Στην Ελλάδα και σε άλλες 21 χώρες διανέμεται κανέλα στην οποία ανιχνεύθηκε υδράργυρος σε συγκέντρωση υπερδιπλάσια από το ανώτατο όριο που εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με ειδοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας τροφίμων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει του υδράργυρο μεταξύ των δέκα χημικών ουσιών ή ομάδων ουσιών μείζονος σημασίας για τη δημόσια υγεία. Η έκθεση μπορεί να επηρεάσει το νευρικό, το πεπτικό και το ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς και τους νεφρούς, τους πνεύμονες, το δέρμα και τα μάτια. Ιδιαίτερη ευαισθησία παρουσιάζει το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα του εμβρύου και των μικρών παιδιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση Knorr: Μόλις ένα λεπτό αστοχίας στην παραγωγή ήταν αρκετό για να κινητοποιήσει αρχές και λιανεμπόρους
Η κοινοποίηση έχει ταξινομηθεί ως «Alert notification», με τον κίνδυνο να χαρακτηρίζεται «σοβαρός», ενώ στη Σουηδία και τη Νορβηγία έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί ανακλήσεις προϊόντων που συνδέονται με την επίμαχη πρώτη ύλη. Ο υδράργυρος είναι τοξικός περιβαλλοντικός ρύπος και μπορεί να βρίσκεται στον αέρα, στο νερό και στο έδαφος, ενώ σημαντικές ποσότητες απελευθερώνονται στο περιβάλλον από ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Η τοξικότητά του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χημική μορφή, τη δόση και τη διάρκεια της έκθεσης. Η EFSA διατηρεί ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη 4 μg ανά κιλό σωματικού βάρους για τον ανόργανο υδράργυρο και 1,3 μg/kg σωματικού βάρους για τον μεθυλυδράργυρο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 10.000 έτοιμα κέικ – Στο μικροσκόπιο τα ταψιά ψησίματος
Το Cibum εντόπισε και δημοσιεύει τη φωτογραφία του ανακληθέντος μπαχαρικού στη Νορβηγία (δείτε παρακάτω), όπου έχει ταυτοποιηθεί συγκεκριμένη συσκευασία αλεσμένης κανέλας των 100 γραμμαρίων. Ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η κανέλα που διανεμήθηκε στην Ελλάδα κυκλοφόρησε με την ίδια συσκευασία ή ακόμη και ως το ίδιο τελικό προϊόν. Η ειδοποίηση RASFF αφορά την επίμαχη πρώτη ύλη κανέλας και η σουηδική ανακοίνωση αναφέρει ότι αυτή είχε ήδη χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή, με αποτέλεσμα να εξετάζεται μέσω ιχνηλασιμότητας εάν επηρεάζονται και άλλα προϊόντα. Συνεπώς, η φωτογραφία αφορά τεκμηριωμένα το προϊόν που ανακλήθηκε στη Νορβηγία και δεν πρέπει να θεωρηθεί φωτογραφία του προϊόντος που διακινήθηκε στην ελληνική αγορά.
Στην ειδοποίηση RASFF, η οποία υποβλήθηκε από την Ολλανδία και είχε τελευταία ενημέρωση στις 3 Σεπτεμβρίου, καταγράφεται αποτέλεσμα 0,042 mg/kg υδραργύρου σε κανέλα, με μέγιστο επιτρεπόμενο επίπεδο 0,02 mg/kg. Η συγκέντρωση αντιστοιχεί στο 210% του ορίου, δηλαδή υπέρβαση κατά 110%. Ως χώρες διανομής εμφανίζονται, πέρα από την Ελλάδα, τα Μπαρμπάντος, ο Καναδάς, το Τσαντ, η Δανία, η Ισημερινή Γουινέα, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισλανδία, η Ιταλία, το Κόσοβο, η Μάλτα, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Πορτογαλία, η Σιγκαπούρη, η Νότια Κορέα, η Ισπανία, η Σουηδία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουρουγουάη. Το Βιετνάμ εμφανίζεται στην κοινοποίηση ως χώρα προέλευσης και operator, ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν επισημανθεί για follow-up.
