεκαέξι υπερβάσεις ορίων, ενώ μόλις τρεις παρτίδες δεν εμφάνισαν καμία. Κατά μέσο όρο, κάθε μη συμμορφούμενο δείγμα περιείχε πέντε υπερβάσεις ορίων, αριθμός που παραμένει υψηλός αν και ελαφρώς μειωμένος σε σχέση με προηγούμενη χρονιά. Συνολικά καταγράφηκαν εβδομήντα μία υπερβάσεις, προερχόμενες από τριάντα εννέα διαφορετικές ουσίες.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προσοχή: Και στην Ελλάδα πωλούνται τα επαναγεμιζόμενα δημοφιλή μπουκάλια νερού – Δείτε φωτογραφία και μάρκα

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να επιλέξετε το σωστό βούτυρο: Όσα χρειάζεται να γνωρίζετε για τους τύπους, τις ετικέτες και την ποιότητα

Η σύγκριση των συγκεντρώσεων υπολειμμάτων με τα αντίστοιχα δεδομένα του φρέσκου προϊόντος, δείχνει ότι τα αμπελόφυλλα εμφανίζουν κατά μέσο όρο τρεισήμισι φορές υψηλότερα επίπεδα. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει την επίδραση της εντατικής χρήσης μυκητοκτόνων στην καλλιέργεια σταφυλιών, δεδομένου ότι τα αμπελόφυλλα προέρχονται από καλλιέργειες που στοχεύουν κυρίως στη σταφυλοπαραγωγή και όχι στην παραγωγή φύλλων προς κατανάλωση.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | PFAS, διοξίνες, σαλμονέλα… Είναι ακόμα ασφαλές να τρώμε αυγά;

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Για πρώτη φορά: Το ελληνικό συστατικό που έχει ανασταλτική δράση κατά Salmonella, Listeria, E.coli και Staphylococcus aureus

Οι ουσίες που εντοπίστηκαν συχνότερα ήταν κυρίως μυκητοκτόνα, όπως τα Azoxystrobin, Difenoconazol, Tebuconazol, Dimethomorph και Pyrimethanil. Πολλά από αυτά εμφανίστηκαν σε πάνω από τις μισές παρτίδες. Επίσης εντοπίστηκαν το εντομοκτόνο Lambda-Cyhalothrin και ο ρυπαντής Perchlorat, ενώ τα περισσότερα περιστατικά υπέρβασης ορίων σχετίζονται με συγκεκριμένα μυκητοκτόνα και ορισμένα εντομοκτόνα. Τα προϊόντα που υπερβαίνουν τα νόμιμα όρια θεωρούνται μη ασφαλή και δεν επιτρέπεται να διατεθούν στην αγορά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πότε πραγματικά πρέπει να προθερμαίνουμε τον φούρνο και πότε είναι περιττό;

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτό είναι το κρασί που χαλάει τα δόντια – Προειδοποίηση οδοντιάτρου

Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια. Η πλειονότητα των προϊόντων παρουσιάζει ακόμη υπερβάσεις, γεγονός που καθιστά τα αμπελόφυλλα μία από τις πιο «ευαίσθητες» κατηγορίες εισαγόμενων προϊόντων. Παρότι καταγράφεται μια μικρή μείωση στον αριθμό των υπερβάσεων ανά δείγμα, η συνολική εικόνα παραμένει προβληματική. Οι ειδικοί αποδίδουν τη διατήρηση υψηλών τιμών στο γεγονός ότι τα αμπελόφυλλα δεν αποτελούν κύριο προϊόν και έτσι εκτίθενται σε υψηλότερη χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών. Η υπηρεσία τονίζει ότι η βελτίωση των συνθηκών απαιτεί αυστηρούς ελέγχους σε όλα τα επίπεδα της εφοδιαστικής αλυσίδας καθώς και συνετή χρήση φυτοφαρμάκων από τους παραγωγούς.

 ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χυμός πορτοκαλιού: Να σουρώνω την πούλπα ή όχι;