Από τα στοιχεία της ανάκλησης στη Σουηδία προκύπτει ότι η πρώτη ύλη κανέλας στην οποία πραγματοποιήθηκε η ανάλυση είχε περιεκτικότητα 0,042 mg/kg υδραργύρου. Η επίμαχη παραλαβή πραγματοποιήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2026 και αφορούσε 2.250 κιλά πρώτης ύλης. Επειδή η κανέλα είχε ήδη χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή, ζητήθηκε να εντοπιστούν και να δεσμευθούν όχι μόνο οι άμεσα επηρεαζόμενες συσκευασίες αλεσμένης κανέλας αλλά και άλλα προϊόντα στα οποία ενδέχεται να είχε χρησιμοποιηθεί η συγκεκριμένη πρώτη ύλη, μέχρι να ολοκληρωθεί η επαλήθευση της ιχνηλασιμότητας. Οι καταναλωτές κλήθηκαν να μην καταναλώσουν τα συγκεκριμένα προϊόντα και να επικοινωνήσουν με το σημείο αγοράς για επιστροφή και ενδεχόμενη αποζημίωση.
Στη Νορβηγία, η αρμόδια αρχή ασφάλειας τροφίμων δημοσίευσε στις 28 Αυγούστου 2026 ανάκληση αλεσμένης κανέλας 100 γραμμαρίων με ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας 17.03.2029 και 28.05.2029, λόγω υδραργύρου πάνω από το όριο. Στην ανακοίνωση αναφέρεται ως χώρα προέλευσης η Ινδονησία. Η νορβηγική αρχή έδωσε την ίδια οδηγία: όσοι διαθέτουν τις επηρεαζόμενες συσκευασίες να μην τις χρησιμοποιήσουν ή καταναλώσουν και να απευθυνθούν στο σημείο αγοράς, ενώ όσοι είχαν ήδη χρησιμοποιήσει την κανέλα δεν χρειάζεται να λάβουν επείγον μέτρο. Στη Σουηδία ανακλήθηκαν συσκευασίες αλεσμένης κανέλας Kryddhuset των 100 και 240 γραμμαρίων, ενώ στη Νορβηγία η Europris AS ανακάλεσε την Kryddhuset Kanel finmalt των 100 γραμμαρίων, με ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας 17.03.2029 και 28.05.2029.
Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/73 τροποποιήθηκαν τα Παραρτήματα II και III του Κανονισμού (ΕΚ) 396/2005 και καθορίστηκαν ανώτατα όρια καταλοίπων για τις ενώσεις υδραργύρου, εκφραζόμενες ως υδράργυρος. Τα δεδομένα παρακολούθησης που αξιολογήθηκαν τότε έδειχναν παρουσία Hg σε ξηρούς καρπούς, βότανα, μανιτάρια, ελαιούχους σπόρους, τσάι, καφέ, κακάο, μπαχαρικά και τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Για τα μπαχαρικά καθορίστηκε γενικά επίπεδο 0,02 mg/kg, με υψηλότερο όριο 0,05 mg/kg για ορισμένα είδη όπως τζίντζερ, μοσχοκάρυδο, mace και κουρκουμά. Η κανέλα υπάγεται στο όριο των 0,02 mg/kg.
Η παρουσία υδραργύρου στην κανέλα δεν περιορίζεται στο συγκεκριμένο περιστατικό. Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες έχουν εντοπίσει ζητήματα ασφάλειας και ποιότητας σε προϊόντα κανέλας. Έρευνα του Joint Research Centre (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε 104 εμπορικά δείγματα, μεταξύ των οποίων και προϊόντα που αγοράστηκαν στην Ελλάδα, διαπίστωσε ότι το 66,3% παρουσίαζε τουλάχιστον ένα ζήτημα ποιότητας, ασφάλειας, πιθανής νοθείας ή αυξημένης κουμαρίνης. Σε 10 δείγματα (9,6%) ο μόλυβδος ξεπερνούσε τα 2 mg/kg, ενώ 19 εμφάνισαν ασυνήθιστα υψηλές συγκεντρώσεις χρωμίου (2–20 mg/kg) και καταγράφηκαν επίσης υψηλές συγκεντρώσεις άλλων στοιχείων. Η μελέτη αναφέρει προηγούμενες ειδοποιήσεις RASFF για αυξημένο υδράργυρο στην κανέλα, χωρίς όμως να παρέχει συγκρίσιμες μετρήσεις Hg, καθώς η χρησιμοποιούμενη μέθοδος δεν είχε επαρκή ευαισθησία για έλεγχο στο ευρωπαϊκό όριο των 0,02 mg/kg.
Σε άλλη μελέτη που επίσης δημοσιεύθηκε το 2025 και εξέτασε 46 εμπορικά δείγματα κανέλας σγτην αγροά της Σλοβενίας, οι συγκεντρώσεις υδραργύρου κυμάνθηκαν από 0,002 έως 0,062 mg/kg, με μέση συγκέντρωση 0,0095 mg/kg. Το ανώτερο αποτέλεσμα της μελέτης ήταν επομένως περισσότερο από τριπλάσιο του ευρωπαϊκού ορίου των 0,02 mg/kg που εφαρμόζεται στην κανέλα. Στην ίδια έρευνα μετρήθηκαν επίσης μόλυβδος από 0,021 έως 4,01 mg/kg, κάδμιο από 0,05 έως 0,70 mg/kg και αρσενικό από 0,01 έως 0,25 mg/kg. Οι ερευνητές απέδωσαν τη μεγάλη διαφοροποίηση της στοιχειακής σύστασης μεταξύ των δειγμάτων σε παράγοντες όπως η σύσταση του εδάφους, η γεωγραφική προέλευση και οι γεωργικές πρακτικές. Παρά τις συγκεντρώσεις τοξικών στοιχείων που καταγράφηκαν, η συνολική αξιολόγηση του μη καρκινογόνου κινδύνου δεν έδειξε δυνητικό κίνδυνο για τους καταναλωτές κανέλας στις συνθήκες έκθεσης που εξέτασε η συγκεκριμένη εργασία.
Μία ακόμη μελέτη του 2025 εξέτασε 69 εμπορικά δείγματα αποξηραμένων μπαχαρικών και βοτάνων, μεταξύ των οποίων δέκα δείγματα κανέλας, με επαγωγικά συζευγμένο πλάσμα και φασματομετρία μάζας, ICP-MS. Στο σύνολο των μπαχαρικών και βοτάνων ο υδράργυρος κυμάνθηκε από επίπεδα χαμηλότερα του ορίου αναφοράς της μεθόδου έως 0,059 mg/kg, ενώ περίπου το 75% των δειγμάτων βρισκόταν κάτω από το όριο αναφοράς των 0,005 mg/kg. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η συσσώρευση υδραργύρου στα φυτά μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω πρόσληψης από το έδαφος όταν η καλλιέργεια βρίσκεται σε επιβαρυμένο ή ρυπασμένο περιβάλλον. Η εκτιμώμενη διαιτητική έκθεση από την κατανάλωση των μπαχαρικών και βοτάνων της μελέτης παρέμεινε κάτω από επίπεδα που θεωρήθηκαν ανησυχητικά για τη δημόσια υγεία.
Παλαιότερη έρευνα στη Δημοκρατία της Κορέας είχε εξετάσει πολύ μεγαλύτερο δείγμα, 359 προϊόντα από 20 διαφορετικά είδη μπαχαρικών, στα οποία περιλαμβανόταν και η κανέλα. Ο υδράργυρος προσδιορίστηκε με άμεσο αναλυτή υδραργύρου, ενώ μόλυβδος, κάδμιο και αρσενικό με ICP-MS. Οι μέσες συγκεντρώσεις Hg στα διαφορετικά είδη μπαχαρικών κυμάνθηκαν από 0,001 έως 0,025 mg/kg. Τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι ο υδράργυρος μπορεί να ανιχνεύεται σε μπαχαρικά σε χαμηλές συγκεντρώσεις, αλλά και ότι τα επίπεδα διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με το προϊόν.
Για τις επιχειρήσεις που εισάγουν, επεξεργάζονται ή χρησιμοποιούν κανέλα ως συστατικό, τα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν την ανάγκη αξιολόγησης του κινδύνου ήδη στο επίπεδο της πρώτης ύλης. Η γεωγραφική προέλευση, τα χαρακτηριστικά των εδαφών της περιοχής καλλιέργειας, πιθανές πηγές βιομηχανικής ή μεταλλευτικής ρύπανσης, το νερό άρδευσης και οι γεωργικές πρακτικές αποτελούν παράγοντες που μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο της αξιολόγησης προμηθευτών. Ο εργαστηριακός έλεγχος για Hg πρέπει να διαθέτει όριο ποσοτικοποίησης αρκετά χαμηλότερο από το MRL των 0,02 mg/kg ώστε να μπορεί να τεκμηριωθεί αξιόπιστα η συμμόρφωση μιας παρτίδας. Η ICP-MS και ο direct mercury analyzer συγκαταλέγονται στις τεχνικές που έχουν χρησιμοποιηθεί στις δημοσιευμένες μελέτες για τον προσδιορισμό του υδραργύρου σε μπαχαρικά.
Η φωτογραφία της μολυσμένης κανέλας που ανακλήθηκε στη Νορβηγία
Πηγές
- https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/mercury-and-health
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32018R0073
- https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC141914
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12248926/
- https://www.oaepublish.com/articles/jeea.2025.10
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
